13 điều cần biết về thoát vị khe hoành thực quản

23/10/2019
Thoát vị khe hoành thực quản

Bài viết bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Đỗ Minh Hùng - Trưởng khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park.

Thoát vị khe hoành thực quản là tình trạng các tạng trong ổ bụng, đặc biệt là dạ dày bị thoát vị qua khe thực quản của cơ hoành. Đây là nguyên nhân “dấu mặt” gây ra mệt mỏi dai dẳng cho người bệnh.

1. Khe hoành thực quản là gì?

Cơ hoành là một cơ mỏng, rộng nằm ngăn cách giữa bụng và ngực, có nhiệm vụ giúp bạn hít thở. Thực quản từ trong lồng ngực đi qua lỗ khe hoành của thực quản để xuống ổ bụng nối với dạ dày. Bình thường dạ dày nằm dưới cơ hoành trong ổ bụng.

2. Thoát vị khe hoành thực quản là gì?

Thoát vị khe hoành xảy ra khi mô cơ (cột trụ) quanh lỗ khe hoành thực quản suy yếu và phần trên của dạ dày (cơ quan) chui qua lỗ khe hoành thực quản để đi vào lồng ngực. Hầu hết thoát vị khe hoành thực quản không có triệu chứng và được phát hiện tình cờ, hiếm khi có một biến chứng đe dọa tính mạng thật sự biểu hiện.

3. Bệnh có thường xảy ra không?

Bệnh phổ biến hơn ở các nước phương Tây với tần số tăng lên theo độ tuổi, từ 10% ở những bệnh nhân < 40 tuổi, lên đến 70% ở những bệnh nhân > 70 tuổi mà cơ chế có lẽ do chế độ ăn uống ít chất xơ dẫn đến tình trạng táo bón mạn tính và rặn khi đi cầu.

4. Những triệu chứng của bệnh là gì?

Nhiều người bị thoát vị khe hoành thực quản thường không có triệu chứng. Một số người có triệu chứng tương tự như bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD). GERD xảy ra khi dịch tiêu hóa di chuyển từ dạ dày trở lại thực quản. Các triệu chứng có thể gặp:

  • Ợ nóng
  • Vị đắng hay chua ở cổ họng
  • Đầy hơi và ợ hơi
  • Nuốt khó
  • Khó chịu hoặc đau bụng hoặc ngực

Mặc dù có vẻ như có một liên hệ giữa thoát vị khe hoành và GERD, tuy nhiên, nhiều người bị thoát vị khe hoành mà không có GERD và những người có GERD mà không có thoát vị khe hoành.

Thoát vị khe hoành thực quản
Người bệnh thường có triệu chứng ợ nóng. đầy hơi, ợ hơi

5. Nguyên nhân gây thoát vị khe hoành là gì?

Nguyên nhân thật sự không rõ ràng nhưng tăng áp lực trong ổ bụng và những thay đổi liên quan đến tuổi có thể góp phần hình thành thoát vị khe hoành.

Tăng áp lực cao và liên tục lên mô cơ quanh khe hoành thực quản (cột trụ khe hoành) có thể do ho, nôn, rặn khi đi cầu, khiêng vác nặng hoặc căng thẳng về thể chất. Mang thai, béo phì, báng bụng nặng (dịch trong ổ bụng quá nhiều) cũng có thể dẫn đến thoát vị khe hoành.

Những nguyên nhân khác như chấn thương, lỗ khe hoành thực quản lớn bất thường khi sinh.

6. Ai có nguy cơ bị thoát vị khe hoành?

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi và cả hai giới nhưng nó thường gặp ở:

  • Người trên 50 tuổi.
  • Người thừa cân, béo phì
  • Hút thuốc lá.
Thoát vị khe hoành thực quản
Bệnh thường gặp ở người thừa cân, béo phì

7. Có bao nhiêu loại thoát vị khe hoành thực quản?

Thoát vị khe hoành thực quản được chia thành 4 thể:

Loại 1: Chiếm tỉ lệ 95%. Đây là thoát vị kiểu trượt, trong đó tâm vị của dạ dày bị thoát vị lên lồng ngực. Loại này thường là thoát vị nhỏ, không gây triệu chứng gì và thường không cần điều trị.

Loại 2: Chiếm tỉ lệ < 5%. Thoát vị cạnh thực quản (thoát vị kiểu cuốn), trong đó tâm vị vẫn ở vị trí bình thường trong ổ bụng, chỉ có đáy vị là bị thoát vị lên lồng ngực.

Loại 3: Thể hỗn hợp của 2 loại trên.

Loại 4: Thoát vị khổng lồ, gần như toàn bộ dạ dày bị xoắn ngược lên nằm trong lồng ngực, các tạng khác như đại tràng, lách cũng có thể chui lên theo.

Loại 3 và 4 thực chất cũng là thoát vị loại 2, trong đó loại 3 chiếm 90%, loại 4 chiếm 2 – 5%.

8. Biến chứng của bệnh là gì?

Thoát vị dạng trượt (loại 1) có thể gây viêm loét thực quản, chảy máu từ sang thương viêm loét thực quản.

Thoát vị cạnh thực quản (loại 2) thường có xu hướng nặng hơn theo thời gian, đôi khi toàn bộ dạ dày chui lên trong lòng ngực (loại 4).

Nguy cơ biến chứng nguy hiểm chủ yếu gặp ở loại 3 và 4. Dạ dày và tạng thoát vị bị giam giữ (kẹt), dẫn đến nghẹt, xoắn, thiếu máu, thủng, nhiễm trùng với tỉ lệ khoảng 5%.

Biến chứng này có khả năng gây chết người, do đó, can thiệp phẫu thuật là cần thiết. Bởi vì tỷ lệ tử vong cao kết hợp với loại thoát vị này, can thiệp phẫu thuật thường được lựa chọn bất cứ khi nào thoát vị cạnh thực quản được phát hiện.

9. Làm thế nào để chẩn đoán thoát vị khe hoành?

Thoát vị khe hoành thường được phát hiện khi kiểm tra để xác định nguyên nhân gây ra ợ nóng, đau ngực hoặc đau bụng trên. Các xét nghiệm có thể bao gồm:

  • Chụp X-quang thực quản dạ dày cản quang. Chụp ở tư thế nằm đầu thấp có thể thấy rõ hình ảnh phần trên dạ dày nằm trong lòng ngực.
  • Nội soi thực quản dạ dày
  • Đo áp lực trong lòng thực quản

10. Điều trị thoát vị khe hoành như thế nào?

Hầu hết thoát vị khe hoành không gây ra triệu chứng và hiếm khi cần phải điều trị. Tuy nhiên, vì một số bệnh nhân bị thoát vị khe hoành có triệu chứng của GERD, điều trị bắt đầu với các phương pháp được sử dụng để quản lý GERD.

11. Khi nào thoát vị khe hoành cần thiết phải phẫu thuật?

Phẫu thuật được chỉ định cho những trường hợp:

  • Loại 1: Triệu chứng GERD mạn tính mức độ nặng không cải thiện với điều trị nội khoa (điều trị bằng thuốc).
  • Loại 2, 3, 4: Phải được phẫu thuật vì nguy cơ biến chứng cao.

12. Phẫu thuật được thực hiện như thế nào?

Phẫu thuật nhằm mục đích kéo tạng thoát vị (dạ dày) xuống trở lại ổ bụng và lấy đi túi thoát vị, tái tạo lỗ khe hoành thực quản nhỏ lại, và tạo ra một van chống trào ngược dịch dạ dày vào thực quản. Có nhiều kiểu chống trào ngược, các phương pháp phổ biến như Nissen, Toupet, Dor...

Nếu không chống trào ngược, trào ngược dạ dày thực quản mạn tính có thể gây ra các biến chứng như viêm loét thực quản, chảy máu hoặc sẹo của thực quản. Phẫu thuật có thể được tiến hành bằng phương pháp mổ mở hoặc phẫu thuật nội soi.

12. Phẫu thuật mang lại hiệu quả như thế nào?

Phẫu thuật nội soi điều trị thoát vị khe hoành thực quản và chống trào ngược có hiệu quả khoảng 90% trong hầu hết các bệnh nhân. Phẫu thuật này đòi hỏi phải gây mê toàn thân (nội khí quản) và thường phải nằm viện vài ngày sau mổ.

Sau khi phẫu thuật, hầu hết bệnh nhân không còn đòi hỏi phải điều trị lâu dài với thuốc.

13. Làm thế nào để ngăn ngừa thoát vị khe hoành thực quản?

Thoát vị khe hoành thực quản
Có thể ngăn ngừa bệnh tiến triển xấu đi bằng cách giảm cân

Bạn không thể ngăn ngừa được thoát vị khe hoành thực quản nhưng có thể tránh làm cho bệnh nặng thêm lên bằng cách:

  • Giảm cân
  • Không rặn khi đi cầu
  • Không khiêng vật nặng
  • Tránh mặc quần hay thắt dây nịt quá chặt và một vài bài tập bụng
  • Thay đổi lối sống giúp giảm triệu chứng trào ngược do thoát vị gây ra. (xem bài GERD)

Từ tháng 9/2019, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park (TP. HCM) triển khai kỹ thuật mới – Điều trị thoát vị khe hoành thực quản bằng Phẫu thuật ít xâm lấn bằng robot (robotic surgery) với robot cầm tay.

Phương pháp này đang có nhiều ưu thế so với cả phẫu thuật nội soi kinh điển và mổ robot với:

  • Dụng cụ có đầu phẫu thuật hoạt động linh hoạt như khớp cổ tay giúp tiếp cận được những góc hẹp, tăng khả năng bóc tách và ít gây tổn thương cho các vùng lân cận so với phẫu thuật nội soi cổ điển;
  • Đèn nội soi tự động hóa qua giọng nói, laser, theo dõi bằng mắt,... giúp bác sĩ chủ động điều khiển và có tầm nhìn và sự kiểm soát tốt hơn, tăng sự chính xác và an toàn trong thực hiện phẫu thuật;
  • Với ưu điểm nhỏ gọn, phẫu thuật bằng cánh tay robot ít xâm lấn và có nhiều lợi điểm như đường mổ nhỏ, ít đau, nguy cơ nhiễm trùng thấp, từ đó giúp khách hàng ít mất máu trong phẫu thuật, phục hồi nhanh;
  • Chi phí thực hiện thấp hơn nhiều phẫu thuật bằng robot.

Đặc biệt Từ nay đến hết 20/11, khách hàng sẽ được giảm ngay 20% phí Phẫu thuật thủ thuật bằng robot cầm tay khi điều trị các bệnh lý về Ngoại tiêu hóa; Ngoại tiết niệu và Ngoại phụ khoa.

Người bệnh sẽ được tư vấn và điều trị cùng các bác sĩ nội soi giàu kinh nghiệm và được trực tiếp phẫu thuật bởi bác sĩ Đỗ Minh Hùng – Trưởng khoa Ngoại Tổng hợp – Bệnh viện ĐKQT Vinmec Central Park. Bác sĩ Hùng đã có hơn 25 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Ngoại Tổng quát và thực hiện hàng chục công trình nghiên cứu khoa học có giá trị, công bố nhiều kỹ thuật phẫu thuật độc đáo, mang lại hiệu quả điều trị tích cực.

Để đăng ký khám và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park, Quý Khách vui lòng liên hệ Hotline: 0283 6221 166 hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY.