......

Xử trí phù não do khối u nội sọ

Phù não là sự tích tụ nước và dịch bất thường trong khu vực tế bào hoặc khu vực ngoài tế bào não, dẫn đến tăng thể tích toàn bộ của não. Phù não ở bệnh nhân có khối u nội sọ là hiện tượng thoát dịch vào khoang ngoại bào do sự phá vỡ hàng rào máu não. Đây là một tình trạng nguy hiểm và bệnh nhân cần được xử trí kịp thời.

1. Nguyên tắc xử trí phù não do khối u nội sọ

Nguyên tắc trước tiên cần xử trí theo từng bước, bắt đầu từ đơn giản (ít biến chứng) rồi đến các biện pháp phức tạp hơn. Chủ yếu điều trị nội khoa nhằm kiểm soát dấu hiệu sinh tồn của bệnh nhân và điều trị tăng áp lực nội sọ. Tìm cách để điều trị nguyên nhân nếu có thể (phẫu thuật, xạ trị, hóa trị).

2. Xử trí phù não do khối u nội sọ như thế nào?

Cần phát hiện sớm tình trạng phù não do khối u nội sọ dựa vào các dấu hiệu lâm sàng và cộng hưởng từ sọ não, tiến hành ngay các bước như:

  • Đặt người bệnh đúng tư thế: Đầu cao 30 độ hoặc để bệnh nhân đầu thấp nếu có dấu hiệu tụt kẹt não, đảm bảo bệnh nhân thông thoáng đường thở. Trường hợp bệnh nhân trong tình trạng hôn mê cần đặt nội khí quản hoặc mở khí quản thông khí nhân tạo.
  • Cung cấp đủ oxy, giảm đau an thần nếu bệnh nhân bị kích thích hay co giật.
  • Kiểm soát huyết áp động mạch: Nếu huyết áp tụt (huyết áp tâm thu <90mmHg) cần truyền dịch đẳng trương (NaCl 0,9% hoặc ringer lactat) và dùng thuốc vận mạch (dopamin 200mg liều khởi đầu 5μg/kg/phút hoặc noradrenalin 1mg liều khởi đầu 0,1μg/kg/phút, truyền tĩnh mạch liên tục, điều chỉnh theo huyết áp), nếu tăng huyết áp cần phối hợp thuốc hạ huyết áp.
  • Sử dụng thuốc làm tăng áp lực thẩm thấu: Manitol hoặc osmofundin 20-25%, truyền tĩnh mạch 1-1,5g/kg/6 giờ (200-300ml), truyền tĩnh mạch nhanh. Hoặc tiêm tĩnh mạch nhanh 0,25g/kg, 3-4 giờ/lần. Mục đích để gây lợi tiểu thẩm thấu, kéo nước ra khỏi nhu mô não làm giảm phù não (tác dụng sau 45 phút và kéo dài 4-6 giờ). Có thể phối hợp với thuốc lợi tiểu (Lasix 20mg tiêm tĩnh mạch) làm tăng tác dụng của manitol.
Chụp cộng hưởng từ sọ não
Cần phát hiện sớm tình trạng phù não do khối u nội sọ dựa vào các dấu hiệu lâm sàng và cộng hưởng từ sọ não

Chú ý: Không dùng manitol kéo dài quá 72 giờ, hoặc khi hematocrit <30% và cần truyền dịch thay thế kèm theo tránh giảm thể tích dịch lưu hành. Có thể thay thế manitol bằng dung dịch muối ưu trương 1,25-3%.

  • Liệu pháp corticosteroid: Dexamethason 8mg tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp, sau đó 4mg/6 giờ. Có thể cho synacthen 1mg, 1 ống tiêm bắp.
  • Trường hợp phù não sau xạ trị, xạ phẫu: điều trị bằng corticosteroid với liều như trên, sử dụng thuốc kháng sinh mạch khi điều trị steroid không đáp ứng như: Bevacizumab 5mg/kg mỗi 2 tuần hoặc 7,5mg/kg mỗi 3 tuần.
  • Hạn chế lượng nước vào cơ thể (10-15ml/kg/24 giờ), và cần đảm bảo bệnh nhân không bị hạ natri máu. Nếu có tăng gánh thể tích: furosemide viên 40mg uống, hoặc ống 20mg tiêm tĩnh mạch.
  • Điều chỉnh rối loạn nước điện giải: Nếu có hạ natri máu: dung dịch natri ưu trương (3% hoặc 10%), truyền tĩnh mạch nhanh trong 20 phút hoặc truyền duy trì. Điều chỉnh rối loạn thân nhiệt: giảm thân nhiệt nếu có sốt: paracetamol 0,5g viên uống 2-4 viên/ngày nếu nhiệt độ >38,50C, hoặc perfalgan 1g, truyền tĩnh mạch mỗi 4 giờ nhằm giảm chuyển hóa não và nhu cầu sử dụng oxy.
  • Chống động kinh: Diazepam 10mg tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp, depakin, tegretol...
  • Trường hợp phù não nặng có thể đe dọa tính mạng: do tụt kẹt hạnh nhân tiểu não cần tiến hành đặt nội khí quản thông khí nhân tạo để đảm bảo thông khí và oxy hóa máu tối ưu, đảm bảo PCO2 trong khoảng 30-35mmHg, PAO2 khoảng 60-90mmHg (SPO2>90%) để giảm áp lực sọ não.
  • Nếu các biện pháp trên áp dụng không có hiệu quả, tăng áp lực nội sọ vẫn nặng và nguy hiểm, có thể dùng thiopental tiêm tĩnh mạch liều 4mg/kg, sau đó truyền tĩnh mạch duy trì liều 2mg/kg/giờ. Phải cho bệnh nhân thở máy khi dùng thiopental.
  • Đặt máy đo áp lực nội sọ: Được chỉ định bởi bác sĩ chuyên khoa thần kinh giúp đo áp lực nội sọ (Intracranial Pressure - ICP) để chẩn đoán, điều trị nội khoa và phát hiện sớm những trường hợp không đáp ứng với điều trị nội khoa, cần phẫu thuật giải chèn ép não. Bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật khi ICP >20cm H2O mà trước đó đã điều trị nội khoa tích cực.
  • Trong trường hợp bệnh nhân trong tình trạng hôn mê: Cần đặt nội khí quản, hồi sức, an thần, thở máy.
nội khí quản
Cần đặt nội khí quản trong trường hợp bệnh nhân hôn mê

Ngoài các biện pháp cơ bản để đảm bảo chức năng sống và chống phù não như trên thì cần tiến hành:

  • Phẫu thuật: Tùy từng bệnh nhân mà chỉ định các phương pháp như: dẫn lưu dịch não tủy cấp cứu nếu có tắc nghẽn lưu thông dịch não tủy (dẫn lưu dịch não tủy tạm thời qua da hoặc dẫn lưu não thất, ổ bụng vĩnh viễn), hoặc mở hộp sọ giảm áp, phẫu thuật lấy u não...
  • Xạ trị: sau khi tình trạng phù não đã ổn định nhằm mục đích giảm thể tích khối u. Những kỹ thuật xạ trị hiện nay có thể áp dụng bao gồm xạ trị gia tốc, xạ phẫu (dao gamma quay, dao gamma, CyberKnife) tùy trường hợp cụ thể.
  • Phối hợp điều trị hóa chất toàn thân để điều trị nguyên nhân: u tế bào mầm, ung thư nguyên bào nuôi di căn não, u lympho não...

Thực tế phù não có thể được chẩn đoán chính xác ngay khi phát hiện các triệu chứng bằng cách thăm khám và kết hợp các phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng hiện đại khác như: Khám thực thể đầu và cổ, thần kinh, chụp CT hoặc MRI sọ não, xét nghiệm máu...

Phẫu thuật
Ngoài các biện pháp cơ bản để đảm bảo chức năng sống và chống phù não như trên thì cần tiến hành phẫu thuật

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec hiện đã đạt được nhiều thành công trong việc điều trị phù não nói riêng và các bệnh lý về thần kinh, ung bướu nói chung.

Để nâng cao chất lượng thăm khám và điều trị, bệnh viện đã chủ động trang bị đầy đủ các thiết bị, máy móc tân tiến như: Máy chụp CHT (MRI) G.E 3.0, CT SCAN Toshiba 640 slices, máy chụp mạch máu não, MRA và CTA... Việc ứng dụng hệ thống máy móc hiện đại giúp bác sĩ dễ dàng phát hiện, chẩn đoán bệnh, lên phác đồ điều trị nhờ các hình ảnh rõ nét, chi tiết thu được. Đi cùng với đó là đội ngũ bác sĩ tay nghề cao, có nhiều năm kinh nghiệm. Vì thế, khách hàng hoàn toàn có thể yên tâm khi sử dụng dịch vụ y tế tại Vinmec.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

1.4K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan