......

U nang buồng trứng thực thể là gì

Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Bác sĩ Chuyên khoa I Lê Hồng Liên - Khoa Sản phụ khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park.

U nang buồng trứng là những túi chứa đầy chất lỏng nằm trong hoặc trên bề mặt buồng trứng. Mọi người phụ nữ đều có hai buồng trứng và đều có nguy cơ bị u nang buồng trứng tại một số thời điểm trong cuộc đời. Tuy nhiên, so với u nang buồng trứng chức năng, u nang buồng trứng thực thể là không thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt và thường ẩn chứa nhiều nguy cơ hơn.

1. U nang buồng trứng là gì?

Buồng trứng là cơ quan quan trọng của của hệ thống sinh sản nữ giới, nằm hai bên của tử cung. Buồng trứng có hai chức năng chính:

  • Tạo ra hiện tượng rụng trứng mỗi khoảng 28 ngày một lần như một phần then chốt của chu kỳ kinh nguyệt
  • Tổng hợp và giải phóng vào trong máu các hormone sinh dục estrogen và progesterone, đóng vai trò điều chỉnh chu kỳ kinh nguyệt cũng như trong suốt thai kỳ
  • U nang buồng trứng là một bệnh lý thường gặp tại buồng trứng, có thể ảnh hưởng đến một hay cả hai buồng trứng cùng một lúc. Thông thường, u nang buồng trứng không gây ra triệu chứng. Theo đó, người phụ nữ có thể không bao giờ nhận biết được sự hiện diện của u nang buồng trứng cho đến khi chúng gây ra triệu chứng như đầy hơi, đau bụng dưới , ra máu bất thường hay biến cố cấp tính như u nang vỡ ra hoặc gây xoắn, hoại tử buồng trứng.

2. U nang buồng trứng thực thể là gì?

Tất cả các trường hợp u nang buồng trứng được phân chia thành hai nhóm lớn:

U nang buồng trứng chức năng: hình thành như một phần bình thường của chu kỳ kinh nguyệt, như u nang dạng nang hay u nang hoàng thể. Các loại u nang buồng trứng này sẽ tự hết sau một hay vài chu kỳ kinh nguyệt mà không cần can thiệp gì đặc hiệu.

U nang buồng trứng thực thể: là các u nang tồn tại không có mối liên quan gì với chu kỳ kinh nguyệt, gồm có:

U nang bì: còn được gọi là u quái, thành phần bên trong có thể chứa mô, chẳng hạn như tóc, da hoặc răng, vì chúng hình thành từ các tế bào phôi. Loại u nang này hiếm khi chuyển thành ung thư.

U nang nhầy: loại tổn thương này thường phát triển trên bề mặt của buồng trứng và có thể chứa đầy chất nhầy, thường có kích thước lớn và nguy cơ hóa ác rất cao; đôi khi có thể là di căn từ các ổ nguyên phát khác, nhất là khi xảy ra trên cả hai bên buồng trứng.

U lạc nội mạc tử cung: phát triển do tình trạng các tế bào nội mạc tử cung có vị trí bên ngoài tử cung. Các tế bào này vẫn chịu tác động của nội tiết tố theo chu kỳ kinh nguyệt, vẫn có hiện tượng tăng sinh và bong tróc nhưng không thoát được ra ngoài; hệ quả là kích thước u sẽ tăng dần theo thời gian nếu không tự tiêu giải.

Ngoài ra, u nang buồng trứng thực thể còn bao gồm các dạng ít gặp hơn như u nang buồng trứng chức năng xuất huyết, u nang tuyến buồng trứng,...

U nang buồng trứng thực thể là gì
U nang buồng trứng thực thể thường ẩn chứa nhiều nguy cơ

3. Các dấu hiệu và triệu chứng của u nang buồng trứng thực thể như thế nào?

Không có một dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng nào là đặc hiệu giúp phân biệt hai nhóm của u nang buồng trứng. Theo đó, người phụ nữ có u nang buồng trứng thực thể ban đầu có thể không có biểu hiện gì, không nhận biết được sự hiện diện của tổn thương cho đến khi đi khám vì các vấn đề sau đây:

  • Đau bụng: đau âm ỉ ở trong ổ bụng hoặc hố chậu, đặc biệt là khi giao hợp.
  • Cảm giác đầy bụng, nặng vùng bụng, có áp lực hoặc chướng bụng.
  • Chảy máu âm đạo bất thường: xảy ra trong hoặc ngay sau khi bắt đầu hay kết thúc kỳ kinh nguyệt, chảy máu khi giao hợp.
  • Kinh nguyệt không đều.
  • Rối loạn thói quen tiểu tiện như thay đổi tần suất hoặc dễ kích thích đi tiểu, không thể làm rỗng bàng quang hoàn toàn hoặc khó đi tiêu do áp lực của khối u nang trong vùng chậu liền kề.

Các triệu chứng trên thường xảy ra trong thời gian kéo dài cho đến khi người phụ nữ đi khám hoặc đôi khi người bệnh nhập viện trong bệnh cảnh cấp tính do biến chứng của u nang buồng trứng gây ra:

  • Vỡ u nang: U nang buồng trứng bị vỡ thường gây ra cơn đau bụng đột ngột với cường độ dữ dội. Nếu vỡ u nang buồng trứng lớn có thể gây chảy máu bên trong khoang bụng và trong một số trường hợp có thể gây sốc, trụy mạch do mất máu.
  • U buồng trứng xoắn, hoại tử: U nang buồng trứng lớn sẽ làm tăng nguy cơ xoắn buồng trứng, có thể gây cản trở lưu lượng máu và dẫn đến hoại tử buồng trứng.

4. Làm cách nào chẩn đoán u nang buồng trứng thực thể?

Hầu hết các phụ nữ mắc phải u nang buồng trứng thực thể đều có thể được chẩn đoán khi khám phụ khoa và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để xác định bản chất của u cũng như định hướng điều trị:

  • Thử thai: Kết quả xét nghiệm dương tính có thể gợi ý rằng người bệnh bị u nang hoàng thể thay vì u nang buồng trứng thực thể
  • Siêu âm vùng chậu: Thiết bị có đầu dò phát ra và thu nhận sóng âm tần số cao qua đường âm đạo để tạo ra hình ảnh của tử cung và buồng trứng rõ nét trên màn hình. Qua đó, bác sĩ phân tích hình ảnh để phân loại u nang, dựa trên kích thước, mật độ bên trong u. Đối với u nang buồng trứng thực thể, mật độ thường đặc với dấu hiệu echo dày, đồng nhất hay không đồng nhất; ngược lại với u nang buồng trứng chức năng, dưới siêu âm là một khối echo trống, đồng nhất.
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT) hay chụp cộng hưởng từ (MRI): Đây là các phương tiện hình ảnh học cao cấp hơn siêu âm, có độ nhạy và độ chuyên cao hơn trong khả năng xác nhận u nang buồng trứng thực thể hay chẩn đoán phân biệt với các tổn thương từ những cơ quan lân cận, nhất là trên các bệnh nhân từng có tiền căn trước đó.
  • Nội soi ổ bụng: Việc sử dụng dụng cụ nội soi, đưa vào bụng người bệnh qua một vết rạch nhỏ trên thành bụng, bác sĩ có thể nhìn thấy các tổn thương nếu có trên bề mặt buồng trứng, lấy mẫu sinh thiết cũng như loại bỏ u nang nếu có thể trong một thì.
  • Xét nghiệm CA 125 máu: Nồng độ trong máu của một loại protein được gọi là kháng nguyên ung thư 125 (CA 125) thường tăng cao ở phụ nữ bị ung thư buồng trứng trong các trường hợp u nang buồng trứng thực thể.
U nang buồng trứng thực thể
U nang buồng trứng thực thể ban đầu có thể không có biểu hiện gì

5. Cách thức điều trị u nang buồng trứng thực thể như thế nào?

Việc điều trị u nang buồng trứng thực thể tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như độ tuổi, nhu cầu mang thai, kích thước của khối u nang buồng trứng thực thể và quan trọng nhất là bản chất của tổn thương qua giải phẫu học. Tuy nhiên, trong hầu hết các trường hợp, phẫu thuật u nang buồng trứng thường được lựa chọn như là chỉ định đầu tiên. Đường vào của phẫu thuật có thể qua ngã nội soi đường âm đạo, ngã nội soi trên thành bụng và mổ hở nếu như kích thước của nang lớn, phức tạp. Ở một số bệnh nhân, nhất là các phụ nữ trong độ tuổi sinh sản và có kế hoạch mang thai, các thao tác phẫu thuật nên được thực hiện cẩn thận hơn bình thường, vừa nhằm bảo toàn tính toàn vẹn cho buồng trứng, vừa hạn chế sang chấn, dễ gây nguy cơ dây dính khi lành sẹo, làm tăng khả năng vô sinh. Ngược lại, nếu đối tượng là phụ nữ đã mãn kinh, nhất là đối với tổn thương ác tính, phẫu thuật viên có thể cắt bỏ cả tử cung và phần phụ để triệt căn.

Chi tiết điều trị cho từng loại u nang buồng trứng thực thể như sau:

  • Đối với u nang bì: cắt bỏ triệt để bằng phẫu thuật là phương pháp điều trị được lựa chọn trong hầu hết các trường hợp dù loại tổn thương này không có nguy cơ ung thư.
  • Đối với u nang nhầy: Khuyến nghị phẫu thuật luôn được đặt ra trong hầu hết các trường hợp u nang nhầy buồng trứng vì nguy cơ ác tính cao. Thậm chí, tốt nhất là cần phẫu thuật qua mở bụng để thực hiện cắt toàn bộ tử cung, cắt vòi trứng hai bên và cắt bỏ hạch bạch huyết vùng nhằm triệt căn trên phụ nữ đã mãn kinh hay không còn muốn sinh thêm con.
  • Đối với u lạc nội mạc tử cung: cũng có chỉ định phẫu thuật bóc u sớm vì trì hoãn sẽ có nguy cơ xuất huyết phần phụ ồ ạt. Chú ý lấy sạch các mô lạc nội mạc nhằm tránh khả năng tái phát.
  • Đối với ung thư buồng trứng: phẫu trị là có chỉ định tuyệt đối trong giai đoạn đầu, cắt bỏ tử cung, buồng trứng và ống dẫn trứng nhằm triệt căn cũng như bổ túc hóa – xạ trị sau đó. Tuy nhiên, khi bệnh vào giai đoạn muộn, di căn xa, thể trạng bệnh nhân kém, các biện pháp chăm sóc giảm nhẹ sẽ ưu tiên được chọn lựa hơn.
  • Tóm lại, u nang buồng trứng thực thể gồm nhiều loại tổn thương khác nhau với bản chất sinh bệnh học khác nhau. Dù là loại nào, u nang buồng trứng - đặc biệt là những u đã vỡ - có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng. Do đó, thái độ điều trị cần tích cực ngay từ khi phát hiện bệnh nhưng tốt nhất vẫn là khám phụ khoa thường xuyên đối với nữ giới nhằm chủ động phòng ngừa bệnh tật, bảo vệ sức khỏe.

Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec có cung cấp Gói khám, sàng lọc bệnh lý phụ khoa cơ bản, giúp khách hàng phát hiện bệnh sớm các bệnh lý viêm nhiễm giúp điều trị dễ dàng, không tốn kém. Sàng lọc phát hiện sớm ung thư phụ khoa (Ung thư cổ tử cung) cho đối tượng khách hàng là nữ giới ngay cả khi chưa có triệu chứng hoặc có thể có những triệu chứng như sau:

  • Khách hàng nữ có một vài yếu tố nguy cơ như vệ sinh cá nhân không tốt, quan hệ tình dục không an toàn, nạo phá thai,...
  • Khách hàng nữ có triệu chứng khác như: Dịch âm đạo bất thường, ngứa, đau vùng kín, chảy máu âm đạo bất thường.
  • Chảy máu bất thường vùng âm đạo
  • Gặp vấn đề về kinh nguyệt: chu kỳ kéo dài bất thường, kinh nguyệt không đều
  • Dịch âm đạo bất thường (có mùi hôi, màu sắc khác bình thường)
  • Đau, ngứa vùng kín

Nếu có nhu cầu tư vấn và thăm khám tại các Bệnh viện Vinmec thuộc hệ thống Y tế trên toàn quốc, Quý khách vui lòng đặt lịch trên website để được phục vụ.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

Nguồn tham khảo: nhs.uk, mayoclinic.org

1.6K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan