......

Xét nghiệm Rida Panel 4 chẩn đoán bệnh dị ứng ở trẻ em

Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Thạc sĩ, Bác sĩ Đỗ Thị Hoàng Hà - Bác sĩ Xét nghiệm hóa sinh - Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng.

Nếu cơ thể trẻ có phản ứng với một số loại thực phẩm, yếu tố thời tiết hoặc các tác nhân từ bên ngoài (dị nguyên), xét nghiệm kháng nguyên dị ứng đóng vai trò quan trọng để nhận diện ra các tác nhân gây bệnh, từ đó giúp bác sỹ lâm sàng đề ra hướng điều trị phù hợp cho trẻ.

1. Tổng quan

1.1. Tác nhân gây dị ứng

Phản ứng dị ứng là phản ứng miễn dịch không thích hợp khi hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng quá mức với các tác nhân xung quanh như: thức ăn, thuốc, hóa chất, không khí..... Các phản ứng miễn dịch không thích hợp này bao gồm những phản ứng không đúng đối với các thành phần cơ thể, dẫn đến các rối loạn tự miễn dịch . Các tác nhân này (dị nguyên) thường xâm nhập vào cơ thể thông qua các đường:

  • Đường hô hấp (hít phải); thường đối với các dị nguyên như bụi bẩn trong khí, nấm mốc, phấn hoa ..
  • Đường tiêm (tiêm vào cơ thể); thường đối với các dị nguyên là thuốc, hoặc bị côn trùng đốt (thường gặp nhất là các loại ong ...)
  • Da (bôi lên da, chạm phải...); thường đối với các loại dị nguyên như mạt nhà, côn trùng, lông động vật ..
  • Đường tiêu hoá (ăn, uống...): thường đối với các loại dị nguyên là đồ ăn, thức uống ..

Theo định về dị ứng, một dị nguyên gây ra phản ứng miễn dịch trung gian IgE hoặc qua trung gian tế bào T. Các chất gây dị ứng hầu như luôn luôn là những protein có trọng lượng phân tử thấp; nhiều chất trong nhóm này có thể gắn với các hạt không khí.

Phản ứng dị ứng là một chuỗi các hiện tượng phức tạp liên quan đến nhiều thành phần tế bào, các chất hóa học và các mô toàn cơ thể. Hệ miễn dịch của cơ thể sẽ sản sinh ra các kháng thể thông qua tế bào miễn dịch lympho T hỗ trợ type 2 (TH2) và sự kết hợp của tế bào TH2 cùng những lympho bào khác (còn gọi là tế bào B). Khi ấy, hệ miễn dịch sẽ sinh ra số lượng lớn kháng thể Immunoglubulin E (IgE) lưu thông trong máu rồi kết nối cùng các thụ thể IgE đặc hiệu. Kháng thể và thụ thể của IgE sẽ tham gia vào những phản ứng viêm cấp tính.

Khi cơ thể chúng ta tiếp xúc với các dị nguyên sẽ sinh ra phản ứng với kháng thể dẫn đến tình trạng dị ứng chủ yếu là nổi mề đay, viêm mũi dị ứng, khó thở...nếu nặng có thể dẫn đến tình trạng sốc phản vệ. Nếu nhận thấy trẻ có các triệu chứng dị ứng như: Viêm da, hắt hơi sổ mũi, khó thở, ho, ngứa, đỏ mắt, phát ban, nổi mề đay ...hãy liên hệ ngay với bác sĩ khoa nhi hoặc bác sĩ dị ứng để được tư vấn và hỗ trợ cụ thể.

1.2. Cơ chế bệnh sinh

Hệ miễn dịch của người gồm 2 yếu tố chính tham gia hình thành phản ứng dị ứng là kháng thể IgEtế bào Lympho T.

  • Kháng thể IgE: Thường gây ra những phản ứng dị ứng cấp tính sau khi trẻ uống, ăn, hít phải hoặc chạm vào tác nhân gây dị ứng. Có xu hướng diễn ra liền ngay và lập tức (trong vòng vài phút đến 2 giờ). Biểu hiện thường thấy là nổi mề đay, khò khè, nôn ói, tiêu chảy hoặc nặng hơn là sốc phản vệ và thường được gọi là “Dị ứng cấp” (phản ứng type I – phản ứng quá mẫn nhanh). Kháng nguyên liên kết với IgE gắn với tế bào mast ở mô và tế bào bạch cầu ưa bazơ (tế bào basophils) trong máu, gây giải phóng các chất trung gian đã được hình thành trước đó (ví dụ histamine, protease, các yếu tố hóa ứng động) và tổng hợp các chất trung gian khác (ví dụ như prostaglandins, leukotrienes, yếu tố kích hoạt tiểu cầu, cytokine). Các chất làm trung gian gây giãn mạch, tăng tính thấm mao mạch, tăng tiết nhầy, co thắt cơ, và xâm nhập mô với bạch cầu ái toan, tế bào T hỗ trợ type 2 (TH2), và các tế bào viêm khác.
  • Tế bào lympho T: phản ứng dị ứng thông qua trung gian tế bào T (một loại bạch cầu trong máu). Loại phản ứng này khi xét nghiệm sẽ không xuất hiện IgE đặc hiệu trong huyết thanh người bệnh. Thường phản ứng dị ứng không biểu hiện ngay mà sẽ xuất hiện sau 24 giờ. Triệu chứng của dị ứng này là chàm đỏ (viêm da), nôn ói, phân lỏng hoặc có nhầy máu. Thường được gọi là “Dị ứng muộn” (phản ứng type IV – phản ứng quá mẫn chậm). Các tế bào T mẫn cảm sau khi tiếp xúc với một kháng nguyên cụ thể, được kích hoạt bằng cách tiếp xúc liên tục hoặc tiếp xúc lại với kháng nguyên sẽ gây tổn thương mô bằng các hiệu ứng độc trực tiếp hoặc thông qua phóng thích cytokine kích hoạt bạch cầu ái toan, Bạch cầu mono và đại thực bào, Bạch cầu trung tính hoặc các tế bào diệt tự nhiên. Các rối loạn liên quan đến phản ứng dị ứng chậm bao gồm viêm da tiếp xúc, tình trạng bán cấp và mạn tính viêm phổi, thải ghép tạng, phản ứng miễn dịch đối với bệnh lao, và nhiều hình thức dị ứng thuốc khác.

Như vậy để chẩn đoán nguyên nhân gây dị ứng cấp ở trẻ em, cần xác định được kháng thể IgE đặc hiệu với loại dị nguyên làm trẻ bị dị ứng. Còn nếu trẻ có triệu chứng dị ứng muộn thì việc không thấy kháng thể IgE trong máu của trẻ là bình thường, trường hợp này có thể cho trẻ test da (bao gồm các test lẩy da, test nội bì) hoặc tránh xa những tác nhân có nguy cơ gây dị ứng. Xét nghiệm da sử dụng các nồng độ chuẩn của dị nguyên được đưa trực tiếp vào da và được chỉ định khi khai thác bệnh sử và khám thực thể chi tiết không xác định nguyên nhân và yếu tố khởi phát gây nên các triệu chứng dai dẳng hoặc trầm trọng. Xét nghiệm da có giá trị dự đoán dương tính cao đối với bệnh lý viêm mũi dị ứng và viêm kết mạc cao hơn so với hen dị ứng hoặc dị ứng thức ăn; giá trị dự đoán âm tính cao trong dị ứng thức ăn.

Trẻ bị dị ứng
Phản ứng dị ứng thường hình thành khi hệ miễn dịch phản ứng quá mức với các tác nhân xung quanh như: thức ăn, thuốc, hóa chất, không khí...

2. Chẩn đoán bệnh dị ứng ở trẻ em

Để chẩn đoán bệnh dị ứng ở trẻ em, gia đình có thể cho trẻ thực hiện các hình thức xét nghiệm đa dạng như: Xét nghiệm trên da, thử nghiệm máu, dùng miếng dán xét nghiệm, tiêm dưới da... Trẻ ở mọi lứa tuổi đều có thể xét nghiệm, tuy nhiên nhiều trường hợp xét nghiệm dị ứng có thể thiếu chính xác nếu trẻ quá nhỏ. Khi đó bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định xét nghiệm Rida panel 4, đây là xét nghiệm kháng nguyên dị ứng dành riêng cho đối tượng trẻ em.

3. Xét nghiệm Rida panel 4 là gì?

Xét nghiệm Rida panel 4 là hình thức test máu để tìm kháng thể IgE đặc hiệu với dị nguyên, thường được sử dụng để chẩn đoán khi trẻ em có các triệu chứng như nổi mề đay, ngứa ngáy toàn thân....Các dấu hiệu khác cũng gợi ý trẻ bị dị ứng bao gồm: Phát ban, viêm da, ngứa, chàm, đỏ mắt, nghẹt mũi, hắt hơi, hen suyễn, khó thở, buồn nôn và nôn, đau bụng, tiêu chảy....

Các xét nghiệm IgE huyết thanh đặc hiệu với dị nguyên sử dụng kháng thể kháng IgE gắn nhãn enzyme để phát hiện sự gắn kết của IgE huyết thanh với một dị nguyên đã biết. Các xét nghiệm này được thực hiện khi xét nghiệm da có thể không đạt hiệu quả hoặc nguy hiểm - ví dụ như một số loại thuốc ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm (các thuốc kháng histamine OTC và theo toa, thuốc chống trầm cảm ba vòng và chất ức chế monoamin oxidase..) mà không thể tạm dừng trước khi làm xét nghiệm hoặc khi một chứng rối loạn da như chàm hay bệnh vảy nến làm cho việc xét nghiệm da trở nên khó khăn.

Đối với các xét nghiệm IgE huyết thanh đặc hiệu với dị nguyên, dị nguyên được cố định trên bề mặt tổng hợp. Sau khi có trong huyết thanh bệnh nhân và kháng thể kháng IgE có gắn nhãn enzyme, chất nền của enzyme được thêm vào; chất nền cung cấp khả năng phát hiện huỳnh quang hoặc phát quang hóa học. Các xét nghiệm IgE đặc hiệu cho chất gây dị ứng đã thay thế xét nghiệm chất hấp thụ dị ứng phóng xạ (RAST), sử dụng kháng thể kháng IgE 125-I được đánh dấu. Mặc dù các xét nghiệm IgE huyết thanh đặc hiệu với chất gây dị ứng không phải là chất phóng xạ, nhưng đôi khi chúng vẫn được gọi là RAST.

Về quy trình thực hiện, xét nghiệm Rida panel 4 diễn ra tương tự như bất kỳ loại xét nghiệm máu nào khác. Trẻ sẽ được lấy mẫu máu và gửi đến phòng thí nghiệm để xét nghiệm. Nhiều loại dị ứng có thể được kiểm tra chỉ bằng một lần lấy máu và không có nguy cơ gây phản ứng dị ứng. Kết quả thường sẽ có nhanh sau một vài ngày.

Xét nghiệm máu
Xét nghiệm Rida panel 4 là hình thức test máu để tìm kháng thể IgE đặc hiệu với dị nguyên

Tóm lại, xét nghiệm kháng nguyên dị ứng không phải là xét nghiệm bắt buộc nhưng được khuyến nghị nên làm để giúp bố mẹ hiểu về cơ thể trẻ và biết cách chăm sóc con tốt hơn. Đặc biệt, nếu trong nhà có bố, mẹ hoặc anh chị em của trẻ có tiền sử bị dị ứng thì nguy cơ trẻ mắc dị ứng càng cao. Bố mẹ trẻ nếu không biết rõ nguyên nhân đến từ đâu thì khi xử lý có thể khiến tình trạng của trẻ diễn biến nghiêm trọng hơn.

Do vậy, khi trẻ có các triệu chứng của dị ứng , trẻ cần được đưa ngay đến các bệnh viện uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và điều trị. Hiện nay, Khoa nhi tại hệ thống Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là địa chỉ tiếp nhận và thăm khám các bệnh lý mà trẻ sơ sinh cũng như trẻ nhỏ dễ mắc phải: sốt virus, sốt vi khuẩn, viêm tai giữa, viêm phổi ở trẻ,... Với hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế hiện đại, không gian vô trùng, giảm thiểu tối đa tác động cũng như nguy cơ lây lan bệnh, Vinmec sẽ mang lại sự hài lòng cho Quý khách hàng và được các chuyên gia trong ngành đánh giá cao với:

  • Quy tụ đội ngũ y bác sĩ hàng đầu về Nhi khoa: gồm các chuyên gia đầu ngành, có trình độ chuyên môn cao (giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ), giàu kinh nghiệm, từng công tác tại các bệnh viện lớn như Bạch Mai, 108.. Các bác sĩ đều được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp, có tâm - tầm, am hiểu tâm lý trẻ. Bên cạnh các bác sĩ chuyên khoa Nhi trong nước, khoa Nhi còn có sự tham gia của các chuyên gia nước ngoài (Nhật Bản, Singapore, Úc, Mỹ) luôn tiên phong áp dụng những phác đồ điều trị mới nhất và hiệu quả nhất.
  • Dịch vụ toàn diện: Trong lĩnh vực Nhi khoa, Vinmec cung cấp chuỗi các dịch vụ khám - chữa bệnh liên hoàn từ Sơ sinh đến Nhi và Vaccine,... theo tiêu chuẩn Quốc tế để cùng bố mẹ chăm sóc sức khỏe bé từ khi lọt lòng đến tuổi trưởng thành
  • Kỹ thuật chuyên sâu: Vinmec đã triển khai thành công nhiều kỹ thuật chuyên sâu giúp việc điều trị các căn bệnh khó trong Nhi khoa hiệu quả hơn: phẫu thuật thần kinh - sọ, ghép tế bào gốc tạo máu trong điều trị ung thư.
  • Chăm sóc chuyên nghiệp: Ngoài việc thấu hiểu tâm lý trẻ, Vinmec còn đặc biệt quan tâm đến không gian vui chơi của các bé, giúp các bé vui chơi thoải mái và làm quen với môi trường của bệnh viện, hợp tác điều trị, nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 15% phí khám khi đặt hẹn khám lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 17/10 - 31/12/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

3.3K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan

Xin mời bạn chọn tỉnh thành: