......

Chụp x quang thường quy chẩn đoán gãy xương đòn

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Lưu Thị Bích Ngọc - Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh - Khoa Chẩn đoán hình ảnh và Y học hạt nhân - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Gãy xương đòn ( xương quai xanh) là chấn thương thường gặp nhất ở vùng vai, tỉ lệ gãy xương đòn chiếm tỉ lệ 35-43% gãy xương vùng vai và 4% gãy xương cả cơ thể. Nguyên nhân gây gãy xương đòn chủ yếu là do té ngã, tai nạn giao thông, 80% cơ chế chấn thương là do bị tác động gián tiếp như khi ngã đập vai, chống tay, 20% còn lại được gây ra bởi những tác động trực tiếp, thường gây gãy hở.

1. Gãy xương đòn là gì?

Va đập mạnh vào vai khiến xương đòn bị gãy hoặc bị té trong tư thế cánh tay dạng ra. Tình trạng gãy xương đòn cũng có thể xảy ra khi bị chấn thương xương đòn trực tiếp do tai nạn giao thông hoặc các tai nạn khác.

Cơ thể chúng ta gồm có 2 xương đòn, đó là xương nằm giữa lồng ngực và bả vai, kết nối cánh tay với cơ thể.

Vị trí của xương đòn nằm trên một số mạch máu và dây thần kinh quan trọng. Song khi bị gãy xương đòn, những cấu trúc quan trọng này ít khi bị tổn thương, mặc dù khi chúng gãy, các đầu xương có thể bị di lệch.

Nguyên nhân chủ yếu gây gãy xương đòn là do té ngã, tai nạn giao thông. 80% chấn thương gãy xương đó là do chấn thương gián tiếp như ngã đập vai, chống tay trong tư thế dạng vai. Chấn thương trực tiếp gây ra 20% còn lại và thường là gãy hở.

Chấn thương xương đòn là gãy xương rất dễ liền xương. Tuy nhiên, đai vãi sẽ yếu đi nếu bị lệch nhiều hoặc không có xương đòn.

Gãy xương đòn thường là gãy kín và không gây ra bất cứ biến chứng gì, hoặc có biến chứng khi gãy xương kèm theo một số tổn thương khác, chẳng hạn như: mạch máu bị tổn thương, thần kinh bị tổn thương, màng phổi bị tổn thương....hoặc những mảnh xương đòn gãy phức tạp khiến bó thần kinh dưới xương đòn bị đâm vào, đỉnh của màng phổi bị đâm vào dẫn đến tình trạng tràn khí màng phổi. Đó là những trường hợp gãy xương đòn có biến chứng.

Cần một khoảng thời gian nhất định để xương lành lại và hồi phục. Trong điều trị bảo tồn, sau 4- 8 tuần xương sẽ có can xương. Bệnh nhân sẽ được mang thai trong suốt thời gian này khi điều trị bảo tồn.

Đối với những bệnh nhân được phẫu thuật để điều trị sẽ được hoạt động sớm hơn nhờ phương tiện được đặt trong xương, không gây vướng víu. Can xương cũng bị ảnh hưởng do quá trình bóc tách xương trong quá trình phẫu thuật, vì vậy, can xương hình thành chậm hơn phương pháp bảo tồn.

Các triệu chứng phổ biến do gãy xương đòn gây ra, bao gồm:

  • Tình trạng sưng, đau và dọc theo xương đòn xuất hiện các vết bầm
  • Những cơn đau tăng mạnh và khi cố cử động vai hay cánh tay sẽ cảm nhận được tiếng “ rắc”
  • Xương gãy bị biến dạng
  • Sụp hoặc cùng vai xuống về phía trước hoặc phía dưới
  • Trẻ sơ sinh bị gãy xương đòn thường không thể cử động cánh tay

Trên đây không phải là danh sách đầy đủ các triệu chứng do gãy xương đòn gây ra. Do đó, nếu có bất cứ dấu hiệu nào bất thường, bạn cần liên hệ ngay với bác sĩ.

Bạn nên đến bác sĩ ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

  • Tê tay hoặc có cảm giác bị châm chích
  • Bạn có cảm giác rất đau và không thể điều trị bằng thuốc giảm đau
  • Biến dạng ở vai và xương đâm ra da
  • Không thể cử động cánh tay
Gãy xương đòn
Té ngã, tai nạn giao thông là nguyên nhân chính dẫn đến gãy xương đòn

2. Chẩn đoán gãy xương đòn

Gãy xương đòn thường được chẩn đoán dựa vào các biểu hiện lâm sàng. Tuy nhiên, các bác sĩ cũng thường thực hiện chụp X-quang thường quy để chẩn đoán chính xác tình trạng này. Người bệnh được chụp với tư thế thẳng, thỉnh thoảng có thể chụp tư thế ưỡn ngực hoặc chếch 45 độ. Song với một số gãy cần tiến hành thêm các phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác, chẳng hạn như chụp cắt lớp vi tính.

Bác sĩ sẽ hỏi thêm bạn về các triệu chứng và tình huống chấn thương xảy ra để chẩn đoán bị gãy xương đòn. Dựa vào việc kiểm tra cảm giác và sức cơ cánh tay, ngón tay và bàn tay, bác sĩ sẽ xác định xem liệu có xảy ra tổn thương thần kinh hay không.

Các bác sĩ sẽ khuyên bạn nên chụp X-quang xương đòn để chẩn đoán thêm nếu có nghi ngờ xương đòn bị gãy. Hình ảnh thu được thông qua chụp X-quang sẽ giúp bác sĩ xác định xem liệu xương đòn có bị gãy hay không đồng thời xác định mức độ nghiêm trọng của tình trạng này hoặc các xương khác có bị ảnh hưởng hay không.

3. Điều trị gãy xương đòn

Vì xương đòn có màng xương dày nên đây là một dạng xương dễ lành khi gãy vì xương đòn có màng xương dày và vị trí phía trên của lồng ngực là vùng cung cấp máu dồi dào, do đó xương đòn rất dễ lành khi bị gãy.

Có 2 phương pháp chính khi điều trị gãy xương đòn, bao gồm: Điều trị bảo tồn và điều trị phẫu thuật.

Điều trị bảo tồn

Phần lớn các bệnh nhân gãy xương đòn được điều trị bảo tồn mang đai. Trước đây, để điều chỉnh vai bệnh nhân ngửa ra, cố định lại xương đòn, người bệnh sẽ được bó bột. Ngày nay, bệnh nhân có thể lựa chọn phương pháp điều trị bảo tồn nhẹ nhàng, nghĩa là sử dụng vải thun số 8 khi mang đai sẽ nhẹ nhàng hơn cho người bệnh.

Đối với bệnh nhân cao tuổi, bác sĩ cũng sẽ chỉ định điều trị bảo tồn, phẫu thuật kết hợp xương sẽ không thể đảm bảo nếu xương đã bị loãng. Hoặc nên điều trị bảo tồn với những bệnh nhân không chấp nhận rủi ro lớn.

Khi bệnh nhân không chấp nhận được ca mổ đau đớn hoặc sẹo mổ, không muốn nằm viện...điều trị bảo tồn sẽ được áp dụng với những bệnh nhân này.

Có khả xương đòn sẽ không thể lành lại và can xương không mọc được khi điều trị bảo tồn không tốt. Hoặc phần xương gãy nhô cao, gây ra tình trạng loét da, đâm thủng ra ngoài do quá trình bảo tồn bị tì đè.

Quá trình lành xương của điều trị bảo tồn thương không đạt được hình dạng tuyệt đối so với điều trị theo phương pháp phẫu thuật, dẫn đến sự xuất hiện những can lệch, xù lên làm cho vai ngắn lại, khiến xương đòn bị nhô lên, gây mất thẩm mỹ cho người bệnh.

Bệnh nhân cần giữ nguyên và đến bệnh viện thăm khám thường xuyên để khắc phục những biến chứng của điều trị bảo tồn. Sau khoảng 1 tuần được điều trị theo phương pháp bảo tồn, bệnh nhân nên đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra lại phim có đạt kết quả không, có nguy cơ xương đâm qua da không. Bác sĩ sẽ chỉ định mổ nếu bệnh nhân có khả năng xảy ra các biến chứng.

Điều trị gãy xương đòn
Người bệnh có thể đeo đai thun số 8 để điều trị gãy xương đòn

Điều trị phẫu thuật

Người bệnh sẽ được chỉ định làm phẫu thuật khi xuất hiện các biến chứng như tổn thương thần kinh, tổn thương mạch máu, tổn thương thủng màng phổi. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng sẽ chỉ định mổ đối với những trường hợp gãy hở cần cắt lọc vết thương, kết hợp xương lại.

Nếu xuất hiện mảnh gãy thứ ba có nguy cơ gây chọc thủng da hoặc màng phổi với những trường hợp gãy kín đang được điều trị bảo tồn cũng sẽ được chỉ định mổ.

Gãy xương đòn ở những người trẻ thường được khuyến khích phẫu thuật kết hợp xương. Bác sĩ sẽ xem xét giữa lợi ích và rủi ro đối với bệnh nhân.

So với điều trị bảo tồn, bệnh nhân sẽ được nắn chỉnh xương tốt hơn khi lựa chọn phẫu thuật. Tuy nhiên, so với phương pháp điều trị bảo tồn, phương pháp phẫu thuật sẽ để lại vết sẹo mổ và chi phí phẫu thuật sẽ cao hơn, đồng thời bệnh nhân sẽ phải thực hiện cuộc mổ thứ hai để lấy dụng cụ y tế ra ngoài. Do đó, bệnh nhân cần cân nhắc giữa hai phương pháp điều trị trên.

Ngoài ra, do nhu cầu thẩm mỹ của người dân, chỉ định mổ ngày càng được mở rộng hơn. Khi điều trị bảo tồn có những biến chứng như can xương lệch, do đặc thù xương đòn nằm ngay dưới da, tức quá trình lành xương không như mong muốn sẽ tạo nên 1 cục u trồi lên, gây mất thẩm mỹ. Bệnh nhân có thể yêu cầu mổ để xương lành đẹp nếu lo ngại điều này.

Hiện nay, chụp X-quang là phương pháp chẩn đoán hình ảnh được thực hiện thường quy tại Bệnh viện Đa khoa quốc tế Vinmec, trong đó có kỹ thuật chụp X-quang xương đòn. Quy trình chụp X-quang tại Vinmec được thực hiện bài bản dưới sự hướng dẫn của đội ngũ y bác sĩ khoa Chẩn đoán hình ảnh. Bên cạnh đó, tại Vinmec hiện nay còn trang bị máy chụp X-quang hiện đại bậc nhất, đạt tiêu chuẩn quốc tế cho hình ảnh chân thực, rõ nét giúp bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác bệnh và giai đoạn bệnh, từ đó có hướng điều trị hiệu quả, tạo cảm giác an toàn cho người bệnh.

Mọi thắc mắc cần được bác sĩ chuyên khoa giải đáp cũng như quý khách hàng có nhu cầu khám và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec vui lòng đăng ký khám trực tuyến trên Website để được phục vụ tốt nhất.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 15% phí khám khi đặt hẹn khám lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 17/10 - 31/12/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

1.2K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan