......

Điều trị hội chứng ruột ngắn như thế nào?

ruột ngắn


Hội chứng ruột ngắn là một tập hợp các vấn đề liên quan đến cơ thể kém hấp thu các chất dinh dưỡng, xảy ra khi một phần của ruột non bị mất hoặc bị cắt mất trong khi phẫu thuật. Kết quả dẫn đến các chất dinh dưỡng không được hấp thu vào cơ thể đúng cách.

1. Chẩn đoán hội chứng ruột ngắn

Chuyên gia y tế chẩn đoán hội chứng ruột ngắn căn cứ trên:

1.1 Bệnh sử và tiền sử bệnh gia đình

Xem xét bệnh sử và tiền sử bệnh gia đình có thể giúp chuyên gia y tế chẩn đoán được hội chứng ruột ngắn. Chuyên gia sẽ hỏi bệnh nhân về các triệu chứng và có thể yêu cầu cung cấp thông tin về các ca phẫu thuật đã từng thực hiện trước đây.

1.2 Khám sức khỏe trực tiếp

Khám sức khỏe trực tiếp có thể giúp chẩn đoán được hội chứng ruột ngắn. Trong khi khám, chuyên gia y tế thường:

  • Khám cơ thể bệnh nhân, tìm xem có hiện tượng yếu cơ hoặc sút cân và các dấu hiệu thiếu hụt vitamin và khoáng chất không.
  • Nghe âm thanh trong bụng bệnh nhân bằng ống nghe.
  • Gõ lên những vùng cụ thể trên người bệnh nhân.

1.3 Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu gồm lấy mẫu máu ở nơi làm việc của chuyên gia y tế hoặc một cơ sở y tế thương mại rồi gửi mẫu đến phòng thí nghiệm để phân tích. Xét nghiệm máu có thể chỉ ra nồng độ vitamin và khoáng chất và tính toán được công thức máu (complete blood count).

1.4 Xét nghiệm tìm mỡ trong phân

Xét nghiệm tìm mỡ trong phân tính toán khả năng cơ thể phân giải và hấp thu chất béo. Với loại xét nghiệm này, bệnh nhân cung cấp mẫu phân tại nơi làm việc của chuyên gia y tế. Bệnh nhân cũng có thể dùng bộ lấy xét nghiệm ở nhà. Bệnh nhân thu phân đựng trong túi nilon được đặt trước đó trong bồn cầu và để vào trong lọ đựng.

Người bệnh cũng có thể dùng một loại khăn giấy đặc biệt do phòng làm việc của chuyên gia y tế cung cấp để thu và đặt giấy ăn dính mẫu phân vào trong hộp. Với trẻ đóng bỉm, cha mẹ hoặc người chăm sóc có thể lót tã bằng nilon để lấy phân. Chuyên gia y tế sẽ gửi mẫu phân đến phòng thí nghiệm để phân tích. Xét nghiệm mỡ trong phân có thể cho thấy khả năng hoạt động của ruột non.

1.5 Chụp X quang ruột non và ruột già

Chụp tia X quang là hình ảnh được tạo ra do dùng tia bức xạ và lưu lại trên fim hoặc máy tính. Chỉ dùng một lượng nhỏ tia bức xạ. Kỹ thuật viên chụp X quang thực hiện chụp tại bệnh viện hoặc trung tâm khám ngoại trú, và một bác sĩ X quang – bác sĩ chuyên môn vật lý – chụp hình y tế – sẽ đọc kết quả phim chụp. Chụp X quang ruột non có thể cho thấy được đoạn cuối cùng của ruột già nhỏ hơn bình thường. Phân tắc làm phần ruột trước đoạn ruột nhỏ hơn bình thường này bị căng dãn ra và phình lên.

  • Xét nghiệm chụp X quang bari đường tiêu hóa trên (upper gastrointestinal/GI series)
  • Chụp vi tính cắt lớp (computerized tomography/CT scan)
x quang số hoá ruột non
Chụp X quang ruột non và ruột già giúp bác sĩ chẩn đoán hội chứng ruột ngắn

1.6 Chụp X quang bari đường tiêu hóa trên (Upper Gastrointestinal Series)

Chụp X quang đường tiêu hóa trên (Upper GI series), còn gọi là chụp phim sau khi nuốt bari (barium), sử dụng tia X và phép nghiệm huỳnh quang để giúp chẩn đoán những vấn đề xảy ra ở đường tiêu hóa trên.

Phép nghiệm huỳnh quang là một loại chụp X quang cho phép nhìn thấy các cơ quan bên trong cũng như chuyển động của những cơ quan này qua một màn hình video. Một kỹ thuật viên chụp X quang thực hiện loại kiểm tra này tại bệnh viện hoặc trung tâm ngoại trú và bác sĩ X quang đọc kết quả hình ảnh chụp được.

Trong khi thực hiện chụp kiểm tra, bệnh nhân sẽ đứng hoặc ngồi trước máy chụp X quang và uống bari (barium), một chất lỏng có màu trắng như phấn. Bari bao phủ thực quản, dạ dày và ruột non để bác sĩ X quang và chuyên gia y tế có thể thấy được hình dạng của những cơ quan này rõ ràng hơn trên tia X.

Bệnh nhân có thể bị sưng phù và buồn nôn một lúc sau khi làm kiểm tra. Trong vài ngày sau đó, chất lỏng bari trong đường tiêu hóa đi ra ngoài cơ thể tạo ra phân có màu sáng hoặc màu trắng. Chuyên gia y tế sẽ hướng dẫn cụ thể cho bệnh nhân về việc ăn uống hậu kiểm tra. Chụp X quang bari đường tiêu hóa trên có thể cho thấy được sự thu hẹp và mở rộng của ruột non và ruột già.

1.7 Chụp vi tính cắt lớp/ Chụp CT (Computerized Tomography Scan)

Chụp vi tính cắt lớp kết hợp sử dụng tia X và công nghệ máy tính để tạo ra hình ảnh. Với chụp CT, chuyên gia y tế có thể cho bệnh nhân uống dung dịch và tiêm một loại chất màu đặc biệt, gọi là chất cản quang. Chụp CT yêu cầu bệnh nhân nằm trên bàn trượt vào một thiết bị hình phễu dùng để chụp X quang.

Một kỹ thuật viên chụp X quang thực hiện loại kiểm tra này tại bệnh viện hoặc trung tâm ngoại trú và bác sĩ X quang đọc kết quả hình ảnh chụp được. Bệnh nhân không cần gây mê. Chụp CT có thể cho thấy tình trạng tắc ruột và các thay đổi diễn ra trong đường ruột.

2. Điều trị hội chứng ruột ngắn

Chuyên gia y tế sẽ đề nghị điều trị chữa hội chứng ruột ngắn dựa trên nhu cầu dinh dưỡng của bệnh nhân. Điều trị bao gồm:

2.1 Hỗ trợ dinh dưỡng

Cách điều trị chính hội chứng ruột ngắn này là hỗ trợ dinh dưỡng, có thể bao gồm các phương thức sau:

  • Bù điện giải bù nước bằng đường uống. Người trưởng thành nên uống nước, đồ uống thể thao, nước soda không có caffeine và các loại nước dùng đậm đà. Trẻ em nên uống các dung dịch bù điện giải – như là Pedialyte, Naturalyte, Infalyte, và CeraLyte có bán tại đa số các cửa hàng tạp hóa và hiệu thuốc.
  • Dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa (Parenteral nutrition). Biện pháp điều trị này truyền chất lưu, chất điện giải và các vitamin và khoáng chất dạng lỏng vào máu qua ống truyền tĩnh mạch – một loại ống được đặt vào tĩnh mạch (intravenous tube/IV tube). Chuyên gia y tế đưa ra phác đồ dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa này cho những đối tượng không thể hoặc sẽ không hấp thu dinh dưỡng hoặc đủ chất lưu qua con đường ăn uống.
  • Dinh dưỡng trong đường tiêu hóa (Enteral nutrition). Biện pháp điều trị này chuyển thức ăn dạng lỏng vào dạ dày hoặc ruột non qua một ống ăn – một loại ống nhựa mềm nhỏ nhét qua mũi hoặc miệng vào dạ dày. Sỏi mật – những hợp chất nhỏ giống sỏi sinh ra trong túi mật là một biến chứng của dinh dưỡng trong đường tiêu hóa.
  • Bổ sung vitamin và khoáng chất. Trong hoặc sau khi áp dụng phác đồ hỗ trợ dinh dưỡng trong hoặc ngoài đường tiêu hóa thì bệnh nhân có thể sẽ cần uống bổ sung vitamin và khoáng chất.
  • Chế độ ăn kiêng đặc biệt. Chuyên gia y tế có thể khuyến nghị bệnh nhân áp dụng kế hoạch ăn kiêng đặc biệt có thể bao gồm:
    • Ăn ít và ăn thành nhiều bữa
    • Tránh ăn những loại thực phẩm có thể gây ra tiêu chảy, như là những loại thức ăn nhiều đường, nhiều đạm và nhiều chất xơ
    • Tránh ăn những loại thực phẩm nhiều chất béo
Chế độ dinh dưỡng chuyên gia
Điều trị hội chứng ruột ngắn bằng phương pháp hỗ trợ dinh dưỡng dưới sự chỉ dẫn của bác sĩ

2.2 Dùng thuốc

Chuyên gia y tế có thể kê đơn thuốc điều trị hội chứng ruột ngắn, bao gồm

  • Thuốc kháng sinh nhằm ngăn chặn tăng sinh vi khuẩn
  • Thuốc ức chế H2 (H2 blockers) để điều trị tình trạng tiết quá nhiều dịch vị trong ruột
  • Thuốc ức chế bơm proton (proton pump inhibitors) để điều trị tình trạng tiết quá nhiều axit trong khí đường ruột
  • Thuốc lợi mật (choleretic agents) để cải thiện lưu thông mật và phòng tránh bệnh gan (do ứ mật)
  • Thuốc kết dính muối mật (bile-salt binders) để giảm tiêu chảy
  • Thuốc chống bài tiết (anti-secretin agents) để giảm nồng độ axit dạ dày trong ruột
  • Thuốc giảm khả năng vận động (hypomotility agents) để làm tăng thời gian thức ăn di chuyển qua ruột, dẫn đến tăng tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng
  • Hormone tăng trưởng để cải thiện hấp thu đường ruột
  • Thuốc teduglutide cải thiện hấp thu đường ruột

2.3 Phẫu thuật

Mục đích của phẫu thuật là làm tăng khả năng hấp thu dưỡng chất của ruột non. Gần một nửa số bệnh nhân mắc phải hội chứng ruột ngắn cần được làm phẫu thuật. Phẫu thuật dùng để điều trị hội chứng ruột ngắn gồm có các phương thức

  • Phòng tránh chặn nghẽn ruột non và bảo toàn độ dài của ruột non
  • Thu hẹp bất cứ đoạn ruột non nào bị giãn
  • Làm chậm thời gian thức ăn di chuyển qua ruột non
  • Kéo dài ruột non

Điều trị và phục hồi lâu dài, ở một số người kéo dài đến hàng năm, phụ thuộc một phần vào:

  • Đoạn ruột non nào bị cắt bỏ
  • Diện tích ruột bị hỏng
  • Khả năng hoạt động của cơ ruột
  • Khả năng thích nghi dần dần của đoạn ruột còn lại sau khi phẫu thuật

2.4 Cấy ghép ruột

Cấy ghép ruộtphẫu thuật cắt bỏ ruột bị tổn thương hoặc bị bệnh và thay thế nó bằng ruột non khỏe mạnh từ người mới mất, gọi là người hiến tạng. Đôi khi người hiến tạng còn sống cũng có thể hiến tặng một đoạn ruột của họ.

Phẫu thuật cấy ghép – bác sĩ có chuyên môn thực hiện phẫu thuật cấy ghép – thực hiện phẫu thuật những đối tượng là bệnh nhân không có phản ứng tích cực với các biện pháp điều trị khác và những người bệnh có các biến chứng đe dọa tính mạng do điều trị bằng phác đồ dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa trong thời gian dài. Đội cấy ghép ruột thực hiện phẫu thuật tại bệnh viện. Bệnh nhân sẽ cần gây mê. Các biến chứng của cấy ghép ruột gồm có nhiễm trùng và bài xích cơ quan cấy ghép.

Một ca cấy ghép ruột thành công có thể là biện pháp cứu mạng đối với những người suy ruột (intestinal failure) do hội chứng ruột ngắn. Đến năm 2008, các bác sĩ phẫu thuật cấy ghép đã thực hiện gần 2.000 ca cấy ghép ruột ở nước Mỹ, xấp xỉ 75% trong đó là bệnh nhân dưới 18 tuổi.

Phẫu thuật nội soi cắt thùy trái tuyến giáp
Điều trị hội chứng ruột ngắn bằng phương pháp phẫu thuật

Chuyên gia y tế sẽ điều chỉnh các biện pháp điều trị tùy theo mức độ nghiêm trọng của bệnh:

  • Điều trị hội chứng ruột ngắn mức độ nhẹ bao gồm ăn ít và ăn thành nhiều bữa; uống các chất lưu; uống các loại thực phẩm chức năng bổ sung dinh dưỡng; và sử dụng thuốc để điều trị tiêu chảy.
  • Điều trị hội chứng ruột ngắn mức độ vừa tương tự như cách điều trị của mức độ nhẹ, cộng thêm với dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa nếu cần.
  • Điều trị hội chứng ruột ngắn mức độ nặng bao gồm thực hiện phác đồ dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa và uống các dung dịch bù điện giải. Bệnh nhân cũng có thể được áp dụng dinh dưỡng trong đường tiêu hóa hoặc tiếp tục ăn uống như bình thường, mặc dù đa số dinh dưỡng không được cơ thể người bệnh hấp thu. Cả dinh dưỡng trong đường tiêu hóa và ăn uống bình thường đều kích thích phần ruột còn lại hoạt động tốt hơn và có thể giúp bệnh nhân ngừng sử dụng dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa. Một số bệnh nhân mắc hội chứng ruột ngắn mức độ nặng cần áp dụng dinh dưỡng ngoài ruột không biết đến bao giờ hoặc phải phẫu thuật điều trị.

>>Xem thêm: Bổ sung vitamin và khoáng chất cho bệnh nhân có hội chứng ruột ngắn- Bài viết của Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

84 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan