......

Siêu âm đánh giá khối u nang buồng trứng theo IOTA

U nang buồng trứng theo IOTA là một phần thuộc buồng trứng hoặc khối u xuất phát từ phần phụ có đặc tính trên siêu âm không phù hợp với hình ảnh chức năng của buồng trứng bình thường. Phân loại u nang buồng trứng theo IOTA, sử dụng mô hình đánh giá tính lành - ác của u nang buồng trứng theo IOTA giúp phát hiện sớm u nang buồng trứng.

IOTA là viết tắt của International Ovarian Tumor Analysis Group, đây là tổ chức chuyên sâu về chẩn đoán ung thư buồng trứng, trực thuộc Hiệp hội Siêu âm sản phụ khoa thế giới (ISUOG), được thành lập vào năm 1999. Đến nay, IOTA là một tổ chức uy tín đã công bố nhiều nghiên cứu có giá trị về siêu âm đánh giá khối u buồng trứng.

1. Vì sao cần siêu âm đánh giá u nang buồng trứng theo IOTA?

U nang buồng trứng là một trong những bệnh lý phụ khoa thường gặp ở phụ nữ, bệnh có triệu chứng lâm sàng nghèo nàn gây khó khăn trong việc chẩn đoán và phát hiện bệnh sớm.

Hiện nay có nhiều kỹ thuật chẩn đoán (siêu âm, chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ, ...) giúp phát hiện và điều trị u nang buồng trứng giai đoạn sớm nhất có thể, với kỳ vọng độ chuyên hóa cao giúp làm giảm phương tiện chẩn đoán gây tốn kém và nhiều biến chứng, độ nhạy và độ đặc hiệu, kỹ thuật sàng lọc giúp tối thiểu hóa kết quả dương tính, âm tính giả làm sai lệch chẩn đoán khối u.

Siêu âm đánh giá u nang buồng trứng theo IOTA đóng vai trò tiên phong và dự báo quan trọng về nguy cơ lành - ác của khối u. Siêu âm nếu chỉ dừng lại ở việc phát hiện ung thư buồng trứng là chưa đủ và cần phải hướng đến chẩn đoán u lành hay ác tính. Phân biệt u lành và ác giúp tối ưu hóa việc điều trị và cải thiện tiên lượng bệnh.

Tuy nhiên, siêu âm cần có sự tiếp cận chẩn đoán có trình tự và chuẩn mực để giúp chẩn đoán sớm và chính xác, góp phần cải thiện tiên lượng bệnh. Ngoài ra, cũng cần thống nhất các thuật ngữ mô tả và các tiêu chuẩn chẩn đoán trên siêu âm.

Siêu âm vùng chậu đánh giá u nang buồng trứng theo IOTA hướng đến việc xác định, phân loại tính lành ác của khối u. Trong đó, siêu âm âm đạo là lựa chọn đầu tiên vì có độ nhạy cao. Đây là kỹ thuật động tương tác được khối u với các cấu trúc xung quanh. Còn siêu âm ngã bụng được chỉ định khi cấu trúc vùng chậu bị thay đổi do u vượt quá vùng chậu, hoặc không thể thực hiện siêu âm ngã âm đạo.

Khi thăm khám vùng chậu, siêu âm âm đạo đánh giá u nang buồng trứng theo IOTA được đẩy mạnh ở nhóm phụ nữ nguy cơ cao nhằm phát hiện sớm u nang buồng trứng hơn nữa.

Siêu âm âm đạo xác định được thay đổi hình ảnh học sớm và phát hiện bất thường, trong khi khám lâm sàng không xác định được. Siêu âm là bước tìm kiếm đầu tiên u nang buồng trứng hoặc là bước thứ hai sau thăm khám ở nhóm phụ nữ nguy cơ cao.

Chỉ số hình ảnh học và siêu âm có chất cản quang giúp phát hiện thay đổi hình ảnh học siêu âm, bướu tân sinh và dự báo di căn - giai đoạn khối u.

Siêu âm và phân loại u nang buồng trứng theo IOTA làm tăng độ nhạy và độ đặc hiệu trong chẩn đoán u nang buồng trứng. Đánh giá nguy cơ ác tính của khối u nang buồng trứng theo IOTA là giải pháp trong trường hợp khó phân loại khối u, từ đó giúp giảm số ca có khó phân loại cần chụp cộng hưởng từ.

u nang buồng trứng theo IOTA
Siêu âm đánh giá u nang buồng trứng theo IOTA

2. Định nghĩa u nang buồng trứng theo IOTA và các thuật ngữ mô tả trên siêu âm

Định nghĩa u nang buồng trứng theo IOTA, khối u là một phần thuộc buồng trứng hoặc xuất phát từ phần phụ có đặc tính trên siêu âm không phù hợp với hình ảnh chức năng của buồng trứng bình thường.

Trong siêu âm chẩn đoán u nang buồng trứng theo IOTA cần thống nhất các thuật ngữ mô tả khối u buồng trứng như sau:

  • Thành phần trong nang: phản âm trống, xuất huyết, kém, kính mờ, hỗn hợp.
  • Phần đặc, u bì, chồi: Phần đặc là cấu trúc có hồi âm dày, gợi ý là sự hiện diện của nhu mô. U bì có đặc điểm lành tính và không được tính là phần đặc. Chồi là phần mô đặc từ thành nang nhô vào lòng nang, có chiều cao >3mm. Trong siêu âm chẩn đoán u nang buồng trứng theo IOTA cần phân biệt giữa chồi và cục máu đông bằng cách sử dụng kỹ thuật đẩy đầu dò để xem sự dịch chuyển bên trong. Siêu âm Doppler màu cho thấy phần đặc có mạch máu bên trong. Nếu không phân biệt được thì xem như mô đặc. Ngoài ra, cũng cần chẩn đoán phân biệt chồi với u lạc nội mạc, phần cặn lắng của lạc nội mạc không phải là chồi.
  • Thành u: Thành trong u có chồi hoặc phần đặc <3mm; ảnh ngoài u bờ không đều.
  • Vách ngăn hoàn toàn và không hoàn toàn: Trong siêu âm chẩn đoán u nang buồng trứng theo IOTA, vách ngăn hoàn toàn là dải mô mỏng chạy ngang qua lòng nang, từ bờ trong bên này sang bờ trong đối diện. Còn vách ngăn không hoàn toàn là dải mô mỏng chạy ngang qua lòng nang, từ thành trong bên này qua thành đối diện và không hoàn toàn trên một vài mặt cắt.
  • Bóng lưng: Tia siêu âm bị mất sau khi đi qua một cấu trúc.
  • Kích thước u: Kích thước khối u theo được đo theo 3 chiều dọc trên dưới, dọc trước sau và chiều ngang.

3. Phân loại u nang buồng trứng theo IOTA

Phân loại u nang buồng trứng theo IOTA được chia thành như sau:

  • Nang một thùy: Nang có dạng một thùy, không có vách ngăn, không có phần mô đặc hoặc không có chồi.
  • Nang một thùy - đặc: Nang có dạng một thùy, có phần đặc hoặc ít nhất một chồi.
  • Nang nhiều thùy: Nang có ít nhất một vách, không có thành phần đặc và không có chồi. Vách là đường phản âm kém xuất phát từ thành trong của nang và đi đến thành đối diện.
  • Nang nhiều thùy - đặc: Nang có dạng nhiều thùy, có ít nhất một vách, có phần đặc hoặc ít nhất một chồi.
  • U đặc: U đặc hoặc thành phần đặc >80%.

Phân loại u nang buồng trứng theo IOTA và tỉ lệ ác tính như sau:

  • Nang một thùy: tỉ lệ ác tính là 0.6%.
  • Nang nhiều thùy: tỉ lệ ác tính là 10%.
  • Nang một thùy - đặc: tỉ lệ ác tính là 37%.
  • Nang nhiều thùy - đặc: tỉ lệ ác tính là 43%.
  • U đặc: tỉ lệ ác tính là 65%.
u nang buồng trứng theo IOTA
U nang buồng trứng theo IOTA, khối u là một phần thuộc buồng trứng

4. Siêu âm đánh giá lành - ác u nang buồng trứng theo IOTA

4.1 Sử dụng quy luật đơn giản để chẩn đoán lành - ác u nang buồng trứng theo IOTA

Quy luật đơn giản (Simple Rules) để chẩn đoán và phân loại lành - ác u nang buồng trứng theo IOTA như sau:

U lành tính:

  • Nang đơn thùy
  • U có đường kính phần đặc <7mm
  • Có bóng lưng
  • U đa thùy có thành trơn láng <100mm
  • Tưới máu ít (độ 1)

U ác tính:

  • U đặc bờ không đều
  • Có dịch bụng
  • Nhiều hơn 4 chồi
  • U đa thùy đặc bờ không đều >100mm
  • Tưới máu nhiều (độ 4)

Phân loại tính lành ác của u nang buồng trứng theo IOTA sử dụng quy luật đơn giản có độ nhạy cao >96% và độ đặc hiệu cao 88%. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, quy luật đơn giản không giúp phân loại được đặc điểm ác tính và lành tính.

4.2 Các mô hình đánh giá nguy cơ ác tính của u nang buồng trứng theo IOTA

Các mô hình dự đoán chính của IOTA (bao gồm mô hình LR1 và LR2) đều cho thấy hiệu suất chẩn đoán tốt và vượt trội, so với những thuật toán trước.

Mô hình LR1 đánh giá u nang buồng trứng theo IOTA gồm các tiêu chuẩn sau:

  • Có dịch bụng
  • Chồi có dòng chảy
  • Đường kính lớn nhất của thành phần đặc
  • Thành trong nang không đều
  • Có bóng lưng
  • Đường kính lớn nhất của khối u
  • Độ tưới máu
  • U dạng đặc

Ngoài ra, tuổi người bệnh, tiền căn bản thân có ung thư buồng trứng, đau bụng.

Mô hình LR2 đánh giá u nang buồng trứng theo IOTA gồm các tiêu chuẩn sau:

  • Có dịch bụng
  • Chồi có dòng chảy
  • Đường kính lớn nhất của thành phần đặc
  • Thành trong nang không đều
  • Có bóng lưng
  • Tuổi người bệnh

Mô hình LR2 được sử dụng để đánh giá nguy cơ ác tính của khối u khi không thể dùng quy luật đơn giản với độ nhạy là 97% và độ đặc hiệu là 69%.

Ngoài ra, đánh giá nguy cơ ác tính u nang buồng trứng theo IOTA còn có mô hình ADNEX (Assessment of Different NEoplasias in the adneXa). Đây là mô hình có tính chính xác cao hơn, giúp phân biệt giữa các loại phụ khác nhau của u nang buồng trứng. ADNEX là mô hình đầu tiên giúp phân biệt u nang buồng trứng lành tính và 4 loại u nang buồng trứng ác tính, gồm:

  • U nang lành tính
  • U giáp biên
  • U nang buồng trứng tiên phát giai đoạn sớm (I)
  • U nang buồng trứng tiên phát giai đoạn muộn (II-IV)
  • U nang buồng trứng thứ phát di căn

Đánh giá nguy cơ ác tính u nang buồng trứng theo IOTA theo mô hình ADNEX sử dụng 3 tiêu chuẩn trên lâm sàng: tuổi, CA-125 (U/ml), đơn vị thăm khám (trung tâm ung bướu hoặc bệnh viện đa khoa) và 6 tiêu chuẩn trên siêu âm gồm:

  • Đường kính lớn nhất của khối u
  • Kích thước phần đặc
  • Nhiều hơn 10 thùy
  • Số lượng chồi
  • Có bóng lưng
  • Có dịch bụng

Đánh giá nguy cơ ác tính u nang buồng trứng theo IOTA theo mô hình ADNEX có ưu điểm là áp dụng được cho tất cả khối u: ung thư dạ dày di căn đến buồng trứng, u giáp biên ác, u sợi buồng trứng, ung thư vú di căn buồng trứng...

Siêu âm đánh giá u nang buồng trứng theo IOTA không chỉ giúp phát hiện sớm khối u mà còn xác định được nguy cơ lành - ác của khối u, từ đó hỗ trợ cho điều trị và tiên lượng bệnh.

Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã và đang tiếp tục trang bị đầy đủ các phương tiện chẩn đoán hiện đại như: PET/CT, SPECT/CT, MRI, siêu âm..., xét nghiệm huyết tủy đồ, mô bệnh học, xét nghiệm hóa mô miễn dịch, xét nghiệm gen, xét nghiệm sinh học phân tử để chẩn đoán các bệnh lý.

Sau khi có chẩn đoán chính xác bệnh, giai đoạn, người bệnh sẽ được tư vấn lựa chọn những phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả nhất. Quá trình điều trị luôn được phối hợp chặt chẽ cùng nhiều chuyên khoa: Chẩn đoán hình ảnh, Xét nghiệm sinh hóa, miễn dịch, chuyên khoa tim mạch, Tế bào gốc và công nghệ gen; khoa Sản phụ, khoa nội tiết, khoa Phục hồi chức năng, khoa tâm lý, khoa Dinh dưỡng... để đem lại hiệu quả cũng như sự thoải mái cao nhất cho người bệnh. Sau khi trải qua giai đoạn điều trị, bệnh nhân cũng sẽ được theo dõi, tái khám để nhận định việc điều trị có đem lại hiệu quả hay không? Đặc biệt, hiện nay để nâng cao chất lượng dịch vụ, Vinmec còn triển khai gói sàng lọc ung thư buồng trứng có thể giúp Quý khách hàng phát hiện bệnh lý ung thư từ sớm trước khi chưa có triệu chứng, đem lại tiên lượng điều trị và cơ hội phục hồi bệnh cao.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 15% phí khám khi đặt hẹn khám lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 17/10 - 31/12/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

6.2K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan