Hình ảnh X quang dạ dày tá tràng cho biết điều gì?

Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Hương - Khoa Chẩn đoán hình ảnh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng.

Chụp X quang ống tiêu hóa trên là một hình thức sử dụng tia X kết hợp với chất cản quang với thành phần là barit để tạo ra hình ảnh bên trong của thực quản, dạ dày và tá tràng. Đây là một công cụ hình ảnh học an toàn, không xâm lấn và có thể được sử dụng để giúp chẩn đoán loét, u của thực quản, dạ dày và tá tràng; trào ngược axit dạ dày - thực quản và các triệu chứng tiêu hóa trên khác.

1. Chụp X quang dạ dày tá tràng là gì?

Chụp X quang đường tiêu hóa trên, còn được gọi là chụp X quang dạ dày tá tràng, đôi khi còn bao gồm cả thực quản, là một phương pháp hình ảnh học sử dụng tia X. Đây là một xét nghiệm y tế không xâm lấn giúp bác sĩ chẩn đoán và điều trị các tình trạng bệnh dựa trên các hình ảnh bất thường của các cấu trúc bên trong cơ thể. X quang là hình thức chụp ảnh y khoa lâu đời nhất và được sử dụng thường xuyên nhất, phổ biến có sẵn ở nhiều nơi.

Để hình ảnh được tạo ra một cách rõ ràng và sắc nét của đường tiêu hóa trên, bác sĩ thường yêu cầu bệnh nhân sử dụng một hình thức X quang đặc biệt gọi là X quang tăng sáng truyền hình và một chất cản quang uống qua đường miệng như barit. Lúc này, qua màn tăng sáng truyền hình, có thể giúp nhìn thấy các cơ quan nội tạng đang chuyển động; trong khi với hình ảnh đường tiêu hóa trên được phủ barit, bác sĩ X quang có thể xem và đánh giá giải phẫu, chức năng của thực quản, dạ dày và tá tràng chính xác hơn.

2.Khi nào cần chụp x quang dạ dày tá tràng?

Phim chụp X quang dạ dày tá tràng giúp kiểm tra và đánh giá cấu trúc cũng như chức năng ống tiêu hóa trên và có thể phát hiện:

viêm thực quản
Chụp x quang dạ dày tá tràng có thể phát hiện bệnh nhân bị viêm thực quản

Tổn thương niêm mạc dạng loét

  • Khối u đẩy vào lòng ống tiêu hóa
  • Viêm thực quản, dạ dày và tá tràng
  • Khối thoát vị gián tiếp
  • Sẹo, co kéo
  • Tắc nghẽn
  • Bất thường về cấu trúc và vận động của thành cơ đường tiêu hóa
  • Bất thường về giải phẫu, như xoắn ruột

Hơn nữa, chụp X quang dạ dày tá tràng cũng được sử dụng để giúp chẩn đoán nguyên nhân của các triệu chứng như:

  • Khó nuốt
  • Đau ngực và bụng
  • Trào ngược dạ dày thực quản
  • Buồn nôn và nôn ói kéo dài không giải thích được
  • Khó tiêu
  • Tiêu phân có máu, nghi ngờ xuất huyết tiêu hóa cao

3.Hình ảnh X quang dạ dày - tá tràng cho biết điều gì?

Loét dạ dày

Việc phát hiện các vết loét dạ dày và nhận định khả năng là lành tính hay ác tính là một mục tiêu quan trọng của chụp X quang dạ dày với barit.

Các vết loét được xác định tốt nhất trên các hình ảnh X quang dạ dày tá tràng đối quang kép, thông qua dấu hiệu tích tụ barit trong miệng vết loét. Vị trí phổ biến của loét dạ dày là ở thành sau của dạ dày. Trong khi đó, các vết loét thứ phát do thuốc chống viêm không steroid và nghiện rượu thường được tìm thấy trên bờ cong lớn.

Trong trường hợp quan sát thấy các nếp gấp tỏa ra từ vết loét mịn và đối xứng với nếp gấp của vùng bình thường, vết loét có thể được nhận định là lành tính, thường có vị trí là trên bờ cong nhỏ. Ngược lại, nếu các nếp gấp hội tụ vào vị trí của vết loét, quá trình lành lại không hoàn toàn, có dấu hiệu mất mô niêm mạc thì cần gợi ý đến bệnh lý ác tính.

Loét tá tràng

Loét tá tràng cũng có thể được xác định bằng các hình ảnh chụp X quang tá tràng đối quang kép và đôi khi cũng tìm thấy các biến chứng như hình thành lỗ rò với ống mật.

Hẹp dạ dày

Dưới hình ảnh cản quang khi uống bari, thành dạ dày dày lên rõ rệt khiến dạ dày giống như một ống cứng thì sẽ được hướng tới chẩn đoán hẹp dạ dày.

Nguyên nhân phổ biến nhất là ung thư biểu mô dạ dày. Khối u xâm lấn vào thành dạ dày, tạo ra phản ứng làm dày lên và cố định của thành dạ dày. Khi quan sát qua màn tăng sáng, nhu động thành dạ dày cũng không vượt qua được khối u này.

Polyp dạ dày
Polyp dạ dày

Polyp dạ dày tá tràng

Polyp dạ dày là tổn thương tăng sản, là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra khối choáng chỗ vào trong lòng ống tiêu hóa.

Hầu hết các polyp tăng sản có hình tròn hoặc hình bầu dục được xác định rõ nét, có kích thước dưới 1cm. Chúng có đường viền mịn và không có bằng chứng về chất cản quang bên trong lòng chúng. Vị trí tập trung nhiều là trong cơ hoặc thân của dạ dày.

Ngược lại, polyp tuyến là một khối u thực sự vì nó cho thấy xu hướng chuyển đổi ác tính như kích thước lớn hơn 1cm, có hình thùy hoặc hình ống và đặc biệt là kích thước thay đổi theo thời gian.

Các tổn thương khác cũng có thể biểu hiện dưới dạng khối choán chỗ vào trong lòng ống tiêu hóa cần phân biệt với polyp là ung thư hạch, khối u carcinoid và di căn.

Các thương tổn từ bên ngoài

Các tổn thương bên ngoài thành dạ dày tá tràng, tạo thành khối choán chỗ có thể thụt vào trong lòng ống tiêu hóa và gây ra các dấu hiệu bên ngoài hoặc các khuyết tật lấp đầy rõ ràng.

Ví dụ cho các tổn thương này là các u nang phát sinh từ thận, lá lách và tuyến tụy.

4.Những lợi ích và hạn chế của chụp x quang dạ dày tá tràng là gì?

Lợi ích

  • Chụp X quang đường tiêu hóa trên là một thủ thuật nhìn chung là rất an toàn, không xâm lấn.
  • Gián tiếp đánh giá được hình ảnh trên niêm mạc của thực quản, dạ dày và tá tràng.
  • Barit là chất cản quang dùng đường uống, không được hấp thụ vào máu, phản ứng dị ứng là cực kỳ hiếm gặp.
Chẩn đoán teo niêm mạc dạ dày
Chụp x quang dạ dày tá tràng có thể giuớ bác sĩ gián tiếp đánh giá được hình ảnh trên niêm mạc dạ dày

Hạn chế

Do chụp X quang ống tiêu hóa, các hình ảnh thu nhận được là gián tiếp thông qua hình ảnh tráng lớp cản quang trên niêm mạc dạ dày tá tràng, công cụ này có điểm hạn chế chính là khó phát hiện các tổn thương viêm loét nhẹ, kích thước quá nhỏ.

Ngoài ra, X quang dạ dày tá tràng chỉ giúp đánh giá về mặt hình ảnh học mà không thể gợi ý được có sự hiện diện của nhiễm Helicobacter pylori, nguyên nhân phổ biến nhất của loét. Theo đó, khi được xác định là có loét dạ dày tá tràng, người bệnh vẫn phải tiếp tục thực hiện thêm các xét nghiệm xâm lấn khác để tìm nguyên nhân, như xét nghiệm máu, xét nghiệm hơi thở hay nội soi, có thể cần kết hợp với sinh thiết.

Cuối cùng là nguy cơ tiếp xúc với bức xạ khi chụp X quang dạ dày tá tràng. Tuy nhiên, cường độ tia tương đối thấp, rủi ro là không đáng kể so với lợi ích đạt được.

Tóm lại, trước những bệnh nhân đi khám vì các triệu chứng đau thượng vị, buồn nôn và nôn ói kéo dài, bên cạnh nội soi tiêu hóa trên, X quang dạ dày tá tràng cũng là một công cụ hình ảnh học hữu ích với mức độ xâm lấn tối thiểu. Bằng cách cho bệnh nhân uống bari hay các chất cản quang khác, hình ảnh X quang dạ dày tá tràng sẽ hiện rõ hơn và chẩn đoán được xác định dễ dàng hơn.

Để nâng cao quy trình thăm khám và điều trị bệnh, hiện nay Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã ứng dụng kỹ thuật chụp X quang đường tiêu hóa trong thăm khám, chẩn đoán nhiều bệnh. Kỹ thuật chụp X quang tại Vinmec được thực hiện bài bản, đúng chuẩn quy trình bởi đội ngũ y bác sĩ tay nghề chuyên môn cao, hệ thống máy móc hiện đại, nhờ vậy cho kết quả chính xác, góp phần không nhỏ vào việc xác định bệnh và giai đoạn bệnh.

Để được tư vấn và thăm khám tại hệ thống y tế Vinmec trên toàn quốc, Quý khách vui lòng đăng ký tại Website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

2.7K

Dịch vụ từ Vinmec