......

Các test đánh giá sa sút trí tuệ

Sa sút trí tuệ ở người cao tuổi: Những điều cần biết

Sa sút trí tuệ là tình trạng hay gặp ở người cao tuổi. Thực hiện các test đánh giá sa sút trí tuệ sẽ giúp chẩn đoán xác định tình trạng này, từ đó đưa ra các phương án can thiệp phù hợp với từng bệnh nhân.

1. Sa sút trí tuệ là gì?

Sa sút trí tuệ bao gồm nhiều triệu chứng khác nhau, gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng tới suy nghĩ, năng lực xã hội, gây trở ngại cho hoạt động sống hằng ngày.

Sa sút trí tuệ cần sự hiện diện của ít nhất hai vấn đề trong chức năng não bộ, có thể là giảm trí nhớ, phán đoán sai lầm, có vấn đề về ngôn ngữ. Từ đó, người bệnh không thể thực hiện các hoạt động trong sinh hoạt hằng ngày như thanh toán tiền, lái xe,... Sa sút trí tuệ có thể khiến người bệnh lẫn lộn, không nhớ được người hoặc tên, có những thay đổi về nhân cách, thái độ ứng xử.

Tình trạng sa sút trí tuệ liên quan tới sự hủy hoại các tế bào thần kinh ở một vài vùng trong não. Tùy vùng não bị tổn thương mà sa sát trí tuệ sẽ có ảnh hưởng khác nhau lên người bệnh. Triệu chứng thường gặp của bệnh gồm:

  • Giảm trí nhớ;
  • Gặp khó khăn trong giao tiếp;
  • Gặp khó khăn khi lập kế hoạch, tổ chức công việc;
  • Gặp khó khăn khi phải thực hiện các việc phức tạp;
  • Gặp khó khăn trong các chức năng phối hợp và vận động;
  • Thay đổi nhân cách;
  • Không thể suy luận;
  • Gặp vấn đề trong định hướng, dễ bị mất phương hướng;
  • Có hành vi không thích hợp;
  • Hoang tưởng, kích động, ảo giác,...
Sa sút trí tuệ ở người cao tuổi: Những điều cần biết
Sa sút trí tuệ gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng tới suy nghĩ, năng lực xã hội, gây trở ngại cho hoạt động sống hằng ngày.

2. Các bài test đánh giá sa sút trí tuệ

Trong chẩn đoán sa sút trí tuệ, thực hiện các bài test là vô cùng quan trọng. Các bài test đánh giá tình trạng sa sút trí tuệ được thực hiện sau khi bệnh nhân đã được thăm khám lâm sàng, xác định là có nguy cơ cao mắc phải vấn đề này. Các bài test thường được thực hiện gồm:

2.1. Các trắc nghiệm sàng lọc

  • Mini-Mental State Examination (MMSE): Được sử dụng nhiều nhất hiện nay, có độ nhạy 75% - 92% và độ đặc hiệu 81% - 91%, cho phép đánh giá nhiều chức năng nhận thức khác nhau. Đó là: Định hướng, tính toán, trí nhớ, sự chú ý, ngôn ngữ và tái tạo hình ảnh. Thời gian để làm trắc nghiệm MMSE khoảng 7 phút, tổng điểm là 30. Điểm số dưới 24 sẽ nghi ngờ có sa sút trí tuệ. Tuy nhiên, phương pháp này có hạn chế là không nhạy với sa sút trí tuệ giai đoạn sớm, có thể bị ảnh hưởng bởi tuổi tác, học vấn, ngôn ngữ, giảm vận động và thị lực của bệnh nhân;
  • Montreal Cognitive Assessment (MoCA): Là trắc nghiệm giúp phát hiện tình trạng suy giảm trí nhớ ở người cao tuổi. MoCA đánh giá nhiều chức năng nhận thức khác nhau, bao gồm trí nhớ, ngôn ngữ, sự chú ý, chức năng điều hành và nhận biết hình ảnh trong không gian. Bài trắc nghiệm có tổng 30 điểm, phải hoàn thành trong khoảng 10 phút. So với MMSE thì trắc nghiệm MoCA nhạy hơn trong việc phát hiện sa sút trí tuệ giai đoạn sớm. Tuy nhiên, bài test này có hạn chế là độ đặc hiệu thấp, dễ bị ảnh hưởng bởi trình độ học vấn của bệnh nhân và nhiều yếu tố khác;
  • Mini-Cog: Là một trắc nghiệm đơn giản, bao gồm việc nhắc lại 3 từ không gợi ý và vẽ đồng hồ. Vẽ đồng hồ được coi là bình thường nếu các số được thể hiện đúng thứ tự, kim đồng hồ chỉ đúng giờ yêu cầu. Về nhắc lại 3 từ, nếu không nhắc lại được từ nào thì coi như sa sút trí tuệ; nhắc lại đúng cả 3 từ thì coi như không sa sút trí tuệ; nhắc lại đúng 1 - 2 từ thì dựa vào test vẽ đồng hồ. Phương pháp test này khá đơn giản nhưng có độ nhạy cao trong dự đoán sa sút trí tuệ. Đồng thời, nó có thời gian thực hiện ngắn, ít bị ảnh hưởng bởi trình độ học vấn cũng như khả năng ngôn ngữ của bệnh nhân.

2.2. Các trắc nghiệm đánh giá khả năng nhận thức đặc hiệu

  • Khả năng chú ý và tập trung: Chú ý là khả năng hướng nhận thức vào một việc nào đó mà không bị xao nhãng, tập trung là khả năng duy trì sự chú ý của mình trong một khoảng thời gian. Đánh giá khả năng chú ý và tập trung của bệnh nhân đóng vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá các lĩnh vực nhận thức khác. Các trắc nghiệm được sử dụng để đánh giá sự chú ý bao gồm:
    • Trắc nghiệm đọc xuôi một dãy số;
    • Trắc nghiệm đọc ngược một dãy số;
    • Trắc nghiệm gạch bỏ chữ;
    • Trắc nghiệm nối điểm phần B;
  • Ngôn ngữ: Trong quá trình hỏi bệnh, bác sĩ có thể đánh giá được sơ bộ chức năng ngôn ngữ của bệnh nhân. Ngoài ra, có thể đánh giá bằng trắc nghiệm định danh của Boston sửa đổi hoặc trắc nghiệm nói lưu loát các từ;
  • Trí nhớ: Gồm các trắc nghiệm sau:
    • Trí nhớ tức thì: Được đánh giá thông qua các trắc nghiệm đánh giá sự chú ý;
    • Trí nhớ gần: Được đánh giá bởi các trắc nghiệm nhớ lời (nhớ danh sách từ, câu chuyện) và nhớ hình (ghi nhớ hình ảnh);
    • Trí nhớ dài hạn: Được đánh giá bằng cách yêu cầu bệnh nhân kể về các sự kiện lớn, các nhân vật nổi tiếng;
  • Nhận biết hình ảnh trong không gian: Bệnh nhân được yêu cầu vẽ lại các hình mẫu lập phương, đa giác lồng vào nhau,... hoặc trắc nghiệm đồng hồ;
  • Chức năng điều hành: Đánh giá bằng trắc nghiệm thùy trán.
Sa sút trí tuệ, lãng trí, quên
Đánh giá khả năng chú ý và tập trung của bệnh nhân rất quan trọng trong việc đánh giá các lĩnh vực nhận thức khác.

2.3. Trắc nghiệm đánh giá hành vi tâm thần

Đây là bộ trắc nghiệm đánh giá triệu chứng tâm thần, được thiết kế để đánh giá những biểu hiện của bệnh tâm thần ở bệnh nhân sa sút trí tuệ. Bộ trắc nghiệm này bao gồm 12 mục là: Ảo giác, hoang tưởng, trầm cảm, lo âu, kích động, vô cảm, mất kiềm chế, hưng phấn, rối loạn vận động, thay đổi cảm xúc, đại tiểu tiện không tự chủ và hành vi ăn uống bất thường.

Tâm thần phân liệt
Trắc nghiệm đánh giá hành vi tâm thần được thiết kế để đánh giá những biểu hiện của bệnh tâm thần ở bệnh nhân sa sút trí tuệ.

2.4. Trắc nghiệm đánh giá hoạt động hằng ngày

Có nhiều thang điểm đánh giá hoạt động hằng ngày nhưng chủ yếu tập trung vào 2 lĩnh vực:

  • Các hoạt động hằng ngày cơ bản: Ăn, mặc, tắm rửa,...;
  • Các hoạt động hằng ngày có sử dụng công cụ, dụng cụ và ứng dụng: Mua bán, quản lý tiền bạc,...

Bác sĩ sẽ sử dụng thang điểm này để theo dõi sự thay đổi hoạt động hằng ngày của bệnh nhân sa sút trí tuệ.

Với các test đánh giá sa sút trí tuệ, bác sĩ sẽ xác định được cơ bản mức độ sa sút trí tuệ của bệnh nhân. Từ đó, họ đưa ra được phương hướng điều trị phù hợp nhất cho người bệnh.

Để chăm sóc được người bị bệnh sa sút trí tuệ, người chăm sóc cần phải có những kiến thức nhất định, và điều quan trọng nhất, người bệnh cần được thăm khám và điều trị kịp thời bởi các chuyên gia y tế.

Mọi thắc mắc cần được bác sĩ chuyên khoa giải đáp cũng như quý khách hàng có nhu cầu khám và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec vui lòng liên hệ Website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

254 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan