Điều trị đau lưng do thoái hoá ở người cao tuổi

17/05/2019
Điều trị đau lưng do thoái hóa ở người cao tuổi

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi bác sĩ Bùi Hạnh Tâm - Khoa Gây mê giảm đau, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Đau thắt lưng ở người cao tuổi phổ biến đến mức người ta coi đó là bình thường. Đến 80 - 90% người già có đau lưng nhưng không nghiêm trọng, nguyên nhân chính xác của cơn đau vẫn chưa được biết, do đó họ thường trì hoãn đi khám bác sĩ. Vì vậy, đau lưng là bệnh chung sống với hầu hết người cao tuổi.

1. Vì sao người cao tuổi coi đau là phổ biến phải chung sống?

Khoảng 60 - 80% tất cả người trưởng thành sẽ có ít nhất một đợt đau lưng trong đời. Khi một người đã bị đau thắt lưng một lần, 40-50% sẽ có lần thứ 2 lặp lại trong cùng năm, và 50% sẽ tái phát vào một lúc nào đó. Với diễn tiến tự nhiên này, mọi người thường tự tìm ra cách tốt nhất để quản lý các triệu chứng đau.

Đối với hầu hết mọi người, đau lưng là chỉ có một triệu chứng và không rõ nguyên nhân cụ thể. Do đó, họ không để ý, lo lắng nhiều và dễ bỏ qua do không được đánh giá, quan tâm đúng mực. Theo thời gian, đau lưng có thể gây nên rối loạn chức năng đáng kể: Thể hiện bằng việc không thể ngồi yên, nằm yên một chỗ; không tiếp tục các hoạt động thể thao như đi bộ, tập thể dục, đi du lịch, thậm chí các việc cá nhân như tắm, đi vệ sinh cũng phải thực hiện tại chỗ. Lúc này đau là dấu hiệu khiến họ phải đi gặp bác sĩ, thậm chí phải nhập viện cấp cứu.

2. Nguyên nhân đau lưng ở người cao tuổi

Phần lớn các cơn đau lưng không đặc hiệu sẽ không được chẩn đoán với bất kỳ nguyên nhân rõ ràng nào. Vì vậy, các xét nghiệm, chụp X - quang, cộng hưởng từ (MRI) cột sống đôi khi trở nên vô nghĩa tại thời điểm có đau. Các kiểm tra cận lâm sàng này chỉ có tác dụng loại trừ các bệnh lý cột sống với các triệu chứng nghiêm trọng thường đi kèm hình ảnh thoái hoá còn có chèn ép thần kinh, tuỷ sống, đám rối, có biểu hiện là đau lưng liên tục và những biểu hiện của tê bì, yếu chân sau khi đi bộ.

Nguyên nhân của đau về mặt sinh lý là do quá trình viêm: Viêm các khớp cột sống liên quan đến thoái hoá xảy ra chủ yếu ở người già, viêm các dây chằng, viêm cho chèn ép các nhánh thần kinh.

Ba nguyên nhân liên quan đến đau lưng thường gặp: Đau lưng cơ học không đặc hiệu (80-90%), đau thần kinh tọa hoặc đau liên quan đến rễ thần kinh (5-10%) và bệnh lý cột sống nghiêm trọng (1-2%). Đau lưng không đặc hiệu trở nên đau hơn đi khi ngồi nhiều hoặc uốn cong cột sống như các động cúi, bê vác nhưng cải thiện khi đứng, đi hoặc nằm.

Đau lưng do thoái hóa
Phần lớn các cơn đau lưng ở người già thường không đặc hiệu

3. Đau chứ không phải tim mạch - ung thư, nên dễ bị bỏ qua

Ở người cao tuổi, tỉ lệ mắc các bệnh tim mạch, ung thư tăng lên theo tuổi và thường được quan tâm và điều trị. Rất hiếm đau lưng thứ phát gây ra bởi ung thư do khối u gây chèn ép vào tạng, phần mềm sát với cột sống hoặc chèn ép xương cột sống hoặc thần kinh đi ra từ cột sống. Phổ biến nhất đau do khối u nguyên phát của vú hoặc phổi di căn đến xương cột sống. Đau lưng liên quan đến ung thư di căn cột sống thường xảy ra liên tục, không bao giờ biến mất và không thuyên giảm kể cả khi nằm nghỉ ngơi nếu không được điều trị tích cực. Vì vậy, khi bác sĩ hỏi về bệnh tật và ung thư trước đây có thể giúp loại trừ một nguyên nhân đau quan trọng

Đau lưng ở người già là một bức tranh nhiều màu sắc. Nguyên nhân gây đau lưng không chỉ có một mà có rất nhiều mà biểu hiện trên lâm sàng là sự phối hợp của nhiều tổn thương thoái hoá cùng lúc như: Xẹp đốt sống, phồng đĩa đệm, viêm đĩa đệm, xẹp đĩa đệm, thoái hoá khớp liên mấu, hẹp lỗ liên hợp, thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống, chèn ép tuỷ, chèn ép rễ.... Dựa vào khám lâm sàng và hỏi bệnh cùng với kết quả hình ảnh mà bác sĩ chuyên khoa xác định mục tiêu ưu tiên can thiệp để giải quyết nguyên nhân gây đau.

4. Các phương pháp điều trị đau tại Bệnh viện Vinmec

Trên cơ sở xác định nguyên nhân, loại tổn thương và giai đoạn đau của người bệnh, bác sĩ Khoa Điều trị đau, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec sẽ có phác đồ điều trị bệnh đau lưng ở người lớn tuổi theo tuần tự ưu tiên: Bảo tồn, xâm lấn tối thiểu, phẫu thuật.

Điều trị thoái hóa khớp lưng tại bệnh viện Vinmec
Bác sĩ Khoa điều trị đau Vinmec dựa trên cơ sở xác định nguyên nhân, loại tổn thương và giai đoạn để xây dựng phác đồ điều trị theo tuần tự ưu tiên

4.1. Điều trị bảo tồn

Chương trình vật lý trị liệu chuyên sâu cho cột sống có hỗ trợ bởi các máy móc hiện đại như: Máy cơ học trị liệu (máy kéo dãn cột sống, máy tập mạnh khối cơ lưng..), máy nhiệt trị liệu paraphin, máy điện xung đa tần, máy siêu âm trị liệu, máy sóng ngắn trị liệu, máy kích sốc... Thời gian vật lý trị liệu tùy thuộc vào giai đoạn, mức độ đau, mức độ đáp ứng của người bệnh mà kéo dài từ một đến vài tuần.

Điều trị bằng thuốc sử dụng các thuốc giảm đau có nguy cơ thấp, như Paracetamol hoặc thuốc chống viêm không steroid như Aspirin hoặc Ibuprofen trong thời gian ngắn... Việc sử dụng kéo dài thuốc chống viêm không steroid có liên quan đến các vấn đề kích thích dạ dày, và thậm chí là loét, hoặc gây ảnh hưởng đến chức năng thận nên không được chỉ định ở các bệnh nhân có tiền sử bệnh dạ dày và người cao tuổi có suy giảm chức năng thận.

Các điều trị bảo tồn thường ngắn ngày khoảng 1 tuần cho mỗi đợt, và bệnh nhân được tái khám để đánh giá mức độ đáp ứng với thuốc.

4.2. Điều trị xâm lấn tối thiểu

Khi các điều trị bảo tồn không cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh, bác sĩ sẽ xem xét điều trị xâm lấn tối thiểu chọn lọc và tại chỗ như tiêm vào các khớp bằng thuốc giảm viêm, hoặc kỹ thuật diệt chọn lọc nhánh thần kinh chi phối các khớp liên quan đến cột sống. Bệnh nhân sẽ không còn đau do đường dẫn truyền đau từ vị trí tổn thương qua tuỷ sống và lên não đã bị huỷ bỏ.

Viêm khớp liên mấu hai bên cột sống (facet join) là một trong các nguyên nhân thường gặp trong đau lưng. Tổn thương này có thể là nguyên nhân mà cũng có thể là hậu quả của phức hợp thoái hoá các thành phần cấu thành nên cột sống, đặc biệt là vùng cột sống thắt lưng, nơi các khớp linh hoạt nhất và chịu nhiều tác động trọng lực trong các hoạt động thường ngày. Thủ thuật can thiệp là diệt nhánh thần kinh chi phối khớp này. Trước khi làm thủ thuật này, người bệnh được làm thủ thuật để chẩn đoán xác định gọi là tiêm phong bế khớp liên mấu bởi các chuyên gia điều trị đau với sự hướng dẫn của máy siêu âm chuyên sâu cho cơ- xương- khớp- thần kinh. Thủ thuật thực hiện với thời gian ngắn, cần sự hợp tác của bệnh nhân và bệnh nhân có thể về nhà trong ngày.

Các thủ thuật này không ảnh hưởng đến chức năng vận động toàn thân nên giúp người bệnh giảm đau. Từ đó, họ có thể ăn ngon miệng, sớm trở lại hoạt động thường ngày, tự phục vụ bản thân, nâng cao chất lượng giấc ngủ, giảm bớt gánh nặng chăm sóc cho gia đình và xã hội.

4.3. Phẫu thuật

Đau lưng có liên quan đến chèn ép tuỷ cấp, dây thần kinh đám rối cùng, ngoài triệu chứng đau thường kèm theo các rối loạn về tiểu tiện, đại tiện và là triệu chứng khẩn cấp cần phẫu thuật chứ không điều trị bảo tồn như các loại đau lưng khác được. Phẫu thuật cột sống, đặc biệt là phẫu thuật cấp cứu trên người cao tuổi là loại phẫu thuật nguy cơ cao. Việc hội chẩn nhiều chuyên khoa để đi đến quyết định cuối cùng là công việc luôn được thực hiện tại bệnh viện Vinmec.

Để tư vấn/ đăng ký đặt lịch về điều trị các bệnh cơ xương khớp tại các bệnh viện thuộc Hệ thống Y tế Vinmec, quý khách có thể đến trực tiếp bệnh viện hoặc đặt lịch TẠI ĐÂY

XEM THÊM: