......

Xét nghiệm Taenia tìm sán dây lợn, bò

xét nghiệm Taenia

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Trần Thị Vượng - Bác sĩ Xét nghiệm vi sinh - Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng

Sán dây là bệnh truyền nhiễm do 2 loại sán dây chính gây nên, gồm sán dây lợn và sán dây bò. Cả hai loại sán dây đều gây ra những ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe người bệnh, làm giảm chất lượng cuộc sống nếu không được chữa trị kịp thời. Để chẩn đoán xác định bệnh lý này, bác sĩ sẽ chỉ định bệnh nhân tiến hành xét nghiệm Taenia tìm sán dây lợn, bò.

1. Bệnh sán dây lợn, bò là gì?

Bệnh sán dây ở người có thể chia làm 2 loại là sán dây lợn (sán dải heo hoặc Taenia Solium) và sán dây bò (Taenia Saginata). Lâm sàng của hai bệnh do sán dây trưởng thành tiến triển như nhau đều gây ra hội chứng suy dinh dưỡng và suy nhược thần kinh. Sán dây lợn hay sán dây bò đều có thể ký sinh ở người dưới hình thức là ấu trùng và sán trưởng thành.

Vì đây là bệnh lý có thể lây truyền từ động vật sang người nên mỗi chúng ta cần phải nắm được các con đường lây truyền của bệnh sán dây lợn, bò để có thể phòng tránh. Con đường lây truyền của bệnh sán dây lợn, bò như sau:

  • Sán dây trưởng thành không đẻ trứng. Trứng sán nằm trong các đốt già, đốt già rụng ra khỏi thân sán rồi theo phân ra ngoài. Thông thường, các đốt già của sán dây lợn thường thụ động theo phân ra ngoài, bệnh nhân thường không nhận ra là mình bị bệnh. Các đốt già của sán sây bò thường tự động chui qua hậu môn để ra ngoài vào bất cứ thời điểm nào trong ngày, nên bệnh nhân dễ phát hiện mình mắc bệnh.
  • Người ăn phải thịt lợn hoặc thịt bò chưa được nấu chín có chứa ấu trùng sán (nang sán), chúng đi vào cơ thể sẽ thoát khỏi nang và phát triển thành sán dây lợn/ sán dây bò trưởng thành sau 2,5 - 4 tháng ký sinh ở ruột non của người. Vì thân sán dây có khả năng đề kháng với các men tiêu protein sản sinh ở ruột non nên chúng sẽ tồn tại lâu dài trong cơ thể con người.
  • Người ăn phải trứng sán dây lợn, có lẫn trong rau quả tươi, hoặc uống nước lã có chứa trứng sán, khi trứng sán vào tới dạ dày, ấu trùng sán thoát vỏ, xuyên qua niêm mạc ruột, theo tuần hoàn bạch huyết hoặc xuyên qua tổ chức để tới cư trú dưới da, tổ chức cơ vân, hay các cơ quan nội tạng như não, nhãn cầu...
  • Ngoài ra người cũng có thể mắc bệnh ấu trùng sán dây lợn do đốt sán già, chứa trứng ở ruột trào ngược lên dạ dày khi bệnh nhân nôn, làm giải phóng trứng tại dạ dày.
Sán dây lợn
Con người có thể nhiễm sán dây lợn từ việc ăn thịt lợn chứa sán chưa nấu chín

2. Các triệu chứng của bệnh sán dây lợn/sán dây bò

2.1. Một số biểu hiện lâm sàng thường gặp của bệnh sán dây lợn, bò trưởng thành:

  • Bệnh nhân đầy bụng, đau vùng rốn, dần dần thấy yếu mệt, chóng mặt, hoa mắt nhức đầu... Ở những bệnh nhân bị mắc sán dây bò còn có cảm giác khó chịu bứt rứt ở vùng hậu môn do đốt sán khi rụng khỏi cơ thể sán, tự bò qua hậu môn để ra ngoài.
  • Khoảng 25% bệnh nhân mắc sán dây có biểu hiện tụt huyết áp, thiếu máu.
  • Ở những bệnh nhân mắc sán dây lợn, tùy theo vị trí ký sinh của ấu trùng mà có triệu chứng lâm sàng khác nhau.

2.2. Một số triệu chứng của bệnh ấu trùng sán lợn thường gặp:

  • Thể bệnh ấu trùng sán lợn dưới da, bắp cơ: biểu hiện là các nang nhỏ, sờ thấy dưới da hoặc lẩn sau trong cơ. Nang thường to bằng hạt đậu, không đau, di động, bóp chặt có hiện tượng căng phồng của một túi nước. Các cơ hay gặp có nang là cơ hoành, cơ lưỡi, cơ Delta, cơ liên sườn, cơ lưng, ngực hoặc cơ bắp tay, chân. Chúng có thể gây triệu chứng giật cơ.
  • Thể ấu trùng sán lợn ở cơ quan: Triệu chứng lâm sàng của ấu trùng sán dây lợn sẽ có thể biểu hiện khác nhau tùy thuộc vị trí ký sinh và đóng kén của ấu trùng.

-Khi ấu trùng của sán dải lợn cư trú ở mắt sẽ gây các triệu chứng như: giảm thị lực, chèn ép sau nhãn cầu, tăng nhãn áp, song thị,...

-Nếu nang sán ở não có thể gây: liệt, nói ngọng, động kinh, rối loạn ý thức hoặc đau đầu dữ dội.

3. Xét nghiệm Taenia tìm sán dây lợn, bò

Khi bệnh nhân nhận thấy bản thân có các triệu chứng mắc bệnh sán dây lợn, bò thì cần đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và chỉ định tiến hành xét nghiệm Taenia tìm sán dây lợn, bò.

3.1. Xét nghiệm chẩn đoán xác định sán dây lợn/bò trưởng thành

Xét nghiệm phân trực tiếp tìm trứng sán dây bò hoặc sán dây lợn

Đây là kỹ thuật xét nghiệm Taenia rất nhanh chóng và không đòi hỏi các dụng cụ, hóa chất phức tạp. Độ nhạy của xét nghiệm này sẽ ở khoảng 30 - 50%. Nếu bệnh nhân được chỉ định thực hiện xét nghiệm này thì sẽ tiến hành xét nghiệm trên ít nhất 3 mẫu phân vào 3 ngày liên tiếp nhằm mục đích tăng khả năng phát hiện ra đốt sán hoặc trứng sán.

Xét nghiệm phân trực tiếp tìm đốt sán dây bò hoặc sán dây lợn

Đốt sán sẽ theo phân rụng ra ngoài với đặc điểm nhận dạng là kích thước nhỏ - dẹt - đầu bằng, bệnh nhân hoàn toàn có thể tự quan sát được. Nếu bạn phát hiện thấy thì cần thu thập lại ngay và gửi về phòng xét nghiệm của các cơ sở uy tín để có thể chẩn đoán chính xác và đưa ra phác đồ điều trị kịp thời.

Xét nghiệm Taenia tìm sán dây lợn, bò
Xét nghiệm Taenia tìm sán dây lợn, bò

3.2. Xét nghiệm chẩn đoán xác định ấu trùng sán dây lợn

Vì ấu trùng sán dải heo có thể ký sinh ở các vị trí khác nhau nên sẽ có phương pháp chẩn đoán khác nhau, cụ thể:

  • Thể ấu trùng ký sinh ở dưới da hoặc ở cơ: Tiến hành sinh thiết các nốt dưới da hoặc trong cơ nhằm mục đích tìm đầu sán.
  • Thể ấu trùng ký sinh ở mắt: Với các trường hợp bệnh nhân có biểu hiện giảm thị lực, nhức sau nhãn cầu, tăng nhãn áp, nếu nghi ngờ sán cần soi đáy mắt để xác định bệnh.
  • Thể ấu trùng ký sinh ở não hoặc cơ quan khác: tiến hành chụp cắt lớp vi tính, dùng kỹ thuật chẩn đoán huyết thanh học (ELISA), xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu/ dịch não tủy.

3.3. Kỹ thuật chẩn đoán huyết thanh học tìm kháng thể (ELISA)

Có thể phát hiện kháng thể kháng sán dây lợn có trong huyết thanh thông qua xét nghiệm ELISA, tìm IgM, IgG từ đó có cơ sở đánh giá tình trạng đang nhiễm hoặc tái nhiễm của bệnh nhân.

Bệnh sán dây lợn hoặc sán dây bò nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách sẽ gây ảnh hưởng nặng nề đến hệ tiêu hóa của bệnh nhân. Chính vì thế, trong gia đình nếu phát hiện ai có triệu chứng nhiễm bệnh thì cần đưa đến các cơ sở y tế có chuyên khoa Tiêu hóa để được thăm khám và thực hiện xét nghiệm Taenia ngay, tránh lây truyền cho những thành viên còn lại.

Với nhiều năm kinh nghiệm trong việc thăm khám và điều trị các bệnh lý đường tiêu hóa, Khoa Tiêu hóa của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec luôn nhận được sự hài lòng và đánh giá cao của mỗi khách hàng bởi chất lượng điều trị, hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại và dịch vụ chăm sóc bệnh nhân tận tâm, chuyên nghiệp. Do đó, nếu bạn có dấu hiệu của bệnh sán dây hoặc bệnh lý đường tiêu hóa có thể đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec để thăm khám và nhận được sự hỗ trợ, tư vấn từ các bác sĩ có chuyên môn.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

118 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan

Xin mời bạn chọn tỉnh thành: