......

Siêu âm tim thai trong dự đoán hẹp eo động mạch chủ sau sinh

Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Bác sĩ Chuyên khoa I Lê Hồng Liên - Khoa Sản phụ khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park.

Siêu âm tim thai đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán, phát hiện những dị tật tim bẩm sinh ở thai nhi. Hẹp eo động mạch chủ sau sinh là một trong những bệnh tim bẩm sinh cần được chẩn đoán sớm ở thời kỳ bào thai để cải thiện tiên lượng sống.

1. Hẹp eo động mạch chủ - Dị tật tim bẩm sinh ở thai nhi

Hẹp eo động mạch chủ là dị tật tim bẩm sinh ở thai nhi, đó là tình trạng hẹp đoạn trên của động mạch chủ xuống, gần chỗ bám của dây chằng động mạch.

Hẹp eo động mạch chủ là tổn thương phức tạp có thể kèm theo các dị tật tim bẩm sinh khác như thiểu sản cung động mạch chủ, thông liên thất, còn ống động mạch, van động mạch chủ 2 mảnh và những bệnh tim phức tạp khác. Hẹp eo động mạch chủ cũng có thể gặp ở những bệnh nhân bị hội chứng Turner.

Tỉ lệ mắc phải dị tật hẹp eo động mạch chủ là khoảng 4/10.000 trẻ, bệnh xếp vị trí thứ 7 và chiếm tỉ lệ khoảng 4 - 6% trong các bệnh tim bẩm sinh. Trẻ gái và trẻ trai có tỉ lệ mắc bệnh là khoảng 1.7:1.

Có đến 60 - 80% trẻ bị hẹp eo động mạch chủ sau sinh không được chẩn đoán phát hiện trước sinh, và khoảng 64% trẻ bị hẹp eo động mạch có biểu hiện sau sinh, còn lại là biểu hiện lâm sàng khi lớn lên.

Có 3 yếu tố chính được cho là nguyên nhân gây hẹp eo động mạch chủ, gồm: giảm dòng máu lên động mạch chủ (theo thuyết động học RUDOLPH), di chuyển lạc vị mô ống động mạch (theo thuyết cơ học SKODA) và do gen.

Tuổi thọ trung bình của người bị hẹp eo động mạch chủ sau sinh là khoảng 31 tuổi. Nguyên nhân dẫn đến tử vong thường là do vỡ động mạch chủ, suy tim, viêm nội tâm mạc nhiễm trùng, xuất huyết nội sọ, ...

Bệnh nếu không được chẩn đoán trước sinh và khi sinh, sau sinh nếu trẻ bị trụy tim mạch đột ngột có thể đối mặt với nguy cơ tử vong cao.

2. Vai trò của siêu âm tim thai trong chẩn đoán hẹp eo động mạch chủ sau sinh

Hẹp eo động mạch chủ rất khó phát hiện ở giai đoạn bào thai. Tuy nhiên, nếu được chẩn đoán và phát hiện trước sinh sẽ giúp cải thiện tỷ lệ sống cũng như làm giảm khả năng mắc các bệnh tật dài hạn khác.

Siêu âm tim thai đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán hẹp eo động mạch chủ, cụ thể:

  • Tìm và phát hiện dị tật bẩm sinh phối hợp khác: Hẹp eo động mạch chủ thường kết hợp với thiểu sản cung động mạch chủ và các dị tật bẩm sinh khác.
  • Chấm dứt thai kỳ: Nếu phát hiện hẹp eo động mạch chủ nặng kèm theo nhiều dị tật phối hợp, tiên lượng sau sinh xấu, cha mẹ có thể lựa chọn chấm dứt thai kỳ.
  • Tiếp tục thai kỳ: Siêu âm tim thai giúp theo dõi, đánh giá và tổ chức lập kế hoạch trước sinh chu đáo hơn. Lựa chọn cơ sở y khoa có đầy đủ trang thiết bị hỗ trợ chăm sóc tim mạch cùng đội ngũ bác sĩ trình độ chuyên môn cao sẽ kịp thời phẫu thuật điều trị lúc trẻ được sinh ra, nhờ đó giúp làm giảm tỷ lệ tử vong, tăng cơ hội sống cho trẻ.
  • Tạo thuận lợi khi phẫu thuật: Chẩn đoán phát hiện bệnh tim bẩm sinh ở thai nhi trước sinh tạo thuận lợi khi phẫu thuật mổ tim hoặc thông tim cho thai nhi lúc sinh.
  • Cơ sở tham vấn: Siêu âm tim thai là cơ sở để tham vấn di truyền, hướng dẫn bác sĩ chọn đúng bệnh nhân thực hiện nhiễm sắc thể đồ.
  • Điều trị bào thai: Với những trường hợp thai nhi mắc bệnh tim bẩm sinh, siêu âm hỗ trợ điều trị trong giai đoạn bào thai, có thể thực hiện các thủ thuật xâm lấn thai nhi như truyền máu, điều trị rối loạn nhịp tim, can thiệp tim mạch, ...
  • Hỗ trợ tâm lý: Siêu âm tim thai giúp cha mẹ chuẩn bị tốt hơn về mặt tâm lý khi sinh, trấn an đối với những cha mẹ đã từng sinh con mắc bệnh tim bẩm sinh nhưng có kết quả siêu âm tốt đối với những lần mang thai tiếp theo.
Siêu âm tim thai giúp phát hiện những dị tật tim bẩm sinh ở thai nhi
Siêu âm tim thai giúp phát hiện những dị tật tim bẩm sinh ở thai nhi

3. Siêu âm tim thai trong dự đoán hẹp eo động mạch chủ sau sinh

3.1 Đặc điểm hẹp eo động mạch chủ trên siêu âm tim thai

Siêu âm tim thai có thể cho thấy đặc điểm của dị tật hẹp eo động mạch chủ như sau:

  • Áp lực tâm thất phải lớn hơn tâm thất trái.
  • Kích thước động mạch phổi lớn hơn động mạch chủ.
  • Thiểu sản cung động mạch chủ trên mặt cắt 3 mạch máu và mặt cắt dọc động mạch chủ
  • Thiểu sản eo động mạch chủ
  • Mất cân đối buồng tim

Ngoài ra, một số đặc điểm sau gợi ý chẩn đoán hẹp eo động mạch chủ khi siêu âm tim thai:

  • Van động mạch chủ hai mảnh
  • Tồn tại tĩnh mạch chủ trên trái
  • Động mạch chủ nhỏ
  • Hẹp van 2 lá
  • Giãn tâm thất phải

3.2 Các yếu tố gây khó khăn trong siêu âm tim thai dự đoán hẹp eo động mạch chủ sau sinh

  • Rất khó phát hiện đoạn hẹp eo động mạch chủ trên siêu âm do không thấy dòng xoáy và ống động mạch chồng hình.
  • Tùy vào đơn vị thực hiện siêu âm, nơi không có chức năng thực hiện khám nghiệm thường quy đối với đại động mạch, dẫn đến bỏ sót sự phát hiện mất cân đối buồng thất.
  • Các bất thường khác ở tim kèm theo hoặc bất thường nhiễm sắc thể.

3.3 Các bất thường tim bẩm sinh ở thai nhi kèm theo hẹp eo động mạch chủ

Các bất thường tim bẩm sinh ở thai nhi kèm theo hẹp eo động mạch được phát hiện là:

Ngoài ra, còn có một số bất thường ngoài tim khác hoặc bất thường nhiễm sắc thể có thể được phát hiện khi siêu âm tim thai như:

  • Nang nước
  • Thoát vị hoành
  • Dị tật hệ tiêu hóa, tiết niệu, thần kinh trung ương
  • Bất thường nhiễm sắc thể T13, T18, T2, XO.
Hẹp eo động mạch chủ sau sinh
Siêu âm tim thai giúp tổ chức kế hoạch trước sinh chu đáo hơn

4. Điều trị, chăm sóc và theo dõi trẻ hẹp eo động mạch chủ sau sinh

4.1 Hẹp eo động mạch chủ sau sinh được phát hiện ở giai đoạn bào thai

Khi siêu âm tim thai nghi ngờ hoặc phát hiện trẻ bị hẹp eo động mạch chủ nặng hoặc kèm thiểu sản cung động mạch chủ, trẻ cần được điều trị, chăm sóc và theo dõi sớm:

  • Chủ động tổ chức, lập kế hoạch sinh và chăm sóc, theo dõi trẻ sau sinh tại chuyên khoa tim mạch dành cho bệnh nhi.
  • Ngay sau khi sinh, truyền Prostaglandin (PG) cho trẻ để duy trì sự thông thương của ống động mạch.
  • Siêu âm tim cho trẻ sớm, nếu xác định trẻ bị hẹp eo động mạch chủ sau sinh cần tiếp tục duy trì truyền PG đến khi trẻ được phẫu thuật.
  • Trường hợp chưa xác định trẻ bị hẹp eo động mạch chủ với xác suất nghi ngờ thấp hơn, sau khi sinh không cần truyền PG ngay. Siêu âm lại và kiểm tra không thấy xuất hiện hẹp eo động mạch chủ có thể để ống động mạch được đóng tự nhiên, đồng thời tiến hành siêu âm tim theo dõi hằng ngày hoặc có thể cách ngày. Lưu ý, cho đến khi ống động mạch đóng hoàn toàn cần thường xuyên theo dõi huyết áp của tứ chi và mạch bẹn.
  • Trường hợp trẻ không bị hẹp eo động mạch chủ sau sinh cần được tái khám khi trẻ được 4 - 6 tuần tuổi và 6 tháng tuổi đề phòng hẹp eo xuất hiện muộn.

4.2 Hẹp eo động mạch chủ sau sinh ở trẻ nhỏ

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hẹp eo động mạch chủ sau sinh được chẩn đoán dựa trên các biểu hiện lâm sàng như:

  • Tăng huyết áp chi trên
  • Mất mạch bẹn, đùi
  • Âm thổi
  • Suy tim

Khi hẹp eo động mạch chủ sau sinh gây trụy mạch ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, trẻ cần được nhanh chóng nhập viện để tiến hành phẫu thuật. Trước khi phẫu thuật cần tiến hành hồi sức đầy đủ cho trẻ với các kỹ thuật sau:

  • Đặt nội khí quản, thở máy
  • Dùng thuốc vận mạch
  • Điều chỉnh nhiễm toan nặng
  • Truyền PG để mở ống động mạch

4.3 Hẹp eo động mạch chủ sau sinh ở trẻ lớn và người lớn

Trường hợp hẹp eo động mạch chủ sau sinh xuất hiện muộn ở trẻ lớn, thậm chí là người trưởng thành, có thể tình cờ phát hiện bệnh với những biểu hiện nguy hiểm hơn.

Đối với trẻ lớn và người lớn, siêu âm Doppler tim có thể gây khó khăn, thay vào đó, điện tâm đồ và chụp X quang ngực là phương pháp phù hợp để chẩn đoán và theo dõi với các đặc điểm sau:

  • Điện tâm đồ: Tăng gánh thất trái.
  • Chụp X quang: Phì đại thất và giãn thất trái dưới, dấu hiệu 3 cung của bóng động mạch chủ.

Siêu âm tim thai đóng vai trò quan trọng trong dự đoán hẹp eo động mạch chủ sau sinh. Vì vậy thai phụ phải đi siêu âm tim thai từ lúc 18 tuần để tăng tỷ lệ phát hiện sớm dị tật tim bẩm sinh ở thai nhi.

Siêu âm tim thai là một xét nghiệm thường quy để các bác sĩ đánh giá trình trạng tim thai, nhịp tim và phát hiện các bất thường tim thai nhi, ví dụ như chẩn đoán hẹp eo động mạch chủ. Tuy nhiên, kỹ thuật chẩn đoán này đòi hỏi người thực hiện phải có chuyên môn tốt, kinh nghiệm chuyên sâu và được đào tạo bài bản, bởi có rất nhiều trường hợp các dị tật tim đã bị bỏ sót, làm mất đi cơ hội phát hiện và điều trị.Vì thế, các thai phụ nên lựa chọn các địa chỉ thăm khám thai uy tín, có hệ thống máy siêu âm đạt chuẩn, hiện đại để có hình ảnh chân thực, rõ nét.

Siêu âm tim thai là một xét nghiệm thường quy được thực hiện tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. Theo đó, tại Vinmec đã chẩn đoán, phát hiện nhiều trường hợp thai phụ có thai nhi bị dị tật tim rất nặng, đồng thời thực hiện can thiệp phẫu thuật điều trị sớm ngay từ khi trẻ chào đời, đem lại tiên lượng sống cao cho nhiều trẻ sơ sinh, đem lại niềm vui, hạnh phúc cho nhiều gia đình.

Do đó, để đảm đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi thì ngay từ khi bắt đầu mang thai mẹ có thể tham khảo các gói Thai sản trọn gói tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. Tại đây có đội ngũ y bác sĩ chuyên khoa được đào tạo bài bản, chuyên sâu về chẩn đoán hình ảnh, có khả năng phát hiện các dị tật bẩm sinh của thai nhi từ rất sớm. Tùy vào từng giai đoạn mang thai, thai phụ sẽ được bác sĩ tư vấn siêu âm thai phù hợp để kiểm tra tình trạng phát triển của con yêu.

Để biết thêm thông tin chi tiết, Quý khách hàng vui lòng liên hệ với các Bệnh viện và phòng khám thuộc hệ thống Y tế Vinmec trên toàn quốc.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 15% phí khám khi đặt hẹn khám lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 17/10 - 31/12/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

2.1K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan