......

Các dấu hiệu bệnh xoắn dạ dày trên X-quang

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Trịnh Thị Phương Nga - Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh - Khoa Chẩn đoán hình ảnh và Y học hạt nhân - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Xoắn dạ dày là một bệnh ngoại khoa làm bụng phình chướng khi dạ dày bị xoắn vặn trên mạc treo nội tại của nó. Vòng xoắn dạ dày nếu lên đến 180° và gây tắc ruột và sẽ là một trường hợp cấp cứu. Vì vậy, việc chẩn đoán nhanh thông qua tiếp cận và nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh xoắn dạ dày trên X-quang sẽ giúp giảm thiểu tổn thương, cải thiện dự hậu cho người bệnh.

1. Bệnh xoắn dạ dày là gì?

Xoắn dạ dày là một bệnh lý thực thể lâm sàng hiếm gặp được định nghĩa là khi có sự xoay chuyển bất thường của dạ dày với một góc hơn 180°, tạo ra một vòng tắc nghẽn kín trên đường thoát dịch trong lòng dạ dày vào trong đường tiêu hóa tiếp theo. Trong đa số các trường hợp, xoắn dạ dày có thể biểu hiện như một bệnh cảnh cấp cứu ở bụng hoặc như một vấn đề mãn tính với các dấu hiệu xuất hiện không liên tục, phụ thuộc vào mức độ xoắn và tốc độ khởi phát.

Dù trong bệnh cảnh nào, bộ ba triệu chứng cổ điển liên quan đến xoắn dạ dày bao gồm:

  • Đau vùng thượng vị dữ dội
  • Buồn nôn mà không nôn
  • Không thể dung nạp thức ăn thông qua ống thông mũi dạ dày

Nguyên nhân gây ra xoắn dạ dày còn đang được nghi vấn trên các giả thiết. Đối với xoắn dạ dày tự phát (chiếm 2/3 các trường hợp) nguyên nhân có lẽ là do sự lỏng lẻo bất thường của các dây chằng dạ dày, tá tràng. Đối với xoắn dạ dày bẩm sinh hoặc mắc phải, các khiếm khuyết giải phẫu liên quan đến khu vực dạ dày đã được quy kết. Trong trường hợp thoát vị hoành đoạn thực quản, dạ dày bị kéo đi lên tiếp giáp với thực quản sẽ khiến cho dạ dày bị lộn ngược; do đó, vỡ dạ dày là biến chứng phổ biến nhất trong thoát vị hoành đoạn thực quản. Ngoài ra, xoắn dạ dày cũng đã được báo cáo là biến chứng phẫu thuật liên quan đến dạ dày - thực quản, rối loạn thần kinh cơ và các khối u trong ổ bụng.

Dịch tễ học ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh của nam và nữ là như nhau. Khoảng 10-20% trường hợp xảy ra ở trẻ em, thường xảy ra trước 1 tuổi. Vỡ dạ dày ở trẻ em thường là thứ phát do dị tật cơ hoành bẩm sinh. Tình trạng này không phổ biến ở người lớn dưới 50 tuổi.

Dù là nguyên nhân nào, trên đối tượng nào, tiên lượng của xoắn dạ dày bị tử vong mà không phẫu thuật được báo cáo là tới 80%, do bị bóp nghẹt, dẫn đến hoại tử và cuối cùng là thủng. Sau này, nhờ những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị, tỷ lệ tử vong do xoắn dạ dày cấp tính giảm xuống còn 15-20% và mạn tính xuống còn 0-13%.

2. Cách tiếp cận xoắn dạ dày như thế nào?

Khai thác bệnh sử

Bệnh sử của bệnh nhân bị xoắn dạ dày có thể biểu hiện như một bệnh cảnh cấp tính ở bụng hoặc như một vấn đề mãn tính từng đợt. Các triệu chứng biểu hiện phụ thuộc vào mức độ xoắn và tốc độ khởi phát.

Đối với xoắn dạ dày cấp tính, người bệnh sẽ than phiền về tình trạng đau, khó thở và không có khả năng dung nạp qua ống thông mũi dạ dày. Cơn đau được mô tả là khởi phát đột ngột dữ dội ở vùng thượng vị hoặc vùng hạ sườn trái, ở ngực lan ra bên trái cổ, vai, cánh tay và lưng. Sau đó, cảm giác chướng bụng và chậm tiêu dần dần xuất hiện theo sau cơn đau. Bệnh nhân có thể chướng vùng bụng trên kèm theo đau đớn nếu dạ dày vẫn còn trong ổ bụng; Tuy nhiên, nếu dạ dày đã bị kéo lên trên lồng ngực, triệu chứng có thể rất ít phát hiện ở bụng mà dễ nhầm lẫn với cơn đau tim. Đôi khi, một số bệnh nhân có biểu hiện nôn trớ thứ phát sau thiếu máu cục bộ và bong tróc niêm mạc. Hệ quả có thể nhanh chóng tiến triển thành sốc giảm thể tích, tụt huyết áp.

Đối với xoắn dạ dày mạn tính, bệnh nhân thường có biểu hiện đau vùng thượng vị từng cơn và đầy bụng sau bữa ăn. Một số người bệnh đi khám vì cảm giác no sớm, khó thở và tức ngực, có thể kèm theo chứng khó nuốt nếu bệnh lý liên quan đến thực quản. Tuy nhiên, do các triệu chứng không đặc hiệu, bệnh nhân thường bị chẩn đoán nhầm với bệnh sỏi mật, loét dạ dày - tá tràng... và điều trị lâu dài không đem lại hiệu quả.

Thăm khám

Các phát hiện khi khám dạ dày ở bệnh nhân xoắn dạ dày có thể cũng không đặc hiệu.

Triệu chứng đau khu trú và căng chướng vùng thượng vị có thể gợi ý đến tình trạng tắc ruột cao, bao gồm cả xoắn dạ dày. Trường hợp dạ dày bị hoại tử hoặc tắc nghẽn nặng có thể bị viêm phúc mạc.

Chẩn đoán phân biệt

Vì các phát hiện thông qua khám thực thể dễ gây nhầm lẫn, một số chẩn đoán thường gặp tại dạ dày sau đây thường được nghĩ đến trước khi quy kết được là xoắn dạ dày:

Xoắn dạ dày
Xoắn dạ dày là bệnh lý hiếm gặp

3. Các dấu hiệu bệnh xoắn dạ dày trên X quang

Các chỉ định chụp X quang trong bệnh xoắn dạ dày bao gồm phim chụp X quang tim phổi thẳng, phim chụp bụng không chuẩn bị và phim chụp có sử dụng chất tương phản.

Phim X quang ngực

Trên phim chụp X quang ngực, dấu hiệu của xoắn dạ dày có thể nhìn thấy là hình ảnh tràn đầy khí sau bóng tim trong trường hợp dạ dày thoát vị hoành đi vào trong lồng ngực. Đây là dấu hiệu khẳng định chẩn đoán.

Phim Xquang bụng

Chụp X quang bụng đơn thuần cho thấy hình ảnh túi dạ dày bị căng phồng lớn ở vùng bụng trên.

Lúc này, hình ảnh dạ dày định hướng theo chiều ngang với một mức nước – mức hơi duy nhất qua nhiều phim lặp lại. Đồng thời, các đoạn quai ruột đại tràng lại thấy vắng hơi

Phim X quang có cản quang

Khi cho người bệnh uống thuốc cản quang, dung dịch sẽ ứ lại trong lòng dạ dày, biểu hiện hình ảnh bóng dạ dày bất thường.

Khi chụp phim lại sau một khoảng thời gian, lượng thuốc trong lòng dạ dày cũng không thay đổi.

4. Các phương tiện chẩn đoán xoắn dạ dày khác

Các xét nghiệm sinh hóa thường không chẩn đoán được xoắn dạ dày; tuy nhiên, tình trạng tăng amylase máu và tăng phosphatase kiềm trong huyết thanh (ALP) cũng đã được báo cáo.

Bên cạnh hình ảnh học là chụp X quang, chụp cắt lớp vi tính cũng giúp xác nhận chẩn đoán với những lợi ích như tái tạo hình ảnh nhanh chóng, phát hiện tràn khí ổ bụng nếu thủng dạ dày cũng như phát hiện các yếu tố nguy hiểm đi kèm như thoát vị hoành và giúp loại trừ các bệnh lý bụng khác. Đồng thời, những phát hiện trên công cụ nội soi đường tiêu hóa trên cũng có thể gợi ý đến khối u ở dạ dày, gây xoắn dạ dày.

Chẩn đoán xoắn dạ dày
Chụp cắt lớp vi tính cũng được sử dụng để chẩn đoán xoắn dạ dày

5. Cách điều trị xoắn dạ dày như thế nào?

Nội khoa

Thuốc được sử dụng trong điều trị xoắn dạ dày chủ yếu là nhằm cải thiện các triệu chứng liên quan, đặc biệt là đau, buồn nôn và nôn. Thuốc giảm đau thường được sử dụng bao gồm morphin sulfat và hydromorphone. Thuốc chống nôn thường được sử dụng bao gồm promethazine và ondansetron.

Ngoại khoa

Can thiệp phẫu thuật là điều trị tiên quyết đối với các trường hợp xoắn dạ dày, nhất là phẫu thuật sửa chữa khẩn cấp đối với xoắn dạ dày cấp tính.

Mặt khác, trên những bệnh nhân không phải là đối tượng cần phải phẫu thuật triệt để, như nguyên nhân thứ phát sau bệnh lý đi kèm, tình trạng xoắn vặn có thể cải thiện sau thực hiện nội soi.

Tóm lại, xoắn dạ dày là một bệnh lý ngoại khoa ổ bụng hiếm gặp. Tuy nhiên, với cách chẩn đoán xoắn dạ dày bằng các dấu hiệu chụp x quang, phương tiện sẵn có tại mỗi trung tâm y tế, người bệnh có thể được phát hiện bệnh sớm và phẫu thuật kịp thời, nhất là trong bệnh cảnh cấp tính, hạn chế biến chứng nặng nề về sau.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những bệnh viện không những đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ y bác sĩ đầu ngành, hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại mà còn nổi bật với dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp; không gian khám chữa bệnh văn minh, lịch sự, an toàn và tiệt trùng tối đa.

Nếu có nhu cầu tư vấn và thăm khám tại các Bệnh viện Vinmec thuộc hệ thống Y tế trên toàn quốc, Quý khách vui lòng đặt lịch trên website để được phục vụ.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 20% phí khám bệnh lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 1/8 - 30/9/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

482 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan