......

Ý nghĩa của xét nghiệm hGH

xét nghiệm hGH

Hormone tăng trưởng có tên gọi là Growth hormone (gọi tắt là hormone hGH). Đây là một hormone của tuyến yên, cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển của cơ thể, đặc biệt là ở trẻ em. Xét nghiệm hGH thường được sử dụng để xác định sự thiếu hụt hGH và từ đó giúp đánh giá chức năng của tuyến yên.

1. Tổng quan về hormone tăng trưởng hGH

Hormone tăng trưởng ở người (hGH) là một loại hormone tự nhiên được tuyến yên sản xuất và có quan trọng đối với sự phát triển, tái tạo và sản sinh tế bào.

HGH giúp duy trì, phát triển và sửa chữa các mô khỏe mạnh trong não và các cơ quan khác. Hormone này có thể giúp tăng tốc độ chữa lành sau chấn thương và sửa chữa mô cơ sau khi tập thể dục. Điều này giúp phát triển khối lượng cơ, tăng cường trao đổi chất và đốt cháy chất béo. HGH cũng được cho là có lợi cho chất lượng và vẻ ngoài của da, giúp làm chậm quá trình lão hóa và điều trị các bệnh liên quan đến tuổi tác.

HGH hoạt động bằng cách kích hoạt quá trình trao đổi chất của tế bào, kích thích gan tạo ra một loại protein giống insulin tạo ra các tế bào sụn. Điều này đóng một phần trong sự phát triển của xương và các cơ quan, cũng như tổng hợp protein cơ bắp.

2. Xét nghiệm hGH để làm gì?

Xét nghiệm hormon tăng trưởng hGH thường được sử dụng để xác định sự thiếu hụt hGH và từ đó giúp đánh giá chức năng của tuyến yên, thường là theo dõi kết quả bất thường của các xét nghiệm hormone tuyến yên khác.

Xét nghiệm hGH cũng được sử dụng để phát hiện sự dư thừa hGH, từ đó giúp chẩn đoán và theo dõi điều trị chứng khổng lồ và bệnh to đầu chi.

hGH rất quan trọng cho sự tăng trưởng và phát triển bình thường ở trẻ em và giúp điều hòa quá trình trao đổi chất ở cả trẻ em và người lớn. Tuyến yên sản xuất và giải phóng hGH vào máu theo từng đợt trong ngày nên việc đo hGH máu một lần duy nhất thường không đem lại ích lợi về mặt lâm sàng. Do đó, xét nghiệm kìm hãm hay kích thích sự giải phóng hGH từ tuyến yên thường được thực hiện.

Xét nghiệm kích thích hGH giúp chẩn đoán thiếu hụt hGH và bệnh suy tuyến yên. Mẫu máu để làm xét nghiệm kích thích hGH được lấy vào lúc đói, thường sau 10-12 giờ nhịn ăn. Sau đó, tiêm vào tĩnh mạch bệnh nhân một chất giúp kích thích sự giải phóng hGH từ tuyến yên. Tiếp theo, các mẫu máu được lấy ở những khoảng thời gian khác nhau và mức độ hGH được xét nghiệm trong mỗi lần lấy máu để xem liệu tuyến yên có được kích thích để sản xuất hGH hay không? Các chất kích thích hGH thường được sử dụng nhất là arginine, clonidine và glucagon. Vì tập thể dục thường gây ra sự tăng bài tiết hGH vào máu nên những bài tập mạnh cũng có thể được sử dụng như là chất kích thích bài tiết hGH.

Xét nghiệm kìm hãm hGH giúp chẩn đoán sự dư thừa hGH. Mẫu máu để xét nghiệm kìm hãm hGH cũng được lấy vào lúc đói, sau 10-12 giờ nhịn ăn. Tiếp theo, bệnh nhân được uống một dung dịch glucose chuẩn (thường là 100 gram glucose). Sau đó các mẫu máu được lấy theo những khoảng thời gian khác nhau và nồng độ hGH được xét nghiệm trong mỗi lần lấy máu để xem liệu tuyến yên có bị ức chế bởi liều glucose đã uống vào hay không?

HGH cũng kích thích sản xuất yếu tố tăng trưởng giống Insulin-1 (IGF-1). IGF-1 là một hormone có nhiệm vụ làm trung gian cho các tác dụng của GH và giúp thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển xương và mô một cách bình thường. Tuy nhiên, khác với hGH, mức độ của IGF-1 trong máu ổn định trong suốt cả ngày, do đó xét nghiệm IGF-1 thường được sử dụng để giúp đánh giá sự thiếu hụt hoặc dư thừa hGH.

Xét nghiệm hGH giúp đánh giá chức năng của tuyến yên
Xét nghiệm hGH giúp đánh giá chức năng của tuyến yên

Xét nghiệm IGF-1 và kìm hãm hGH cũng có thể được sử dụng để theo dõi điều trị khối u tuyến yên. Ở các bệnh nhân có khối u, mức độ hGH và IGF-1 có thể được đo sau khi loại bỏ khối u để xác định xem toàn bộ khối u đã được loại thành công hay chưa? Trong nhiều năm sau đó, các xét nghiệm này có thể được chỉ định để theo dõi sự sản xuất hGH và để phát hiện sự tái phát của khối u.

3. Xét nghiệm hGH được chỉ định trong trường hợp nào?

3.1 Đối với xét nghiệm kích thích hGH

Xét nghiệm kích thích hGH có thể được chỉ định ở trẻ em khi trẻ có những dấu hiệu và triệu chứng của sự thiếu hụt hGH, bao gồm:

  • Tốc độ tăng trưởng chậm lại
  • Tầm vóc nhỏ hơn so với những bé cùng lứa tuổi
  • Dậy thì muộn
  • Xương chậm phát triển (được phát hiện bằng chụp X-quang)

Xét nghiệm kích thích hGH có thể được sử dụng ở người lớn khi có những dấu hiệu và triệu chứng của sự thiếu hụt hGH, suy tuyến yên, chẳng hạn như:

  • Mật độ xương giảm
  • Mệt mỏi
  • Những rối loạn lipid máu, chẳng hạn như nồng độ cholesterol cao
  • Khả năng chịu đựng tập luyện giảm

Các xét nghiệm hormone khác, ví dụ như các xét nghiệm về chức năng tuyến giáp thường được thực hiện đầu tiên để loại trừ các tình trạng gây ra các triệu chứng tương tự. Sự thiếu hụt hGH thường hiếm gặp ở trẻ em và người lớn. Sự thiếu hụt hGH có thể gặp ở người lớn trong trường hợp chúng ta đã được chẩn đoán thiếu hụt hGH khi còn nhỏ hoặc bản thân vốn có tiền sử bệnh ở vùng dưới đồi hoặc tuyến yên.

3.2 Đối với xét nghiệm kìm hãm hGH

Trên lâm sàng, xét nghiệm kìm hãm hGH thường không phổ biến. Chúng thường được thực hiện khi trẻ em hoặc người lớn có dấu hiệu và triệu chứng của sự dư thừa hGH như chứng khổng lồ hoặc bệnh to đầu chi.

Trong trường hợp một khối u tuyến yên bị nghi ngờ gây ra dư thừa hGH, xét nghiệm kìm hãm hGH cũng có thể được chỉ định và đôi khi có thể được sử dụng cùng với xét nghiệm IGF-1 và mức độ các hormone khác để giám sát hiệu quả điều trị cho các bệnh này.

Như đã đề cập ở trên, xét nghiệm kìm hãm hGH và IGF-1 còn có thể được sử dụng trong những khoảng thời gian nhất định trong nhiều năm để theo dõi sự tái phát bất thường của tình trạng dư thừa hGH.

4. Giá trị tham chiếu

Giá trị hGH máu ở người khỏe mạnh là:

  • Ở trẻ mới sinh: < 5-40 ng/mL hoặc 226-1808 pmol/L
  • Ở trẻ em: < 0-20 ng/mL hoặc 0-904 pmol/L
  • Ở người lớn: Ở nam: < 5 ng/mL hoặc < 226 pmol/L. Ở nữ: < 10 ng/mL hoặc < 452 pmol/L.
Kết quả xét nghiệm hGH giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh lý chính xác
Kết quả xét nghiệm hGH giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh lý chính xác

5. Ý nghĩa lâm sàng

5.1 Ý nghĩa lâm sàng của xét nghiệm kích thích hGH

Nếu nồng độ kích thích hGH không có ý nghĩa trong quá trình xét nghiệm (nghĩa là mức độ hGH vẫn thấp hơn mức độ cần thiết) và người đó lại có dấu hiệu và triệu chứng thiếu hụt hGH và có nồng độ độ IGF-1 thấp, thì kết luận bệnh nhân bị thiếu hụt hGH và cần phải được điều trị.

Nếu nồng độ TSH và T4 của bất thường, thì chúng ta có thể bị rối loạn chức năng tuyến giáp, bị suy tuyến yên hoặc suy giảm chức năng tuyến yên, dẫn đến các triệu chứng tương tự như thiếu hụt hGH. Do đó, trước khi chức năng tuyến giáp được đánh giá, không nên thực hiện xét nghiệm để xác định thiếu hụt hGH. Một trẻ bị suy giáp cần được điều trị và tốc độ tăng trưởng của bé cần được đánh giá trước khi xét nghiệm hGH được xem xét.

Nếu một người tập thể dục ở cường độ mạnh mà không có sự tăng mức độ hGH tương ứng, thì người đó có thể bị thiếu hụt hGH. Trường hợp này sẽ cần phải được đánh giá thêm với các xét nghiệm khác.

5.2. Ý nghĩa lâm sàng của xét nghiệm kìm hãm hGH

Nếu nồng độ kìm hãm hGH không có ý nghĩa khi được xét nghiệm, nghĩa là vẫn cao hơn mức độ cần thiết và người đó lại có các dấu hiệu và triệu chứng của sự dư thừa hGH (như trong chứng khổng lồ hoặc bệnh to đầu chi) và có một mức độ IGF-1 cao thì có thể người đó sản xuất ra quá nhiều hGH. Nếu bệnh nhân có khối u được phát hiện trên X-quang, CT scan hoặc MRI, thì có thể đó là một khối u tuyến yên (thường là lành tính). Nếu nồng độ hGH tăng lên ở một người đang được theo dõi khối u thì có thể có sự tái phát của khối u đó.

Các khối u ở tuyến yên là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của sự sản sinh dư thừa hGH, nhưng chúng cũng có thể gây ra thiếu hụt. Sự hiện diện của một khối u tuyến yên có thể ảnh hưởng sự sản xuất hGH cùng với đó nó có thể ảnh hưởng đến sản xuất các hormone tuyến yên khác: ACTH (tăng trong hội chứng Cushing) hoặc prolactin. Nếu khối u có kích thước tương đối lớn, nó có thể ức chế sự sản xuất của tất cả các hormone tuyến yên và gây tổn thương các mô xung quanh.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

253 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan

Xin mời bạn chọn tỉnh thành: