......

Sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản

Viêm phế quản là bệnh lý hay gặp ở đường thở và có thể gây tắc nghẽn phổi. Có nhiều loại thuốc điều trị viêm phế quản, trong đó có kháng sinh. Khi sử dụng kháng sinh điều trị viêm phế quản, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ chỉ định của bác sĩ.

1. Viêm phế quản là gì?

Phế quản là hệ thống gồm nhiều nhánh từ lớn tới nhỏ, dẫn khí vào phổi. Trong đó, 2 nhánh lớn nhất là phế quản gốc trái và phải. Khi các phế quản bị viêm sẽ làm tổn thương lớp tế bào phủ trong lòng ống phế quản, làm phù nề các tổ chức dưới niêm mạc, gây co thắt các cơ trơn dưới lớp mô, tiết dịch vào lòng phế quản, dẫn tới triệu chứng ho, thở khò khè, có đờm,...

Viêm phế quản cấp chủ yếu do vi khuẩn, virus gây ra. Bệnh lây qua đường hô hấp thông qua các giọt dịch tiết (nước mũi, đờm,...) khi người bệnh ho, hắt hơi, người khác hít vào hoặc chạm vào. Bệnh thường gặp vào mùa đông - xuân, khi điều kiện thời tiết thích hợp cho virus gây bệnh.

Các triệu chứng của bệnh viêm phế quản cấp gồm:

  • Ho: Ho khan hoặc ho có đờm, ho có cơn hoặc ho từng tiếng, cơn ho thường xuất hiện vào buổi tối,...;
  • Sốt: Sốt cao hoặc sốt nhẹ, thậm chí không sốt, sốt theo cơn hoặc sốt liên tục;
  • Sổ mũi, nghẹt mũi;
  • Tiết đờm: Có màu xanh, vàng hoặc trắng, có mùi hôi khó chịu;
  • Thở khò khè: Do lòng phế quản bị thu hẹp do phù nề thành phế quản, đờm trong lòng phế quản, co thắt cơ trơn phế quản,...;
  • Triệu chứng khác: Thở nhanh, khó thở, da xanh xao, buồn nôn và nôn, chán ăn hoặc ăn không ngon miệng, sụt cân nhanh,...

Bác sĩ sẽ chẩn đoán bệnh dựa trên các triệu chứng lâm sàng trên. Ngoài ra, bác sĩ còn có thể cho bệnh nhân thực hiện một số xét nghiệm công thức máu, CRP, nội soi phế quản, chụp X-quang tim phổi,... để đưa ra kết luận chẩn đoán chính xác.

Các xét nghiệm để chẩn đoán viêm đại tràng chảy máu
Xét nghiệm máu giúp chẩn đoán bệnh viêm phế quản

2. Điều trị viêm phế quản

2.1 Liệu pháp kháng sinh

Có trên 90% trường hợp viêm phế quản là do virus. Do đó, trong nhiều trường hợp, bệnh nhân viêm phế quản trong cần điều trị bằng kháng sinh.

Kháng sinh viêm phế quản chỉ sử dụng khi:

  • Có dấu hiệu cho thấy nguyên nhân gây bệnh là do vi khuẩn. Dấu hiệu bao gồm: Tổng trạng xấu, khạc đờm xanh, vàng hoặc đờm có mủ, sốt kéo dài, bệnh không thuyên giảm sau 10 ngày,...;
  • Những trường hợp viêm phế quản cấp ở bệnh nhân có kèm bệnh tim, phổi, gan, thận, suy giảm miễn dịch, bệnh thần kinh cơ,...;
  • Bệnh nhân trên 65 tuổi, có ho cấp tính, đi kèm trên 2 dấu hiệu sau: Nhập viện trong 1 năm trước, bị tiểu đường, có tiền sử suy tim sung huyết, hiện đang dùng thuốc corticoid đường uống.

Các loại thuốc kháng sinh được sử dụng gồm: ampicillin, penicillin, amoxicillin, beta lactam, macrolide, quinolone,... Tùy mức độ nhiễm khuẩn, bác sĩ sẽ chỉ định cho bệnh nhân sử dụng các loại thuốc kháng sinh viêm phế quản khác nhau. Người bệnh không được tự ý mua thuốc, điều chỉnh liều dùng hoặc đột ngột ngừng thuốc vì có thể gây ra tình trạng kháng kháng sinh hoặc ngộ độc thuốc.

Đau dạ dày uống kháng sinh điều trị viêm họng được không?
Thuốc kháng sinh sử dụng điều trị viêm phế quản cần tuân theo chỉ định của bác sĩ

Việc lựa chọn kháng sinh như sau:

  • Chọn kháng sinh nhóm macrolid hoặc doxycyclin cho bệnh nhân viêm phế quản cấp nhưng trước đó hoàn toàn khỏe mạnh;
  • Chọn kháng sinh nhóm quinolon hoặc kháng sinh nhóm beta lactam phối hợp với chất ức chế beta lactamase cho người bị viêm phế quản cấp có tiền sử dùng kháng sinh trong 3 tháng gần đây hoặc bệnh nhân viêm phế quản cấp tuổi cao, có bệnh mãn tính đi kèm;
  • Bệnh nhân viêm phế quản cấp do Mycoplasma pneumoniae hoặc Chlamydophila pneumoniae: Đều nhạy cảm với macrolid, tetracyclin và fluoroquinolon;
  • Bệnh nhân viêm phế quản cấp do Influenza virus: Không có thuốc điều trị đặc hiệu, trường hợp nặng có thể dùng các thuốc ức chế neuraminidase như oseltamivir hoặc zanamivir.

Để đạt hiệu quả điều trị tối ưu, nên dùng thuốc kháng sinh điều trị viêm phế quản trong vòng 48 giờ kể từ khi có triệu chứng. Thời gian dùng thuốc kháng sinh 7 - 10 ngày.

XEM THÊM: Làm gì nếu trẻ bị tiêu chảy khi dùng kháng sinh điều trị viêm phế quản?

2.2 Điều trị các triệu chứng viêm phế quản

Điều trị các triệu chứng viêm phế quản như sau:

  • Sốt: Sử dụng thuốc hạ sốt acetaminophen và ibuprofen. Với ibuprofen, chỉ sử dụng thuốc khi nhận được hướng dẫn của bác sĩ. Chỉ dùng thuốc hạ sốt khi sốt cao trên 38,5°C. Với trẻ có bệnh lý tim phổi hoặc thần kinh, cần hỏi ý kiến của bác sĩ trước khi dùng thuốc. Tuyệt đối không sử dụng aspirin để hạ sốt cho trẻ em, bệnh nhân loét dạ dày - tá tràng hoặc người bị hen. Lau mát hạ sốt cũng không được khuyến cáo thường quy;
  • Ho: Khi bị ho nhiều dẫn tới mất ngủ, nôn ói,... bệnh nhân nên uống nhiều nước để cải thiện việc ho, khạc đờm. Có thể dùng thêm thuốc long đờm trong trường hợp có đờm đặc hoặc khó khạc đờm. Bệnh nhân không nên dùng thuốc giảm ho vì chúng làm giảm việc bài tiết đờm, làm chậm khả năng phục hồi của bệnh. Trường hợp điều trị tối ưu nhưng người bệnh vẫn ho nhiều, cần chú ý tới tình trạng co thắt phế quản hoặc các bệnh lý đi kèm như trào ngược dạ dày - thực quản hay các bệnh chưa được chẩn đoán chính xác;
  • Dùng thuốc làm loãng đờm: Sử dụng các loại thuốc có tác dụng làm loãng đờm và giảm độ dính của đờm như acetylcystein, bromhexin, carbocystein,... Tuy nhiên, các thuốc này không có nhiều hiệu quả ở trẻ em. Thuốc chỉ phát huy tác dụng nếu trẻ uống đủ nước. Vì thế, nên khuyến khích trẻ uống nhiều nước để làm loãng đờm một cách tự nhiên;
  • Sổ mũi, nghẹt mũi: Không nên dùng thuốc kháng histamin và các thuốc chống sung huyết mũi để làm thông mũi bởi chúng có nhiều tác dụng phụ. Nên vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý, kết hợp phun hơi ẩm trong phòng để giảm khô mũi;
  • Khí dung thuốc giãn phế quản: Chỉ áp dụng nếu tình trạng khò khè cải thiện sau khi khí dung. Nên khí dung tại cơ sở y tế để bác sĩ đánh giá được hiệu quả của thuốc. Không nên sử dụng thuốc giãn phế quản đường uống vì có hiệu quả thấp, đi kèm nhiều tác dụng phụ như hồi hộp, run tay, đánh trống ngực, đỏ mặt,...;
  • Thuốc kháng virus: Không khuyến cáo sử dụng thường quy. Bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng nếu nghi ngờ viêm phế quản do virus cúm. Thuốc kháng virus cúm nếu cho bệnh nhân dùng nên chỉ định sử dụng sớm trong 36 giờ đầu từ khi khởi phát triệu chứng.

Hầu hết các trường hợp bị viêm phế quản sẽ tự khỏi sau 2 - 3 tuần. Một số trường hợp có bội nhiễm vi khuẩn hoặc viêm phổi, cần điều trị bằng kháng sinh.

XEM THÊM: Các kháng sinh điều trị viêm đường hô hấp trên

Thuốc giảm đau acetaminophen
Bệnh nhân viêm phế quản khi có biểu hiện sốt được chỉ định dùng acetaminophen

3. Biện pháp phòng ngừa viêm phế quản

3.1. Lưu ý cho người chưa mắc bệnh

  • Cách ly người bệnh, không để bệnh nhân tiếp xúc gần với người có biểu hiện viêm đường hô hấp cấp, nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, huấn luyện ho (ho vào khăn hoặc che miệng lại khi ho);
  • Vệ sinh các bề mặt: Vi khuẩn có dính trên bề mặt sàn nhà, quần áo, bàn ghế, đồ chơi,... nên cần vệ sinh thường xuyên;
  • Uống đủ nước và giữ ấm vào mùa đông;
  • Bổ sung vi chất thiết yếu: Khi cần bổ sung thêm kẽm và vitamin C, cần có sự hướng dẫn của bác sĩ;
  • Tăng cường dưỡng chất: Nên ăn uống đa dạng nhóm thực phẩm, tiêm vắc-xin phòng bệnh.
Uống nước đủ
Uống đủ nước giúp ngăn ngừa viêm phế quản

3.1. Lưu ý cho người bệnh để điều trị hiệu quả

  • Bỏ thuốc lá, giữ ấm vùng cổ vào mùa lạnh và tránh những nơi có nhiều bụi bẩn;
  • Nên thường xuyên vệ sinh mũi, họng bằng dung dịch nước muối sinh lý hoặc tự pha nước muối loãng để súc miệng hằng ngày;
  • Vận động nhẹ nhàng, tập luyện vào buổi sáng sớm để hít thở không khí trong lành;
  • Ăn uống đủ chất, bổ sung các loại rau củ quả giàu vitamin và khoáng chất để cải thiện hệ thống miễn dịch của cơ thể;
  • Nghỉ ngơi hợp lý và thư giãn đầu óc;
  • Uống đủ nước, tối thiểu 2 lít nước/ngày để thanh lọc cơ thể.

Sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản phải tuân thủ đúng theo chỉ định của bác sĩ. Việc này giúp đảm bảo hiệu quả điều trị bệnh và giảm nguy cơ mắc phải các tác dụng phụ.

Hiện nay, việc làm dụng thuốc kháng sinh, sử dụng thuốc kháng sinh bừa bãi đã làm tăng nguy cơ tác dụng phụ và trở thành tình trạng kháng kháng sinh. Vì thế, bệnh nhân nên lựa chọn các cơ sở y tế uy tín, có chuyên môn tốt để điều trị và hướng dẫn sử dụng thuốc kháng sinh hiệu quả nhất.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là địa chỉ thăm khám, điều trị và phòng ngừa các bệnh lý. Khi thực hiện quy trình thăm khám tại Vinmec, Quý khách hàng sẽ được đón tiếp và sử dụng cơ sở vật chất, hệ thống máy móc hiện đại đi kèm với các dịch vụ y tế hoàn hảo dưới sự chỉ dẫn, tư vấn của các bác sĩ giỏi, được đào tạo bài bản ở cả trong và ngoài nước.

Trong trường hợp cần sử dụng thuốc kháng sinh điều trị các bệnh về đường hô hấp như viêm phế quản cấp, các bác sĩ tại Vinmec sẽ đưa ra phác đồ điều trị, đồng thời tư vấn, hướng dẫn người bệnh sử dụng thuốc hiệu quả, tránh trình trạng lạm dụng, sử dụng kháng sinh bừa bãi gây ra những tác dụng phụ không mong muốn như kháng kháng sinh.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số 1900 232 389 (phím 0 để gọi Vinmec) hoặc đăng ký lịch khám tại viện TẠI ĐÂY. Nếu có nhu cầu tư vấn sức khỏe từ xa cùng bác sĩ Vinmec, quý khách đặt lịch tư vấn TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn

27.2K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan