......

Hình ảnh trực quan về hệ thống thần kinh của bạn

Hệ thống thần kinh của con người là phức tạp nhất trong các cơ quan trong cơ thể. Nó đóng vai trò vô cùng quan trọng, gần như chi phối mọi hoạt động sống trong cơ thể người, từ cơ bản như hít thở, nhai nuốt cho đến phức tạp như cách tư duy, suy nghĩ.

1. Hệ thống thần kinh của con người

1.1. Trung tâm chỉ huy

Trung tâm chỉ huy não bộ được tạo thành từ hàng tỷ tế bào thần kinh. Nó điều chỉnh mọi thứ từ hơi thở, bước đến giấc mơ của bạn. Trung tâm chỉ huy có hai hệ thống thần kinh chính:

Hệ thống thần kinh của con người hoạt động theo hai chế độ là tự động và tự nguyện (có kiểm soát của con người). Các hoạt động tự nguyện xảy ra theo suy nghĩ có ý thức như đi bộ hoặc vỗ tay, được chi phối bởi các dây thần kinh soma. Hoạt động tự động là hoạt động xảy ra không dưới sự kiểm soát của con người như nhịp tim, được chi phối bởi hệ thần kinh thực vật.

1.2. Hệ thần kinh giao cảm

Hệ thần kinh giao cảm phụ trách phản ứng “chiến hay chạy” của cơ thể. Khi gặp các mối đe dọa, hệ thần kinh giao cảm sẽ bắt đầu được kích hoạt, nhanh chóng thay đổi các hoạt động trong cơ thể như nhịp thở, nhịp tim để bổ sung năng lượng, sẵn sàng đối mặt với nguy hiểm hoặc chạy trốn.

Căng thẳng có thể khiến hệ thần kinh giao cảm hoạt động quá mức. Theo thời gian, nó có thể khiến bạn mất đi sự nhạy bén về tinh thần, phản ứng chậm và dễ mắc lỗi hơn.

Mức căng thẳng cao cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất như làm suy giảm hệ miễn dịch và tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

1.3. Hệ thần kinh đối giao cảm

Hệ thần kinh đối giao cảm hoạt động theo cách ngược lại với hệ thần kinh giao cảm. Nó có tác dụng như một chiếc phanh bàn đạp, tạo ra phản ứng “nghỉ ngơi và tiêu hóa” để đưa cơ thể trở về trạng thái bình thường sau khi nguy hiểm đã qua đi.

1.4. Tế bào thần kinh

Tế bào thần kinh là sợi dây giúp não và cơ thể “nói chuyện” với nhau. Chúng sử dụng các bộ phận đặc biệt để giao tiếp. Sợi trục tiết ra một chất hóa học được gọi là chất dẫn truyền thần kinh, rồi được thu nhận bởi đuôi gai của một tế bào thần kinh khác, nơi nó được tạo thành tín hiệu điện.

Các tế bào thần kinh cảm giác phản ứng với những thứ như âm thanh, khứu giác và xúc giác, cung cấp thông tin đến não bộ. Trong khi đó, các tế bào thần kinh vận động mang thông điệp từ não đến các khối cơ bắp.

1.5. Tế bào thần kinh đệm

Các tế bào thần kinh đệm bao quanh, hỗ trợ và đệm cho các tế bào thần kinh trong não và tủy sống. Ngoài ra, hiện nay các nhà nghiên cứu đang tìm hiểu vai trò của nó trong cách hoạt động của não, các bệnh thần kinh, v.v.

Ví dụ, một số tế bào thần kinh đệm dùng để hỗ trợ, cung cấp chất dinh dưỡng và duy trì môi trường hóa học thích hợp để các tế bào thần kinh truyền tín hiệu tốt. Nó còn đóng vai trò dọn sạch các mảnh vụn, tế bào thần kinh đã chết và sửa chữa các chấn thương liên quan đến hệ thần kinh.

1.6. Khối óc

Khối óc là cơ quan cực kỳ phức tạp và quan trọng. Nó được tạo thành từ 100 tỷ tế bào thần kinh. Là cơ quan kiểm soát mọi chuyển động, lời nói, nhịp tim, hơi thở và là gốc rễ của mọi suy nghĩ và cảm xúc.

Khối óc có kích thước bằng hai bàn tay nắm chặt và nặng khoảng 1.36kg, được bảo vệ bởi hộp sọ và dịch não tủy.

Hệ thống thần kinh của con người
Khối óc có kích thước bằng hai bàn tay nắm chặt

1.7. Đại não

Đại não là phần lớn nhất của não bộ, được chia thành hai nửa được gọi là bán cầu. Bán cầu bên trái kiểm soát phần bên phải của cơ thể, xử lý lời nói, kiểm soát logic, tính toán học, lấy dữ kiện từ bộ nhớ. Bán cầu não phải điều khiển phần bên trái của cơ thể, và kiêm luôn khả năng âm nhạc, nhận dạng khuôn mặt, nhận thức về không gian.

1.8. Vỏ não

Vỏ não là lớp ngoài cùng của đại não, có nhiều nếp nhăn và nếp gấp. Đây là nơi chứa đựng “chất xám” của não, nơi xử lý thông tin.

1.9. Hạch nền

Hạch nền là một mạng lưới các mạch máu nằm sâu bên trong các bán cầu não. Chúng giúp phối hợp cử động, hành vi và cảm xúc, làm cho mọi thứ diễn ra theo đúng trình tự, chẳng hạn như đi bộ, khiêu vũ, học theo mẫu, hình thành thói quen, dừng các hoạt động rồi bắt đầu hoạt động mới. Hạch nền bị tổn thương có thể gây ra bệnh Parkinsonbệnh Huntington.

1.10. Tiểu não

Tiểu não chịu trách nhiệm điều tiết các chuyển động phức tạp, tư thế và thăng bằng. Nó phối hợp các nhóm cơ khác nhau, tinh chỉnh các chuyển động khi luyện tập như đánh gôn, đánh khúc côn cầu. Nhờ có tiểu não mà đi bộ trở thành chuyển động trơn tru và liên tục.

1.11. Hạch hạnh nhân

Hạch hạnh nhân chịu trách nhiệm về cảm xúc và một số hành vi. Nó gần như giúp bạn làm mọi thứ, từ hình thành ký ức đến thu thập các tín hiệu từ môi trường sống. Nó phát ra tín hiệu báo động kích hoạt phản ứng “chiến hoặc chạy” để bảo vệ cơ thể trước nguy hiểm.

1.12. Hồi hải mã

Hồi hải mã nằm gần trung tâm não. Nó giúp bạn học và ghi nhớ các chi tiết quan trọng về ai, cái gì, ở đâu và biến các ký ức ngắn hạn thành dài hạn. Đây là một trong những khu vực bị tổn thương đầu tiên bởi bệnh Alzheimer.

1.13. Đồi thị

Đồi thị là phần trên cùng của thân não. Nó nhận các tín hiệu liên quan đến thị giác, khứu giác, thính giác, vị giác, xúc giác và chuyển thông tin đến các bộ phận khác của não.

1.14. Cầu não

Cầu não là phần giữa của thân não và là cầu nối giữa đại não và tiểu não. Đó là nguồn gốc của các dây thần kinh kiểm soát nét mặt, chuyển động của mắt và kiểm soát bàng quang, cũng là nơi các giấc mơ được hình thành.

1.15. Hành não

Hành não điều khiển những thứ ngoài tầm kiểm soát của bạn như hơi thở, huyết áp và nhịp tim. Nó cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc nhai, nuốt.

Hành não nằm ở dưới cùng của thân não, nơi nó còn đóng vai trò truyền tín hiệu giữa não và tủy sống.

1.16. Tủy sống

Tủy sống dài khoảng 43cm và rộng chưa đến 1.27cm, mỏng hơn ngón tay của người lớn. Nó chạy từ đáy não xuống lưng, được bao quanh bởi các đốt sống. Các bó sợi thần kinh được bảo vệ bởi mô và chất lỏng, mang thông tin qua lại giữa não và các cơ quan trong cơ thể.

Hệ thống thần kinh của con người
Tủy sống chạy từ đáy não xuống lưng

1.17. Dây thần kinh ngoại biên

Nếu ví hệ thần kinh trung ương là trụ sở chính thì hệ thần kinh ngoại biên là những người lao động ngoài công trường. Có 12 dây thần kinh sọ nối với não, bao gồm những dây thần kinh giúp bạn ngửi, nhìn, cười và nuốt.

Có 31 cặp rễ thần kinh khác (cảm giác và vận động) phân nhánh từ tủy sống giữa các đốt sống. Dây thần kinh tọa là dây thần kinh đơn lớn nhất, nó chạy từ xương chậu xuống mặt sau của đùi.

1.18. Hệ thần kinh ruột

Hệ thần kinh ruột chính là “bộ não thứ hai” trong cơ thể. Nó là một mạng lưới riêng biệt, gồm hơn 100 triệu tế bào thần kinh giúp hỗ trợ và kiểm soát các hoạt động tiêu hóa như chuyển thức ăn vào dạ dày và tiêu hóa ra ngoài, phân hủy thức ăn và hấp thụ chất dinh dưỡng.

2. Các bệnh lý hệ thần kinh

Các yếu tố như nhiễm trùng, chấn thương, chất độc, thậm chí lượng đường trong máu cao có thể gây hại cho hệ thần kinh. Từ đó gây ra các rối loạn hệ thần kinh như đột quỵ, viêm màng não, bại liệt, đau nửa đầu, hội chứng ống cổ tay, động kinh, MS và bệnh zona.

3. Bảo vệ hệ thần kinh bằng cách nào?

Học cách chăm sóc bản thân tốt hơn sẽ giúp duy trì hệ thần kinh khỏe mạnh, ví dụ như:

Hệ thống thần kinh của con đóng vai trò vô cùng quan trọng, gần như chi phối mọi hoạt động sống trong cơ thể. Để bảo vệ hệ thần kinh bạn có thể áp dụng một lối sống lành mạnh và duy trì chế độ dinh dưỡng phù hợp.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Đặt lịch nhanh chóng và theo dõi lịch hẹn thuận tiện hơn qua ứng dụng MyVinmec. Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

Nguồn tham khảo: webmd.com

977 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan