......

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh được dùng khi đánh giá phình động mạch chủ bụng

Đau bụng buồn nôn khi tiếp xúc chất cồn

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi - Thạc sĩ, Bác sĩ nội trú, Bác sĩ chuyên khoa I Trịnh Lê Hồng Minh - Khoa Chẩn đoán hình ảnh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park.

Phình động mạch chủ bụng thường được tìm thấy trong khi kiểm tra sức khỏe hoặc trong các xét nghiệm y tế như siêu âm tim hoặc ổ bụng. Để chẩn đoán phình động mạch chủ bụng, các bác sĩ sẽ xem xét tiền sử bệnh của bản thân, gia đình và làm kiểm tra thể chất. Nếu bác sĩ nghi ngờ nghi ngờ bạn mắc bệnh có thể sẽ chỉ định thực hiện một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh cần thiết. Vậy những kỹ thuật nào được dùng để đánh giá phình động mạch chủ bụng?

1. Đặc điểm phình động mạch chủ bụng

Phình động mạch chủ bụng (AAA) xảy ra khi xơ vữa động mạch hoặc tích tụ các mảng bám làm cho thành động mạch chủ bụng trở lên yếu và dễ dàng biến dạng, phình to như một quả bóng. Phình động mạch chủ bụng thường phát triển chậm theo thời gian đi kèm với một vài triệu chứng đặc trưng đáng chú ý. Tình trạng động mạch chủ bụng phình càng lớn, nguy cơ vỡ động mạch chủ bụng càng cao. Một khi động mạch chủ bụng bị vỡ, chúng gây đau bụng dữ dội, đau lưng, chóng mặt, buồn nôn và khó thở.

Bác sĩ có thể xác định tình trạng phình động mạch chủ bụng bằng các phương pháp như siêu âm ổ bụng, chụp cắt lớp vùng bụng, chậu hoặc chụp động mạch. Việc điều trị phình động mạch chủ bụng phụ thuộc và vị trí và kích thước của động mạch bị phình cũng như tuổi tác, chức năng thận và các tình trạng bệnh lý khác của người bệnh. Chứng phình động mạch có đường kính nhỏ hơn 5cm thường được theo dõi bằng siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính sau mỗi 6 đến 12 tháng. Chứng phình động mạch chủ bụng đường kính lớn hơn hoặc bệnh tiến triển nhanh chóng có thể được chỉ định phẫu thuật mở hoặc phẫu thuật nội mạch.

2. Triệu chứng của phình động mạch chủ bụng

Hầu hết bệnh nhân mắc chứng phình động mạch chủ bụng không xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào cho đến khi động mạch chủ giãn tối đa và vỡ ra. Nếu động mạch chủ bụng bị vỡ, người bệnh có thể gặp phải một hoặc nhiều triệu chứng, bao gồm:

  • Cảm giác đau dữ dội, đột ngột ở vùng bụng hoặc lưng. Sau đó cơn đau có thể lan ra từ bụng hoặc lưng đến xương chậu, chân hoặc phần mông của người bệnh
  • Da tím tái, đổ nhiều mồ hôi
  • Nhịp tim tăng
  • Trong nhiều trường hợp xuất hiện tình trạng sốc hoặc mất ý thức tạm thời.

Vỡ động mạch chủ bụng là một tình trạng nguy hiểm, do đó nếu phát hiện thấy bất kỳ triệu chứng nào trong số các triệu chứng kể trên cần đưa người bệnh đến các cơ sở y tế gần nhất để có thể được cấp cứu kịp thời.

nhịp tim tăng , tim nhanh nhịp
Người bệnh có thể gặp tình trạng nhịp tim tăng hơn so với bình thường

3. Nguyên nhân và một số yếu tố tăng nguy cơ mắc phình động mạch chủ bụng

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng phình động mạch chủ bụng hiện vẫn đang là câu hỏi hóc búa đối với các nhà khoa học. Tuy nhiên, một số yếu tố đã được nghiên cứu và chứng minh là có khả năng làm tăng nguy cơ mắc chứng phình động mạch chủ bụng có thể được liệt kê ra như sau:

  • Hút thuốc lá: Khói thuốc lá có thể trực tiếp làm hư hại lòng mạch, khiến chúng phình ra làm tăng nguy cơ mắc phình động mạch chủ bụng. Ngoài ra khói thuốc cũng khiến huyết áp tăng cao, qua đó làm tăng áp lực lên thành mạch dẫn đến thành mạch giảm tính đàn hồi.
  • Tăng huyết áp: Tăng huyết áp là tình trạng áp lực của máu lên lòng mạch tăng cao. Huyết áp cao có thể làm suy yếu thành động mạch, bao gồm cả động mạch chủ bụng khiến nguy cơ mắc phình động mạch chủ bụng cũng theo đó tăng lên.
  • Viêm mạch máu: Tình trạng viêm ở một số mạch máu, đặc biệt là động mạch chủ bụng và các động mạch khác đôi khi cũng dẫn đến phình động mạch chủ bụng tuy nhiên điều này hiếm khi xảy ra.

Chứng phình động mạch có thể xảy ra ở bất kỳ mạch máu nào trong cơ thể. Tuy nhiên phình động mạch chủ bụng được coi là nghiêm trọng nhất bởi độ lớn của động mạch chủ bụng cũng như lưu lượng máu lưu thông qua đó. Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc chứng phình động mạch chủ bụng, đó là:

  • Giới tính: Tỷ lệ mắc phình động mạch chủ bụng ở nam giới cao hơn nhiều so với nữ giới
  • Thừa cân béo phì
  • Tuổi: Những người trên 60 tuổi có nguy cơ mắc phình động mạch chủ bụng cao hơn.
  • Yếu tố di truyền: Những người có người thân trong gia đình có tiền sử mắc phình động mạch chủ bụng cũng có nguy cơ mắc phình động mạch chủ bụng cao hơn so với những người khác.
  • Bệnh tăng huyết áp, đặc biệt là ở nhóm đối tượng từ 35 đến 60 tuổi.
  • Hàm lượng cholesterol trong máu cao hoặc mắc xơ vữa động mạch
  • Ít vận động
  • Đã từng gặp phải một số những chấn thương gây ra tổn thương vùng bụng.
Tăng huyết áp kịch phát: Những điều cần biết
Bệnh tăng huyết áp có thể làm tăng nguy cơ mắc chứng phình động mạch chủ bụng

4. Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh được dùng khi đánh giá phình động mạch chủ bụng

Đa số các trường hợp mắc phình động mạch chủ bụng được phát hiện một cách tình cơ thông qua kỹ thuật siêu âm ổ bụng, chụp cắt lớp vi tính để xác định nguyên nhân của các bệnh khác. Trong các trường hợp khác, bệnh nhân chủ động phát hiện các bất thường và đến khám, bác sĩ qua quá trình thăm khám thực thể có thể phát hiện tình trạng động mạch chủ bụng đập nhanh hoặc nghe thấy các âm thanh bất thường trong ổ bụng bằng ống nghe.

Để có thể đưa ra những chẩn đoán chính xác về căn bệnh này, các bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện một số xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh phình động mạch chủ bụng, bao gồm:

  • Siêu âm ổ bụng: Siêu âm ổ bụng là phương pháp đem lại độ chính xác cao để đo đường kính động mạch chủ bụng nhằm xác định xem động mạch chủ bụng có bị phình quá mức hay không. Một kỹ thuật siêu âm đặc biệt được gọi là siêu âm doppler có thể chỉ định để kiểm tra lưu lượng máu lưu thông qua động mạch chủ bụng. Đôi khi hình ảnh của động mạch chủ bụng trên siêu âm không rõ ràng do chúng thường nằm sâu, bị cản trở tầm nhìn hoặc tiến hành siêu âm đối với những bệnh nhân thừa cân béo phì.
  • Chụp cắt lớp vi tính vùng bụng và chậu: Kỹ thuật này đem lại độ chính xác tương đối cao trong việc xác định kích thước và mức độ của tình trạng phình động mạch chủ bụng. Ngoài ra, chụp cắt lớp vi tính có thể phát hiện ra những thay đổi trong cấu trúc của động mạch chủ bụng. Điều này có thể rất hữu ích trong việc lên kế hoạch phẫu thuật điều trị phình động mạch chủ bụng.
  • Chụp động mạch chủ bụng: Được coi là “tiêu chuẩn vàng” cũ trong chẩn đoán phình động mạch chủ bụng, chụp động mạch chủ cho phép đánh giá tối ưu chiều dài của thương tổn động mạch chủ - chậu hay các biến thể giải phẫu, vị trí và mức độ nặng nhẹ của bệnh lý động mạch tắc nghẽn và phình động mạch tạng hay động mạch chậu phối hợp. Nhược điểm của phương pháp này là xâm lấn, liều xạ cao, phải dùng thuốc cản quang. Ngoài ra phương pháp này không cung cấp thông tin về huyết khối hay túi phình và có thể đánh giá không chính xác đường kính của động mạch chủ.
  • Chụp cộng hưởng từ: Những tiến bộ trong kỹ thuật thời gian gần đây đã cho phép các bác sĩ áp dụng chụp cộng hưởng từ trong chẩn đoán phình động mạch chủ bụng. Vì thế, phương pháp này nổi lên như “tiêu chuẩn vàng” mới trong đánh giá phình động mạch chủ bụng trước và sau phẫu thuật với bản chất ít xâm lấn cũng như chi phí thực hiện kỹ thuật thấp hơn nhiều so với các phương pháp khác.
Chụp động mạch chủ bụng  Phình động mạch chủ bụng
Hình ảnh pPhình động mạch chủ bụng trên phim chụp mạch động chủ bụng

Phình động mạch chủ bụng là bệnh lý nguy hiểm có thể dẫn đến biến chứng vỡ động mạch chủ bụng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Hiện này các phương pháp chẩn đoán và đánh giá phình động mạch chủ bụng tương đối đa dạng và dễ thực hiện mang lại cho bệnh nhân rất nhiều cơ hội thành công trong phẫu thuật điều trị phình động mạch chủ bụng. Trong trường hợp phẫu thuật mở bụng, bệnh nhân cần khoảng sáu tuần để hồi phục trong khi với phương pháp phẫu thuật nối mạch, thời gian hồi phục được rút ngắn chỉ còn khoảng hai tuần.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là địa chỉ y tế hàng đầu về chẩn đoán và điều trị phình động mạch chủ. Tại đây có đầy đủ trang thiết bị y tế cần thiết để thực hiện các phương pháp điều trị từ đơn giản đến phức tạp như điều trị nội khoa, can thiệp đặt stent-graft, phẫu thuật... Đội ngũ y bác sĩ có chuyên môn cao, đã trải qua đào tạo và được cấp chứng chỉ kỹ thuật, có thể xử lý nhanh và hiệu quả, đặc biệt trong các trường hợp cần cấp cứu khẩn cấp. Do đó, bệnh nhân bị phình động mạch chủ ngực có thể yên tâm với quy trình điều trị chặt chẽ, bài bản và cho hiệu quả tối ưu tại Vinmec.

Trước khi nhận công tác tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park, vị trí Bác sĩ khoa Chẩn đoán hình ảnh từ tháng 02/2018, Bác sĩ Trịnh Lê Hồng Minh từng làm bác sĩ nội trú khoa chẩn đoán hình ảnh tại các bệnh viện: Chợ Rẫy, Đại Học Y Dược, Ung Bướu, Nhân dân Gia Định, Trưng Vương...từ năm 2012-2015. Làm việc chính thức tại Bệnh viện Chợ Rẫy từ năm 2015-2016, Bệnh viện Quốc tế City từ năm 2016.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY.

Nguồn tham khảo: radiologyinfo.org

217 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan