......

Điều trị đột quỵ do thiếu máu cục bộ

đột quỵ do thiếu máu cục bộ

Sau đột quỵ do thiếu máu cục bộ, mục tiêu điều trị là khôi phục lưu lượng máu đến vùng não bị ảnh hưởng càng nhanh càng tốt, tức là trong vòng những giờ đầu tiên sau khi các triệu chứng đột quỵ bắt đầu.

1. Tổng quan về đột quỵ

Đột quỵ là thuật ngữ mà các bác sĩ sử dụng khi 1 phần não của người bệnh bị chết vì thiếu máu hoặc không được tưới máu trong thời gian quá dài. Trong cơn đột quỵ, 1 hoặc nhiều vùng của não có thể bị tổn thương. Tùy thuộc vào khu vực bị ảnh hưởng mà người bệnh có thể mất khả năng cử động một bên của cơ thể (liệt nửa người) hoặc mất khả năng nói và nhìn bình thường hoặc một số chức năng khác.

Hậu quả của đột quỵ có thể là tạm thời hoặc vĩnh viễn, các chức năng hoạt động của người bệnh có thể bị mất một phần hoặc hoàn toàn. Biến chứng lâu dài của đột quỵ sẽ phụ thuộc vào mức độ tổn thương của não, tốc độ điều trị trong “thời gian vàng” và một số yếu tố khác.

2. Phương pháp điều trị đột quỵ do thiếu máu cục bộ ban đầu

Sau đột quỵ do thiếu máu cục bộ, mục tiêu điều trị là khôi phục lưu lượng máu đến vùng não bị ảnh hưởng càng nhanh càng tốt, tức là trong vòng những giờ đầu tiên sau khi các triệu chứng đột quỵ bắt đầu. Các phương pháp điều trị đột quỵ do thiếu máu cục bộ ban đầu là:

  • Liệu pháp làm tan huyết khối: Tiêm thuốc tiêu sợi huyết alteplase hoặc "tPA" qua đường tĩnh mạch để phá vỡ cục máu đông đang chặn dòng máu đến não.
  • Cắt bỏ huyết khối cơ học: Trong thủ thuật này, chuyên gia y tế sẽ đặt một ống thông (catheter) vào động mạch bị tắc. Cục máu đông sẽ được loại bỏ bằng cách sử dụng "thiết bị lấy stent" hoặc hút để mở lại động mạch bị tắc.

Cả liệu pháp tiêu huyết khối và phẫu thuật cắt huyết khối cơ học đều cần được thực hiện tại bệnh viện có chuyên môn về những lĩnh vực này. Đa phần các trường hợp cấp cứu đột quỵ đều cần phối hợp hội chẩn nhanh với bác sĩ thần kinh (bác sĩ chuyên về não), phòng chăm sóc đặc biệt, chụp não và mạch máu bằng CT hoặc MRI.

2.1. Liệu pháp làm tan huyết khối

Liệu pháp làm tan huyết khối sử dụng thuốc tiêu sợi huyết alteplase (còn được gọi là chất kích hoạt plasminogen mô hoặc tPA) để tiêm vào tĩnh mạch. Alteplase có tác dụng làm tan các cục máu đông đang cản trở dòng chảy của máu trong các động mạch đến não. Hiệu quả của phương pháp điều trị tiêu huyết khối này sẽ giảm dần trong vài giờ. Do đó, điều trị càng sớm sau khi bắt đầu đột quỵ thì khả năng thành công càng cao.

Một rủi ro khi điều trị bằng alteplase là xuất huyết não (chảy máu quá mức trong não), có thể gây tử vong trong một số trường hợp. Tuy nhiên, nguy cơ này thường không đáng kể so với lợi ích của việc điều trị, miễn là được tiến hành đủ sớm. Hiện các nhà khoa học cũng đang nghiên cứu về tenecteplase - 1 loại thuốc làm tan huyết khối mới và có vài ưu điểm vượt trội hơn alteplase.

2.2. Phẫu thuật cắt huyết khối cơ học

Thủ thuật này có thể hữu ích đối với người có cục máu đông chặn động mạch lớn ở não. Trong đó, bác sĩ chèn vào động mạch một ống thông kèm với một thiết bị có thể loại bỏ huyết khối. Phương pháp điều trị này có thể làm giảm tình trạng tàn tật lâu dài (tai biến) do đột quỵ gây ra.

Phẫu thuật cắt huyết khối cơ học sẽ có lợi nếu được thực hiện trong vòng 6 giờ kể từ khi bắt đầu có các triệu chứng đột quỵ. Thậm chí phương pháp này cũng có thể phát huy hiệu quả tối đa 24 giờ kể từ khi bắt đầu xuất hiện các triệu chứng trong một số tình huống nhất định (tùy thuộc vào kết quả các xét nghiệm hình ảnh não). Phẫu thuật cắt huyết khối có thể được thực hiện cùng với liệu pháp alteplase. Điều trị càng sớm thì càng có nhiều khả năng hồi phục tốt.

Phẫu thuật cắt huyết khối cơ học cho bệnh nhân đột quỵ là một phương pháp điều trị chuyên môn cao và chỉ nên được thực hiện tại các bệnh viện có kinh nghiệm trong việc sử dụng dụng cụ lấy stent.

đột quỵ do thiếu máu cục bộ
Hậu quả của đột quỵ do thiếu máu cục bộ có thể là tạm thời hoặc vĩnh viễn

3. Các phương pháp điều trị đột quỵ do thiếu máu cục bộ khác

Đôi khi một số loại thuốc cũng được sử dụng để điều trị sớm đột quỵ do thiếu máu cục bộ, chẳng hạn như:

3.1. Aspirin

Đây là một loại thuốc chống kết tập tiểu cầu. Tiểu cầu là những mảnh tế bào nhỏ lưu thông trong máu, thường kết tụ lại với nhau để giúp cầm máu/ đông máu. Tuy nhiên sự vón cục này cũng dẫn đến hình thành cục máu đông. Khi một người bị đột quỵ, các tiểu cầu kết tụ lại với nhau và hình thành cục máu đông bên trong các động mạch bị thu hẹp, làm tắc nghẽn lưu lượng máu trong não. Ngoài aspirin, những thuốc chống kết tập tiểu cầu khác (clopidogrel, cilostazoldipyridamole) cũng có thể được kê đơn để điều trị sớm đột quỵ do thiếu máu cục bộ.

Liệu pháp chống kết tập tiểu cầu giúp ngăn ngừa các cục máu đông mới phát triển. Không giống như thuốc làm tan huyết khối (alteplase), những thuốc chống kết tập tiểu cầu không làm tan cục máu đông đã có. Aspirin là thuốc chống kết tập tiểu cầu duy nhất được chứng minh là có hiệu quả trong điều trị đột quỵ do thiếu máu cục bộ giai đoạn sớm. Thuốc thường được sử dụng cho các trường hợp có triệu chứng đột quỵ trong 48 giờ nhưng không thể sử dụng liệu pháp làm tan huyết khối, hoặc có thể được sử dụng sau liệu pháp tiêu huyết khối.

3.2. Thuốc chống đông máu

Thuốc chống đông máu thường được gọi là "chất làm loãng máu". Tuy nhiên, thuốc không thực sự làm cho máu trở nên loãng hơn, mà chỉ có giảm đông máu đi một ít. Heparin và heparin trọng lượng phân tử thấp là thuốc chống đông máu truyền thống. Những loại thuốc chống đông máu mới hơn bao gồm:

  • Dabigatran (tên thương hiệu: Pradaxa);
  • Apixaban (tên thương hiệu: Eliquis);
  • Edoxaban (tên thương hiệu: Savaysa, Lixiana);
  • Rivaroxaban (tên thương hiệu: Xarelto).

Đây là những thuốc hoạt động nhanh chóng và hiện nay thường được dùng thay cho heparin.

Do nguy cơ chảy máu quá nhiều, thuốc kháng đông hiếm khi được sử dụng để điều trị cho bệnh nhân đột quỵ do thiếu máu cục bộ cấp tính. Tuy nhiên, liệu pháp chống đông máu bằng heparin hoặc heparin trọng lượng phân tử thấp được một số bác sĩ lâm sàng sử dụng cho một số loại đột quỵ. Ví dụ, một số bác sĩ sử dụng thuốc chống đông máu để điều trị ban đầu cho:

  • Đột quỵ do cục máu đông di chuyển từ tim (được gọi là "thuyên tắc tim") ở những người bị bệnh van tim hoặc suy tim nặng
  • Đột quỵ do có vết rách của thành động mạch lớn cung cấp máu cho não.

Tiên lượng lâu dài của một người sau đột quỵ phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau và có thể khó dự đoán. Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả bao gồm tuổi tác, sức khỏe, vị trí, mức độ nghiêm trọng của đột quỵ và liệu có biến chứng hay không. Nhìn chung, phần lớn người bệnh sẽ hồi phục trong 3 - 6 tháng đầu tiên sau đột quỵ và tiếp tục cải thiện về chức năng thể chất, tinh thần. Bác sĩ điều trị có thể đưa ra tiên lượng về tình hình của bệnh nhân, đồng thời hướng dẫn cách để phục hồi và giảm nguy cơ biến chứng.

Đối với bệnh nhân đột quỵ do thiếu máu cục bộ thì điều trị càng sớm, hiệu quả càng cao. Chụp cộng hưởng từ - MRI/MRA được coi là công cụ “vàng” tầm soát đột quỵ não. MRI được sử dụng để kiểm tra tình trạng hầu hết các cơ quan trong cơ thể, đặc biệt có giá trị trong chụp ảnh chi tiết não hoặc thần kinh cột sống. Do có độ phân giải và tương phản tốt nên hình ảnh MRI cho phép phát hiện ra các điểm bất thường ẩn sau các lớp xương mà các phương pháp tạo ảnh khác khó có thể nhận ra. MRI có thể cho kết quả chuẩn xác hơn so các kỹ thuật dùng tia X (ngoại trừ kỹ thuật chụp DSA đánh giá mạch máu) trong chẩn đoán các bệnh lý não, tim mạch, đột quỵ,... Hơn nữa, quá trình chụp bằng MRI không gây tác dụng phụ như trong chụp X-quang hay cắt lớp vi tính (CT).\

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec hiện đang sở hữu Hệ thống chụp MRI 3.0 Tesla được trang bị tối tân bởi hãng GE Healthcare (Mỹ) với chất lượng hình ảnh cao, cho phép đánh giá toàn diện, không bỏ sót tổn thương mà lại giảm được thời gian chụp. Công nghệ Silent giúp hạn chế gây ra tiếng ồn, tạo sự thoải mái và giảm căng thẳng cho khách hàng trong quá trình chụp, giúp cho việc thu hình đạt chất lượng tốt hơn và rút ngắn thời gian chụp.Với hệ thống MRI tối tân và áp dụng các phương pháp can thiệp mạch não hiện đại, đội ngũ chuyên gia chẩn đoán hình ảnh và thần kinh giàu kinh nghiệm, được đào tạo bài bản, Vinmec là địa chỉ khám, tầm soát nguy cơ đột quỵ uy tín được khách hàng tin cậy.

Trong thời gian qua, Vinmec đã cấp cứu, điều trị kịp thời thành công nhiều trường hợp đột quỵ, không để lại di chứng: Cứu sống người bệnh bị 2 lần đột quỵ não liên tiếp; Ứng cứu nữ du khách nước ngoài thoát khỏi “cửa tử” đột quỵ;...

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, Quý khách có thể Đăng ký tư vấn từ xa TẠI ĐÂY

Nguồn tham khảo: uptodate.com

6 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan