......

Chụp X quang ruột non cho biết điều gì?

X-quang ruột non

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Hương - Khoa Chẩn đoán hình ảnh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng.

Chụp X quang ruột non là một trong số ít các phương tiện chẩn đoán hình ảnh ruột non. Để hình ảnh có thể quan sát rõ ràng và dễ dàng hơn, phim chụp X quang ruột non có thể được sử dụng cùng với chất cản quang. Khi bari sulfat phủ lên thành ruột non, tia X đi qua các mô mềm, tạo ra các hình ảnh sáng lên và cho phép phát hiện các vấn đề trong ruột non.

1. Chụp X quang ruột non là gì?

Khi người bệnh nhập viện với các triệu chứng nghi ngờ bệnh lý tại ruột non, như đau bụng hay nôn ói, chụp X quang ruột non là một trong số ít các phương tiện chẩn đoán hình ảnh tại cơ quan này. Có hai cách thức chụp X quang ruột non là chụp tư thế thẳng không sửa soạn và chụp với chất cản quang.

Đối với chụp X quang ruột non trong phim X quang bụng thẳng không sửa soạn, đây là một chỉ định cận lâm sàng đầu tiên vì dễ dàng, nhanh chóng và phổ biến tại nhiều nơi. Trong hầu hết các trường hợp, X quang bụng sẽ có các đặc điểm gợi ý khả năng tắc ruột non là dấu hiệu các quai ruột non giãn ra gần đến chỗ tắc nghẽn, các vòng quai ruột giãn nở tập trung ở vùng trung tâm với đường kính của quai ruột giãn từ trên 2,5 - 3cm, quan sát thấy các nếp vòng ở ruột non, chạy vòng quanh chu vi ruột, có mực nước hơi nằm ở vùng trung tâm và dấu hiệu “chuỗi ngọc” có bản chất là các túi khí nhỏ trong thành ruột khi trong lòng ruột non chứa đầy chất dịch ứ lại do tắc nghẽn.

Đối với chụp X quang ruột non có chất cản quang, phương tiện này được sử dụng để đánh giá các tổn thương mạn tính ruột non. Trước khi làm thủ thuật, bệnh nhân được uống một chất lỏng có chứa barit hoặc chất cản quang i-ốt, giúp tăng cường hình ảnh X quang. Khi chất cản quang di chuyển từ dạ dày vào lòng ruột non, bác sĩ X quang sẽ sử dụng máy chụp X quang để khảo sát phần cơ quan này. Trong quá trình đó, người bệnh có thể được yêu cầu xoay vị trí cơ thể trên bàn chụp để phủ chất cản quang lên tất cả các bề mặt của ruột non.

x quang số hoá ruột non
Phương pháp X quang ruột non có thể đánh giá được tình trạng của ruột non

2. Chỉ định chụp X quang ruột non có chất cản quang

So với chụp X quang ruột non trong phim X quang bụng thẳng không sửa soạn trong các bệnh cảnh hướng tới tắc ruột, chụp X quang ruột non có chất cản quang được thực hiện để đánh giá ruột non trong các bệnh lý mạn tính. Đó là khi bác sĩ lâm sàng nghi ngờ những bất thường về kích thước và hình dạng của ruột non, những tổn thương trên niêm mạc ruột và đánh giá cách chất di chuyển trong lòng ruột khi các mục tiêu này là rất khó thực hiện được với các phương tiện hình ảnh học khác, kể cả với nội soi.

Như vậy, chụp X quang ruột non có chất cản quang là để sử dụng nhằm chẩn đoán các tình trạng như:

  • Bệnh Crohn
  • Bán tắc nghẽn ruột non
  • Bệnh viêm ruột
  • Khối hoặc polyp bất thường
  • Ung thư ruột non
  • Các biến chứng liên quan đến phẫu thuật bụng hoặc đường ruột
Bệnh Crohn
Bệnh Crohn có thể được chẩn đoán bằng chụp x quang ruột non có chất cản quang

3. Cách thức thực hiện chụp X quang ruột non có chất cản quang như thế nào?

Chuẩn bị

Người bệnh nên thông báo cho bác sĩ về bất kỳ loại thuốc nào đang dùng và nếu có tiền căn dị ứng, đặc biệt là với các chất cản quang có i-ốt. Đồng thời thông báo cho bác sĩ biết về các bệnh đồng mắc gần đây hoặc các tình trạng y tế khác.

Phụ nữ phải luôn thông báo cho bác sĩ và kỹ thuật viên chụp X quang nếu có khả năng đang mang thai. Nhiều xét nghiệm hình ảnh không được thực hiện trong thai kỳ để không làm cho thai nhi tiếp xúc với bức xạ. Nếu cần thiết phải chụp X quang, các biện pháp phòng ngừa sẽ được chú trọng thực hiện để giảm thiểu nguy cơ tiếp xúc với bức xạ cho bào thai.

Ngoài ra, người bệnh cũng sẽ được hướng dẫn chi tiết về những gì có thể và không thể ăn hoặc uống vào ngày trước khi thực hiện chụp và không ăn hoặc uống trong vài giờ trước khi làm thủ thuật. Bệnh nhân có thể được chỉ định dùng thuốc nhuận tràng để giúp cải thiện hình ảnh của đường tiêu hóa.

Trước khi thực hiện, người bệnh sẽ được yêu cầu cởi bỏ quần áo đang mặc và thay bằng áo choàng chuyên dụng. Đồng thời, bệnh nhân cũng có thể được yêu cầu tháo đồ trang sức, dụng cụ nha khoa có thể tháo rời, kính đeo mắt và bất kỳ đồ vật hoặc quần áo bằng kim loại nào có thể cản trở hình ảnh X quang.

Quá trình thực hiện

Trước khi bắt đầu, người bệnh sẽ được uống hai hoặc nhiều cốc lớn chất chất cản quang. Chất cản quang được uống vào dưới dạng thức uống đặc, có màu trắng như sữa hoặc chất lỏng trong suốt, thường có hương vị để tạo cảm giác ngon miệng hơn. Tuy nhiên, một số người có cơ địa nhạy cảm có thể cảm thấy đầy hơi và buồn nôn khi uống.

Sau đó, kỹ thuật viên sẽ sắp xếp người bệnh nằm trên bàn chụp X quang và đặt máy chụp X quang phía trên vùng bụng. Lúc này, người bệnh cũng có thể được đeo một số tấm chắn bằng chì để giúp bảo vệ một số bộ phận của cơ thể dễ bị nhạy cảm với tia X hơn.

Một khi chất cản quang theo ống tiêu hóa đến đoạn ruột non, bác sĩ X quang sẽ quan sát dòng chảy của nó qua màn tăng sáng. Chụp X quang tại chỗ sẽ được thực hiện nếu có bất thường cần phân tích thêm.

chất cản quang
Cách thức thực hiện chụp x quang ruột non có chất cản quang

Người bệnh phải giữ yên cơ thể để có hình ảnh sắc nét. Đồng thời, người bệnh cũng cần hợp tác nhịn thở trong vài giây khi có hiệu lệnh trong khi chụp ảnh X quang để giảm khả năng hình ảnh bị mờ, nhòe nét. Đồng thời, có khi người bệnh lại được yêu cầu nằm nghiêng sang bên phải giữa các lần chụp X quang để giúp cho chất chất cản quang mau đi từ dạ dày vào ruột non. Khi chất cản quang đi đến phần cuối của ruột non, bác sĩ X quang có thể cần phải ấn vào phần dưới bên phải của bụng để nhìn rõ hơn.

Trong một số trường hợp, người bệnh sẽ cần tiếp tục uống thêm một lượng chất cản quang ngay trong quá trình thực hiện để đảm bảo rằng bác sĩ X quang có thể kiểm tra đầy đủ toàn bộ chiều dài của ruột non.

Thời gian kiểm tra phụ thuộc vào khoảng thời gian cần thiết để chất cản quang đi từ dạ dày đến ruột già. Do đó, quy trình này có thể mất khoảng một đến hai giờ, nhưng ở một số bệnh nhân, có thể lâu hơn hoặc gấp đôi.

Kết thúc

Người bệnh hoàn toàn có thể trở lại sinh hoạt và ăn uống trở lại bình thường ngay sau khi chụp X quang ruột non có chất cản quang.

Cần lưu ý là phân có thể có màu hơi trắng trong những ngày đầu sau đó hoặc có thể bị táo bón. Điều quan trọng là cần phải uống nhiều nước để giúp mau chóng thải chất barit còn sót lại khỏi hệ tiêu hóa.

4. Những lợi ích đạt được khi chụp X quang ruột non

Chụp X quang ổ bụng vốn là một xét nghiệm hoàn toàn không xâm lấn. Dù cho có chụp X quang ruột non có chất cản quang, đây vẫn là thủ thuật có tính xâm lấn tối thiểu, không đau và hiếm khi có biến chứng.

Do đó, chỉ định kiểm tra bằng X quang có thể đủ cung cấp thông tin, tránh cho bệnh nhân cần phải thực hiện thêm các thủ thuật xâm lấn nhiều hơn. Cụ thể là chụp X quang ruột non trong phim x quang bụng thẳng không sửa soạn giúp tìm thêm bằng chứng củng cố cho chẩn đoán tắc ruột; chụp X quang ruột non có chất cản quang có vai trò trong đánh giá các bệnh lý mạn tính, khi nghi ngờ những bất thường về kích thước và hình dạng của ruột non, những tổn thương trên niêm mạc ruột và đánh giá cách chất di chuyển trong lòng ruột.

So với các chất cản quang đi vào cơ thể bằng đường máu, uống dung dịch barit nhìn chung có tính an toàn cao hơn, mặc dù có thể gây táo bón vài ngày sau đó.

Tóm lại, chẩn đoán hình ảnh ruột non với công cụ chụp X quang ruột non là cách thức phổ biến, dễ thực hiện với đoạn ống tiêu hóa tương đối khó tiếp cận trực tiếp này. Chụp X quang ruột non cho biết khả năng tắc ruột non khi người bệnh nhập viện vì đau bụng cấp tính kèm nôn ói; hay được sử dụng kèm với chất cản quang để chẩn đoán các bất thường của ruột non, chẳng hạn như khối u ruột non, vết loét và các tình trạng viêm khác, polyp, thoát vị và hẹp mạn tính nói chung.

Hình ảnh X quang tắc ruột non
Hình ảnh X quang tắc ruột non

Để nâng cao quy trình thăm khám và điều trị bệnh, hiện nay Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã ứng dụng kỹ thuật chụp X quang đường tiêu hóa trong thăm khám, chẩn đoán nhiều bệnh. Kỹ thuật chụp X quang tại Vinmec được thực hiện bài bản, đúng chuẩn quy trình bởi đội ngũ y bác sĩ tay nghề chuyên môn cao, hệ thống máy móc hiện đại, nhờ vậy cho kết quả chính xác, góp phần không nhỏ vào việc xác định bệnh và giai đoạn bệnh.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

151 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan