......

Một số xét nghiệm nên làm trước khi chẩn đoán hội chứng ruột kích thích (IBS)

Bài được viết bởi Thạc sĩ - Bác sĩ Mai Viễn Phương - Trưởng Đơn nguyên Nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh và Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park.

Hội chứng ruột kích thích (IBS) là một chứng rối loạn mãn tính tương tác giữa ruột và não, thường gây suy nhược và rất phổ biến (trước đây được gọi là rối loạn tiêu hóa chức năng). Trong thực hành lâm sàng, IBS được đặc trưng bởi các triệu chứng đau bụng tái phát và rối loạn đại tiện. Các tiêu chí Rome IV, xuất phát từ sự đồng thuận của một nhóm chuyên gia đa quốc gia trong lĩnh vực rối loạn tương tác não - ruột, có thể được sử dụng để chẩn đoán IBS cho cả mục đích lâm sàng và nghiên cứu.

1. Hiệp hội tiêu hoá Hoa Kỳ ACG khuyến nghị nên thực hiện xét nghiệm huyết thanh để loại trừ bệnh Celiac ở bệnh nhân IBS

Bệnh Celiac là một bệnh qua trung gian miễn dịch, trong đó, thực phẩm có chứa gluten protein dự trữ dẫn đến bệnh ruột ở những người nhạy cảm về mặt di truyền. Biểu hiện lâm sàng của bệnh Celiac rất nhanh thay đổi, từ hoàn toàn không có triệu chứng đến kém hấp thu một cách rõ ràng. Trong một phân tích tổng hợp 7 nghiên cứu bao gồm hầu hết các đối tượng trên 18 tuổi được thực hiện ở Bắc Mỹ, tỷ lệ lưu hành huyết thanh của bệnh Celiac được ước tính là 1,4%. Trong khi tỷ lệ hiện mắc được chứng minh qua sinh thiết dựa trên một nghiên cứu đơn lẻ bao gồm 200 đối tượng, được ước tính là 0,5%.

Việc chẩn đoán bệnh Celiac là quan trọng vì những người không được điều trị có thể phát triển vô số hậu quả đáng kể, bao gồm bệnh thần kinh, các bệnh tự miễn dịch khác, thiếu hụt dinh dưỡng, vô sinh, cũng như các khối u ác tính đường tiêu hoá.

Hội chứng ruột kích thích
Nên thực hiện xét nghiệm huyết thanh để loại trừ bệnh Celiac ở bệnh nhân mắc Hội chứng ruột kích thích

2. Khả năng mắc bệnh Celiac ở bệnh nhân IBS

Nhiều bệnh nhân bị bệnh Celiac có biểu hiện đau bụng, chướng bụng và / hoặc thay đổi thói quen đi tiêu, những triệu chứng có thể bị nhầm với hội chứng ruột kích thích. Một phân tích tổng hợp gần đây của 36 nghiên cứu đủ điều kiện ở 15.256 người, trong đó có 9.275 người đáp ứng các tiêu chí dựa trên triệu chứng cho hội chứng ruột kích thích, đã được tiến hành để xác định xem liệu những bệnh nhân có các triệu chứng hội chứng ruột kích thích có nhiều khả năng cho kết quả dương tính với bệnh Celiac hay không.

Tỷ lệ lưu hành của kháng thể kháng ung thư dương tính và / hoặc kháng thể transglutaminase mô là 2,6% và của bệnh Celiac được chứng minh bằng sinh thiết là 3,3% ở bệnh nhân IBS. Tỷ lệ chênh lệch tổng hợp (ORs) từ các tài liệu trên thế giới cho thấy khả năng tăng kháng thể kháng ung thư dương tính và / hoặc kháng thể transglutaminase mô và bệnh Celiac đã được sinh thiết chứng minh trong bệnh nhân IBS so với nhóm chứng.

Khả năng mắc bệnh Celiac ở những bệnh nhân có các triệu chứng IBS cao hơn trong các nghiên cứu được thực hiện ở bệnh viện cấp hai hoặc cấp ba và ít rõ ràng hơn trong các nghiên cứu dựa trên dân số. Phân tích tổng hợp của Irvine và cộng sự cũng báo cáo sự phổ biến của bệnh Celiac trong các phân nhóm IBS khác nhau.

Tỷ lệ mắc bệnh Celiac cao nhất được báo cáo trong IBS có triệu chứng điển hình là tiêu chảy (IBS-D), tiếp theo là IBS với thói quen đi tiêu hỗn hợp hoặc xen kẽ (IBS-M); tỷ lệ thấp nhất được báo cáo ở IBS có triệu chứng điển hình là táo bón (IBS-C).

Các tác giả đã đưa ra khuyến cáo rằng, những bệnh nhân đáp ứng các tiêu chí của IBS với các triệu chứng tiêu chảy nên được sàng lọc bệnh Celiac. Lý do là bởi các bằng chứng sẵn có cho thấy tỷ lệ bệnh Celiac tăng ở những bệnh nhân có các triệu chứng của IBS; hậu quả tiềm tàng của việc bỏ sót chẩn đoán bệnh Celiac; sự sẵn có của phương pháp điều trị hiệu quả cao và hiệu quả về mặt chi phí rõ ràng của chẩn đoán sớm.

Dựa trên dữ liệu có sẵn, hiệu quả sàng lọc cao nhất được mong đợi ở bệnh nhân IBS-D. Hướng dẫn lâm sàng của Hiệp hội Tiêu hóa Hoa Kỳ (ACG) trên bệnh Celiac khuyến nghị sàng lọc huyết thanh với transglutaminase mô, immunoglobulin A (IgA) và mức IgA định lượng. Nếu nội soi trên được thực hiện, cần lấy 6 sinh thiết từ tá tràng, bao gồm cả bóng tá tràng, để xem xét mô học.

mot-so-xet-nghiem-nen-lam-truoc-khi-chan-doan-hoi-chung-ruot-kich-thich-ibs
Nhiều bệnh nhân bị bệnh Celiac có biểu hiện đau bụng, chướng bụng có thể bị nhầm với triệu chứng của hội chứng ruột kích thích

3. Kiểm tra calprotectin hoặc lactoferrin trong phân và protein phản ứng C để loại trừ bệnh viêm ruột ở bệnh nhân IBS

Một thiếu sót lớn trong việc chẩn đoán hội chứng ruột kích thích là không có dấu ấn sinh học. Có thể khó phân biệt IBS-D với bệnh viêm ruột. Các triệu chứng đơn lẻ không phải lúc nào cũng có thể phân biệt chính xác hai loại rối loạn này. Xác suất bệnh viêm ruột trong IBS được báo cáo là < 0,5% – 1,2%. Trong trường hợp không có các triệu chứng báo động, tỷ lệ mắc bệnh viêm ruột ở bệnh nhân IBS là thấp. Tuy nhiên, sau 5 năm có triệu chứng, tỷ lệ mắc bệnh cao hơn gấp 2,6 – 5 lần so với nhóm đối chứng.

Tốc độ lắng hồng cầu (ESR) và protein phản ứng C (CRP) là 2 xét nghiệm huyết thanh thường được sử dụng nhất để loại trừ bệnh viêm ruột ở bệnh nhân IBS-D, mặc dù cả hai đều không đặc hiệu. Một phân tích tổng hợp toàn diện đã đánh giá các dấu hiệu huyết thanh học ở 2.145 đối tượng được xác định mắc bệnh viêm ruột, IBS hoặc nhóm chứng khỏe mạnh và phát hiện ra rằng, ESR tăng cao không thể phân biệt giữa các nhóm bệnh nhân, mặc dù CRP ≤ 0,5 mg / dL thể hiện 1% xác suất mắc bệnh viêm ruột. Thời gian quay vòng nhanh chóng đối với CRP khiến nó trở nên hấp dẫn vì xét nghiệm viêm nhiễm trong phân thường không được phổ biến rộng rãi.

Vai trò của xét nghiệm lactoferrin và calprotectin trong phân:

Hai dấu hiệu bắt nguồn từ phân của bệnh viêm ruột, lactoferrin trong phân (FL) và calprotectin trong phân (fCal), đều hữu ích về mặt chẩn đoán và có lẽ ưu việt hơn các xét nghiệm huyết thanh học (là ESR và CRP). Điều này dựa trên độ chính xác về mặt chẩn đoán của chúng trong việc phân biệt bệnh viêm ruột với IBS.

Ở tất cả các ngưỡng cho fCal, giá trị dự đoán âm (NPV) như một công cụ sàng lọc là cao hơn CRP và ESR. Một phân tích tổng hợp so sánh fCal với nội soi cho thấy độ nhạy và độ đặc hiệu của fCal đối với bệnh viêm ruột lần lượt là 93% (CI 85% – 97%) và 96% (CI 79% –99%).

Một phân tích tổng hợp của 7 nghiên cứu nhỏ đủ điều kiện ở người lớn và bệnh nhi trải qua xét nghiệm FL cho thấy độ chính xác gộp là 88%, độ nhạy 78% và độ đặc hiệu là 94% để phân biệt bệnh viêm ruột (hoạt động và không hoạt động) với IBS. Ở tất cả các điểm giới hạn đối với fCal, NPV như một công cụ sàng lọc vượt trội hơn CRP và ESR. Xét nghiệm phân nhanh có sẵn cho cả FL và fCal. Xét nghiệm nhanh thậm chí có thể chính xác hơn xét nghiệm hấp thụ miễn dịch liên kết với enzym cho cả xét nghiệm phân, mặc dù chúng không được phổ biến rộng rãi.

Xét nghiệm fCal và FL là an toàn, không xâm lấn, thường có sẵn và có thể xác định bệnh viêm ruột với độ chính xác tốt. Trong số các xét nghiệm huyết thanh hiện có, CRP có tiện ích cao nhất để phân biệt bệnh viêm ruột với hội chứng ruột kích thích. Mặc dù không được xét nghiệm trực tiếp, sự kết hợp giữa CRP với xét nghiệm phân — tốt nhất là fCal — có thể mang lại khả năng phân biệt cao hơn nữa. Mặc dù các xét nghiệm này thường được sử dụng trên lâm sàng để loại trừ bệnh viêm ruột ở bệnh nhân IBS nhưng điều quan trọng cần lưu ý là cả hai dấu ấn sinh học trên đều không phải là dấu ấn sinh học mang tính quyết định trong chẩn đoán IBS.

Hãy theo dõi trang web: Vinmec.com thường xuyên để cập nhật nhiều thông tin hữu ích khác.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn và đặt tư vấn từ xa qua video với bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi.

Nguồn tham khảo: journals.lww.com

250 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan

Xin mời bạn chọn tỉnh thành: