......

Kỹ thuật y tế nào giúp chẩn đoán gan nhiễm mỡ không do rượu

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Phấn - Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh - Khoa Chẩn đoán hình ảnh và Y học hạt nhân - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Gan nhiễm mỡ không do rượu hiện nay đang dần trở nên phổ biến trong cộng đồng. Đây được xem là nguyên nhân hàng đầu gây viêm gan và tăng men gan, chiếm khoảng 25% ở các nước châu Á. Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có thể dẫn đến các biến chứng như xơ gan, ung thư gan nếu không được điều trị sớm. Chẩn đoán gan nhiễm mỡ thường dựa vào sự kết hợp giữa các xét nghiệm cận lâm sàng và phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

1. Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu là gì?

Gan nhiễm mỡ nói chung là tình trạng tích lũy mô mỡ bên trong nhu mô gan, có thể xảy ra ở cả những người không uống rượu. Gan nhiễm mỡ được chia thành hai nhóm chính, bao gồm gan nhiễm mỡ không do rượu và gan nhiễm mỡ do rượu. Trong đó, gan nhiễm mỡ không do rượu được báo cáo lần đầu tiên vào năm 1980, và đến nay có nhiều bài báo và nghiên cứu nói về căn bệnh này. Bệnh phổ biến ở lứa tuổi trung niên, khoảng từ 40 đến 60 tuổi. Một số ít trường hợp cũng ghi nhận bệnh ở độ tuổi trẻ em. Phụ nữ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu cao hơn nam giới. Gan nhiễm mỡ không do rượu có tiên lượng tốt hơn so với gan nhiễm mỡ do rượu.

Gan nhiễm mỡ không do rượu được ghi nhận ở những người hầu như không sử dụng rượu, xuất hiện tình trạng tích lũy mô mỡ và mô xơ đặc trưng bên trong lá gan. Nguyên nhân chính xác gây bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu đến nay vẫn chưa được biết đến. Theo thống kê, những người quá cân, béo phì, mắc bệnh đái tháo đường, đề kháng insulin có tỷ lệ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu cao hơn.

Cơ chế sinh bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu chưa được thống nhất. Ngày nay, tình trạng đề kháng insulin vẫn được xem là cơ chế chính gây bệnh. Một số tác giả lí luận rằng, tổn thương gan nhiễm mỡ không do rượu có thể được xem là một trong những biểu hiện của tình trạng đề kháng insulin toàn thân. Sự đề kháng với tác dụng của hóc môn insulin thúc đẩy sự tích lũy mô mỡ tại gan, tăng nhạy cảm với các tác nhân gây viêm. Vì vậy, thường ghi nhận các phản ứng viêm kèm theo với tình trạng gan nhiễm mỡ.

Những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu không có các triệu chứng lâm sàng rõ ràng. Sinh thiết mô gan là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán bệnh. Đặc điểm mô bệnh học đặc trưng là sự thâm nhiễm các tế bào mỡ và tế bào xơ vào mô gan lành.

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có diễn tiến chậm và ổn định. Tỷ lệ tử vong thấp hơn so với nhóm bệnh gan nhiễm mỡ do rượu. Tuy nhiên, có khoảng hơn 20% bệnh nhân mắc gan nhiễm mỡ không do rượu diễn tiến đến xơ gan.

Gan nhiễm mỡ độ mấy là nặng? Điều trị như thế nào
Gan nhiễm mỡ nói chung là tình trạng tích lũy mô mỡ bên trong nhu mô gan, có thể xảy ra ở cả những người không uống rượu.

2. Gan nhiễm mỡ không do rượu có biểu hiện lâm sàng như thế nào?

Đa số những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu đơn thuần không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Một số bệnh nhân có các biểu hiện tương tự như cúm như mệt mỏi, chán ăn. Ở giai đoạn muộn hơn, khi bệnh đã có biến chứng xơ gan, các dấu hiệu lâm sàng có thể được ghi nhận như vàng da, vàng mắt, đau hạ sườn phải, sụt cân.

Người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có nguy cơ diễn tiến thành xơ gan cao hơn nhóm khác. Tỷ lệ tử vong do bệnh gan và tỷ lệ tử vong chung tăng cao hơn so với nhóm chứng. Một số nghiên cứu khác trên thế giới cũng cho rằng, ung thư gan trên nền bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu đang có xu hướng tăng, kéo theo nhu cầu ghép gan tăng cao.

Việc phát hiện bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu sớm có ý nghĩa trong việc dự phòng biến chứng và làm chậm diễn tiến của bệnh. Một số người, dù không có biểu hiện bất thường trên lâm sàng cũng nên đi khám định kỳ để được sàng lọc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu:

  • Người thừa cân, béo phì.
  • Người có men gan tăng kéo dài chưa tìm thấy nguyên nhân.
  • Người đang mắc bệnh đái tháo đường type 2, bất kể men gan có tăng hay không.
  • Người được chẩn đoán mắc hội chứng rối loạn chuyển hóa.
  • Người tăng mỡ máu, rối loạn bilan lipid máu.
thừa cân
Người thừa cân, béo phì nên đi khám định kỳ để được sàng lọc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.

3. Kỹ thuật nào giúp chẩn đoán gan nhiễm mỡ không do rượu?

Vì triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu nên việc chẩn đoán bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu chủ yếu dựa vào các xét nghiệm cận lâm sàng và phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

Bilan xét nghiệm máu cơ bản cần phải khảo sát được men gan, bilirubin, đường máu, và bilan lipid máu. Đa số các bệnh nhân mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có men gan tăng, tuy nhiên men gan bình thường không phải là yếu tố để loại trừ bệnh. Men gan tăng là bất thường phổ biến và thường không đi kèm với các bất thường khác như bilirubin máu. Người đái tháo đường type 2 với đường máu tăng hoặc nhóm người rối loạn lipid máu cũng được ghi nhận có nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ cao hơn.

Hình ảnh gan nhiễm mỡ không do rượu cũng được ghi nhận trên các phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Siêu âm bụng là kỹ thuật đầu tay, được chỉ định rộng rãi vì dễ thực hiện, chi phí thấp, không xâm lấn, an toàn cho người bệnh. Lá gan thâm nhiễm mô mỡ có hình ảnh tăng âm hơn so với gan lành, tuy nhiên độ đặc hiệu của siêu âm không cao. Siêu âm gan còn có thể đánh giá hệ thống đường mật và hệ mạch máu của lá gan. Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) và chụp cộng hưởng từ (MRI) cũng được chỉ định để thực hiện chẩn đoán bệnh lý gan nhiễm mỡ không do rượu. Hình ảnh thâm nhiễm mỡ được quan sát rõ như không đặc hiệu để phát hiện các tổ chức xơ hóa.

Xơ hóa gan là yếu tố độc lập tiên lượng kết cục của bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Xơ hóa liên quan đến tỷ lệ tiến triển đến xơ gan, ung thư gan và tỷ lệ tử vong do bệnh gan. Siêu âm đo độ đàn hồi gan là phương tiện đánh giá độ xơ hóa gan hiệu quả nhất hiện nay. Đây là kỹ thuật an toàn, không xâm lấn, có độ đặc hiệu cao. Siêu âm đo độ đàn hồi gan cần được thực hiện lặp lại nhiều lần trong suốt quá trình theo dõi bệnh, làm tăng độ chính xác của việc chẩn đoán, giúp tránh phải sinh thiết gan trong một số trường hợp.

Sinh thiết mô gan là kỹ thuật chẩn đoán xác định gan nhiễm mỡ không do rượu. Khi các phương tiện chẩn đoán hình ảnh không phân biệt được hình ảnh gan nhiễm mỡ do rượu và gan nhiễm mỡ không do rượu, bác sĩ điều trị sẽ chỉ định sinh thiết gan. Một mẫu mô tế bào gan tại vị trí nghi ngờ được lấy ra và khảo sát các đặc điểm mô bệnh học. Gan nhiễm mỡ không do rượu cho hình ảnh mô mỡ và mô xơ thâm nhiễm mô gan. Tuy nhiên, đây là kỹ thuật xâm lấn, yêu cầu người có kinh nghiệm thực hiện để bảo đảm an toàn cho người bệnh nên không phải luôn sẵn có ở mọi cơ sở y tế.

CT gan
Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) và chụp cộng hưởng từ (MRI) cũng được chỉ định để thực hiện chẩn đoán bệnh lý gan nhiễm mỡ không do rượu.

Để phát hiện bệnh gan nhiễm mỡ sớm nhất, cần đi khám sức khỏe định kỳ thường xuyên, với các xét nghiệm sàng lọc, sinh thiết, chẩn đoán hình ảnh và khám lâm sàng sẽ dễ dàng phát hiện gan nhiễm mỡ không do rượu ngay từ giai đoạn đầu tiên một cách nhanh chóng, tiện lợi, tiết kiệm thời gian để từ đó có biện pháp điều trị thích hợp, kịp thời.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những cơ sở y tế có đội ngũ chuyên gia y tế hàng đầu trong lĩnh vực Gan - Mật - Tuỵ với trang thiết bị hiện đại bậc nhất khu vực. Nếu có nhu cầu tư vấn và thăm khám tại các Bệnh viện thuộc hệ thống Y tế Vinmec trên toàn quốc, Quý khách vui lòng đặt lịch trên website để được phục vụ.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 10% phí khám khi đặt hẹn khám lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 1/10 - 31/10/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

292 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan