......

Quy trình thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp trong tổn thương phổi cấp

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Đỗ Văn Mạnh - Bác sĩ Hồi sức cấp cứu - Khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hạ Long

Trong điều trị cho bệnh nhân mắc hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển, kỹ thuật thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp có nhiều tác dụng như cải thiện oxy máu, giảm nguy cơ tổn thương phổi do thở máy,...

1. Ý nghĩa thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp cho bệnh nhân tổn thương phổi cấp?

1.1 Mức độ nghiêm trọng của hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển

Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS) là tình trạng bệnh lý nặng, tiến triển nhanh. Đây là tình trạng nguy kịch về chức năng trao đổi khí và gây giảm oxy máu động mạch cho cơ thể, với tỷ lệ tử vong chung là 30 - 60%, trong đó nhóm bệnh nhân nặng có tỷ lệ tử vong lên tới 80%. Biểu hiện đặc trưng của bệnh là tổn thương lan tỏa màng phế nang mao mạch, gây giảm oxy máu trơ kéo dài.

Do vậy, cần thực hiện cấp cứu suy hô hấp cấp đúng theo nguyên tắc và tiến hành khẩn trương để kịp thời cứu sống bệnh nhân, không gây ra tai biến do hồi sức cấp cứu.

1.2 Tác dụng của thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp

Phương pháp thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp trong điều trị cho bệnh nhân bị suy hô hấp cấp tiến triển có ý nghĩa:

Tác dụng trong cơ học phổi:

  • Tăng độ giãn nở của phổi;
  • Thông khí đồng bộ giữa các vùng phổi phía lưng và phía xương ức;
  • Mở các phế nang bị xẹp, tăng thông khí phế nang.

Cải thiện oxy máu và giảm shunt trong phổi:

  • Thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp giúp giảm shunt, điều chỉnh tỷ lệ thông khí/tưới máu.

Giúp bảo vệ phổi:

Tư thế nằm sấp giúp phân bố đồng đều hơn cả mật độ phổi, shunt trong phổi, áp lực xuyên phổi và thông khí phổi. Vì vậy, tư thế này giúp phổi đỡ bị căng giãn khi thở máy và phân bố áp lực đồng bộ hơn ở các vùng phổi. Thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp cũng làm giảm tình trạng giãn phế nang quá mức và đóng mở phế nang xẹp theo chu kỳ thở, đồng thời làm giảm sản xuất cytokines viêm.

Thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp giúp giảm thời gian thở máy, rút ngắn thời gian nằm viện và giảm tỷ lệ tử vong. Tuy nhiên, cần áp dụng thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp sớm trong vòng 24 giờ, trên những bệnh nhân nặng có PaO2/FiO2 ≤ 150 mmHg.

Thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp
Thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp được dùng trong điều trị cho bệnh nhân bị suy hô hấp cấp tiến triển

2. Quy trình thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp

2.1 Một số lưu ý quan trọng

  • Thời điểm tiến hành thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp: Sau thông khí nhân tạo theo ARDS Network 12 - 24 giờ mà khí máu không cải thiện, tỷ lệ PaO2/FiO2 ≤ 100 mmHg hoặc PaO2/FiO2 ≤ 150 mmHg nhưng đang có xu hướng tiếp tục giảm, PEEP ≥ 5 cmH2O, FiO2 ≥ 60%;
  • Thời gian thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp: 16 - 17 giờ/ngày khi oxy máu cải thiện (PaO2/FiO2 tăng trên 20 mmHg so với thời điểm trước khi nằm sấp) và không xảy ra tai biến nguy hiểm. Nếu sau nằm ngửa 6 giờ mà tỷ lệ PaO2/FiO2 < 150 mmHg thì nên cho bệnh nhân tiếp tục thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp lần 2 hoặc 3,...;
  • Thời điểm dừng thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp:
    • Khi bệnh nhân không đáp ứng với tư thế nằm sấp như: Oxy máu không cải thiện sau khi nằm sấp 6 giờ thì chuyển sang tư thế nằm ngửa, tiếp tục thở máy như khi nằm sấp;
    • Khi xảy ra tai biến nguy hiểm như tắc, tuột ống nội khí quản, tụt huyết áp (huyết áp trung bình < 60 mmHg sau khi đã tăng liều thuốc vận mạch mà không đáp ứng), ngừng tuần hoàn. Bệnh nhân được chuyển về tư thế nằm ngửa, bác sĩ xử trí các tai biến như cấp cứu ngừng tuần hoàn, đặt lại ống nội khí quản, mở màng phổi dẫn lưu khí,...;
    • Bệnh nhân không còn chỉ định thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp: Sau khi người bệnh chuyển từ nằm sấp sang nằm ngửa 6 giờ mà PaO2/FiO2 ≥ 150 mmHg với PEEP ≤ 10 cmH2O, FiO2 ≤ 60%. Bệnh nhân được tiếp tục thông khí nhân tạo ở tư thế nằm ngửa.

2.2 Thực hiện thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp

Chuẩn bị thay đổi tư thế bệnh nhân:

  • Nhân viên y tế: Gồm 3 người là bác sĩ hoặc điều dưỡng. 1 người đứng phía đầu bệnh nhân để nâng đầu người bệnh, giữ cho dây máy thở và catheter TMTT không bị tuột; 2 người đứng 2 bên giường để xoay bệnh nhân;
  • Bệnh nhân: Được hút sạch đờm, nằm tư thế đầu bằng; tiếp tục thở máy trong quá trình thay đổi tư thế; duy trì việc dùng thuốc an thần, giãn cơ; tháo túi đựng nước tiểu;
  • Phương tiện kỹ thuật: 1 chiếc ga trải giường, 4 chiếc gối mềm, 3 chiếc điện cực theo dõi monitor, cố định chắc chắn các đầu ống nối dây máy thở, ống nội khí quản, thông dạ dày, catheter TMTT và các đường truyền khác.

Thay đổi tư thế người bệnh từ nằm ngửa sang nằm sấp:

  • Kéo người bệnh về 1 bên giường (cùng bên đặt catheter TMTT để không làm catheter vướng vào cổ người bệnh khi thay đổi tư thế); cuộn ga trải giường cũ nhét dưới lưng bệnh nhân; trải 1 nửa ga trải giường mới lên trên mặt giường. Giữ tay bệnh nhân duỗi thẳng, ép sát vào thân người;
  • Xoay người bệnh sang tư thế nằm nghiêng, rút ga trải giường cũ, chuyển điện cực theo dõi điện tim về phía lưng người bệnh tương ứng với các vị trí trước ngực;
  • Xoay người bệnh sang tư thế nằm sấp, đặt đầu nghiêng sang 1 bên, kéo và trải nốt phần ga trải giường mới. Tiếp theo, kê gối mềm dưới mặt, hông, ngực và 2 cẳng chân người bệnh, điều chỉnh đầu giường lên với góc cao 30°. Đồng thời, chú ý thay đổi tư thế đầu của người bệnh sang 2 bên mỗi 2 - 3 giờ/lần. Khi thay đổi, 1 người nâng - xoay đầu bệnh nhân sang phía đối diện, 1 người đỡ dây máy thở, ống nội khí quản và ống thông dạ dày theo;
  • Khi chuyển người bệnh từ nằm sấp sang nằm ngửa thì thực hiện tương tự: Dịch chuyển người bệnh về bên mép giường cùng bên với catheter, cho bệnh nhân nằm nghiêng, tháo các điện cực ở lưng để chuyển sang phía trước ngực rồi cho người bệnh nằm ngửa trở lại và lắp monitor theo dõi.

Thông khí nhân tạo trong khi người bệnh nằm sấp:

  • Duy trì máy thở với mode thở, các thông số như khi người bệnh nằm ngửa;
  • Người bệnh được mở phổi với CPAP 40 cmH2O trong 40 giây - tương tự khi nằm ngửa;
  • Điều chỉnh máy thở trong thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp theo mục tiêu: Oxy máu duy trì PaO2 ở mức 55 - 80 mmHg hoặc SpO2 ở mức 88 - 95%, duy trì Pplateau£ 30 cmH2O, duy trì pH từ 7,25 - 7,45, tỷ lệ I:E từ 1:1 tới 1:3.
Thông khí nhân tạo
Thông khí nhân tạo trong tổn thương phổi cấp cần thực hiện theo đúng quy trình

Thông khí nhân tạo tư thế nằm sấp trong tổn thương phổi cấp cần thực hiện theo đúng quy trình chuẩn để nâng cao hiệu quả điều trị, giảm nguy cơ tai biến cho bệnh nhân. Ngoài ra, để giúp tăng cơ hội sống của bệnh nhân tổn thương phổi cấp thì cần lựa chọn cơ sở y tế cấp cứu có hệ thống trang thiết bị hiện đại, uy tín.

Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những bệnh viện hàng đầu cả nước, được đông đảo người bệnh tin tưởng thăm khám và điều trị bệnh. Không chỉ có hệ thống cơ vật chất, trang thiết bị hiện đại: 6 phòng siêu âm, 4 phòng chụp X- quang DR (1 máy chụp toàn trục, 1 máy tăng sáng, 1 máy tổng hợp và 1 máy chụp nhũ ảnh), 2 máy chụp Xquang di động DR, 2 phòng chụp cắt lớp vi tính đa dãy đầu thu (1 máy 128 dãy và 1 máy 16 dãy), 2 phòng chụp Cộng hưởng từ (1 máy 3 Tesla và 1 máy 1.5 Tesla), 1 phòng chụp mạch máu can thiệp 2 bình diện và 1 phòng đo mật độ khoáng xương....Vinmec còn là nơi quy tụ đội ngũ các y, bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ hỗ trợ phần nhiều trong việc chẩn đoán và phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường của cơ thể người bệnh. Đặc biệt, với không gian được thiết kế theo tiêu chuẩn khách sạn 5 sao, Vinmec đảm bảo sẽ mang đến cho người bệnh sự thoải mái, thân thiện, yên tâm nhất.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 20% phí khám bệnh lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 1/8 - 30/9/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

2K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan