......

Phục hồi chức năng bằng xe lăn đạp chân

Cách phục hồi chức năng vận động sau chấn thương gãy chân?

Xe lăn đạp chân được dùng không chỉ hỗ trợ di chuyển cho người bệnh mà còn được sử dụng trong phục hồi chức năng. Đây là một phương tiện hữu ích và mang lại hiệu quả cao, giúp người bệnh di chuyển an toàn và độc lập trong sinh hoạt hàng ngày cũng như hòa nhập dễ dàng hơn với cộng đồng.

1. Xe lăn đạp chân là gì?

Xe lăn đạp chân là kiểu xe lăn có ba bánh, cấu tạo bao gồm 2 bánh trước và 1 bánh sau. Bánh trước là bánh có chức năng truyền chuyển động (lực từ bàn đạp truyền động cho bánh trước bên phải, không tác động lên bánh trước phía bên trái), bánh sau có tác dụng là bánh lái.

Xe lăn đạp chân sẽ tiến lên phía trước nếu người sử dụng đạp bàn đạp về phía trước và sẽ lùi về phía sau nếu đạp bàn đạp về phía sau. Sử dụng xe lăn sẽ giúp người khiếm khuyết di chuyển 1 cách thoải mái mà không cần tới sự trợ giúp của người khác bên cạnh.

Xe lăn đạp chân cũng có ý nghĩa rất lớn trong hỗ trợ phục hồi chức năng hiệu quả cho những bệnh nhân khiếm khuyết vận động chi dưới như bị liệt nửa người, di chứng của tai biến mạch máu não, tai nạn như chấn thương cột sống, viêm đa dây thần kinh, ...

Có nhiều bệnh nhân bị liệt hai chi dưới không hoàn toàn, khó có thể vận động, đi lại như trước, tuy nhiên sau khi sử dụng xe lăn đạp chân để tập luyện từ 3 tới 6 tháng, người bệnh đã có thể tự đứng lên đi lại. Vì vậy đây là một dụng cụ phục hồi chức năng vận động giúp hỗ trợ cho người bệnh khả năng di chuyển độc lập, cải thiện chất lượng cuộc sống.

2. Chỉ định phục hồi chức năng bằng xe lăn đạp chân khi nào?

2.1 Phục hồi chức năng bằng xe lăn đạp chân sử dụng khi:

  • Liệt 2 chi dưới không hoàn toàn.
  • Bị liệt nửa người.
  • Bại não.
  • Bị bệnh Parkinson.
  • Bệnh lý đám rối, rễ, dây thần kinh.
  • Bệnh khớp (giai đoạn cấp hoặc mạn): viêm khớp, bệnh Gout,...
  • Chấn thương: giai đoạn không có khả năng chịu tì đè trọng lượng như sau gãy xương, sau đứt gân, cơ, dây chằng,...

Các bệnh lý mạn tính khiến hạn chế khả năng đi lại: Mắc bệnh tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), người già, ...

2.2 Không áp dụng trong các trường hợp

  • Bệnh nhân bị rối loạn nhận thức sẽ khiến khó khăn trong điều khiển xe lăn đạp chân.
  • Bị loét vùng mông, loét vùng cùng cụt do nhiều yếu tố
  • Bệnh nhân sau phẫu thuật thay khớp háng.
Phục hồi chức năng bằng xe lăn đạp chân mang lại hiệu quả cao
Phục hồi chức năng bằng xe lăn đạp chân

3. Tiến hành tập phục hồi chức năng bằng xe lăn đạp chân

Thời gian tập luyện: mỗi buổi tập từ 20-30 phút.

3.1 Bước 1: Lên xe lăn

Tiến hành tháo bàn đạp khỏi 2 trục trái, phải. Khóa phanh lại (có thể sử dụng phanh gắn trên bánh trước của xe nếu sử dụng loại xe có tay phanh ở dưới ghế ngồi). Lên xe với những người chân yếu, không thể đứng lâu thì nên có người hỗ trợ giúp đỡ.

3.1.1 Bệnh nhân có thể tự lên xe

Đặt xe lăn ở gần cơ thể nhất, từ từ nâng tay vịn ở đối diện tay điều khiển lên trên. Lên xe từ phía bên tay vịn để có lực đẩy cơ thể nâng lên, điều chỉnh cơ thể từ từ sao cho người hướng về phía trước. Ngồi vào trong ghế ngồi của xe lăn.

3.1.2. Di chuyển người bệnh ngồi ghế hoặc giường vào xe lăn đạp chân

Đặt xe nghiêng 1 góc nghiêng khoảng 45 độ so với giường, khóa bánh xe lại. Nâng tay vịn ở phía muốn chuyển người bệnh lên (đối diện với bên cần điều khiển). Bệnh nhân ngồi vào xe lăn từ phía bên tay vịn để được nâng lên từ ghế hoặc giường. Hơi nâng mông lên 1 chút để mông có thể di chuyển trên ghế ngồi xe lăn. Ngồi vào trong ghế ngồi của xe lăn

3.1.3. Chuyển người bệnh từ xe lăn sang xe lăn đạp chân

Từ từ đứng lên khỏi xe lăn, đứng yên, hai chân đứng rộng bằng hai vai. Để tránh bị ngã, cần nắm chặt vào tay vịn của xe, hoặc bàn ghế. Đưa xe lăn đạp chân để phía sau, để trục quay của xe lăn vào giữa 2 bên chân của người bệnh. Nhẹ nhàng đặt mông xuống, ngồi vào trong ghế ngồi của xe lăn.

3.1.4.Chuyển bệnh nhân từ giường hoặc ghế cao sang xe lăn đạp chân

Đặt xe lăn đạp bằng chân vào bên cạnh giường hoặc ghế mà bệnh nhân đang ngồi. khóa bánh xe để xe cố định, không bị dịch chuyển. Đứng lên khỏi giường hoặc ghế, quay lưng, hai chân đứng rộng bằng hai vai để có thể dễ dàng ngồi lên xe lăn. Giữ cơ thể thăng bằng bằng cách vịn tay vào các vật cứng cố định như thanh vịn, bàn, ghế,... Để xe lăn vào từ phía sau, trục của xe lăn để giữa 2 bên chân người bệnh. Từ từ đặt hông xuống, ngồi vào trong ghế ngồi của xe lăn.

3.2 Bước 2: lắp bàn đạp, cố định 2 chân vào 2 bàn đạp

Cho bệnh nhân đi giày êm, không đi chân đất để tránh gây đau.

3.2.1 Dạng tiêu chuẩn ( cố định toàn bộ 2 bàn chân vào 2 bàn đạp)

Trường hợp người chăm sóc lắp bàn đạp. Đẩy xe lăn lên phía trước và sau để làm trục quay quay, đưa một bên trục quay hướng về phía trước. Lần lượt lắp bàn đạp vào trục quay về đằng trước.

Đưa 2 chân vào 2 bàn đạp. Điều chỉnh và cố định chiều dài của dây đai sao cho phù hợp với người sử dụng. Đẩy qua đẩy lại xe lăn, đưa trục còn lại về phía trước. Tương tự như thế, lắp bàn đạp vào, để chân vào bàn đạp, cố định bằng dây đai. Trường hợp lắp bàn đạp khi người bệnh ngồi nguyên trên xe lăn. Đẩy qua đẩy lại xe lăn để làm quay trục quay, để bên trục cho chân không yếu hoặc bị liệt hướng xuống dưới. Khóa xe lăn lại và lắp bàn đạp vào trục quay xuống dưới. Đưa 2 chân vào bàn đạp, điều chỉnh chiều dài dây đai và cố định chân phù hợp, nhả phanh ra, đẩy qua đẩy lại xe lăn và đưa trục còn lại về phía trước. Khóa phanh, lắp nốt bàn đạp bên còn lại, đưa chân vào bàn đạp và cố định chân bằng dây thắt.

3.2.2 Dạng xe đạp (chỉ đưa 2 bàn chân vào bàn đạp)

Đẩy qua đẩy lại xe lăn để làm quay trục quay. Hai bên trục quay ở trạng thái một lên, một xuống. Lắp bàn đạp bên trái, phải vào, đặt chân lên bàn đạp.

Trong quá trình phục hồi chức năng bằng xe lăn đạp chân cần theo dõi bệnh nhân thường xuyên
Trong quá trình phục hồi chức năng bằng xe lăn đạp chân cần theo dõi bệnh nhân thường xuyên

3.3 Bước 3: các bài tập phục hồi chức năng với xe lăn đạp chân

3.3.1 Đi theo đường thẳng

Sau khi người bệnh đã ngồi trên xe lăn đạp chân, cố định chân trên bàn đạp, sử dụng tay khỏe để nắm cần điều khiển. Bệnh nhân đã được hướng dẫn cách đạp xe để di chuyển lên, lùi, phanh xe, khóa xe, dừng xe.

Lưu ý: Cần có người theo dõi người bệnh trong quá trình di chuyển theo đường thẳng, phanh và khóa xe để kịp thời hỗ trợ.

3.3.2 Chuyển hướng xe lăn

Sau khi người bệnh đã thành thạo bài tập kỹ thuật di chuyển xe lăn đạp chân trên đường thẳng, cách phanh, khóa xe thì tiếp tục thực hành tập chuyển hướng xe lăn. Kỹ thuật viên hướng dẫn người bệnh dử dụng cần điều khiển để chuyển hướng xe lăn sang phải hoặc sang trái. Để rẽ phải thì thực hiện xoay cần điều khiển sang phải. Để rẽ trái thì thực hiện xoay cần điều khiển sang trái.

Để người bệnh dần độc lập, giảm bớt sự trợ giúp, kỹ thuật viên hoặc người thân sẽ chỉ đi theo xe của người bệnh để giám sát cho đến khi người bệnh có thể thành thạo và điều khiển xe một cách độc lập. Bài tập thực hành xoay xe lăn bàn đạp quanh một điểm.

3.3.3 Đi vòng xe qua các chướng ngại vật

Bài tập 1: Đặt mốc ở đầu và cuối điểm tập (đặt 2 điểm mốc cách nhau 10m) và cho người bệnh di chuyển vòng quanh mốc theo một chiều nhất định sau đó chuyển hướng.

Bài tập 2: Luyện tập đạp xe lăn bàn đạp trong sân có chu vi rộng khoảng 50m, đặt các điểm mốc tại vị trí trên sân để người bệnh di chuyển theo các mốc đó. Thực hiện theo các hướng khác nhau theo yêu cầu.

3.4 Bước 4: Xuống xe

Bệnh nhân trước khi xuống xe phải khóa phanh, để xe lăn bàn đạp ở bên cạnh giường, ghế, xe lăn khác (vị trí mà người bệnh sẽ ra khỏi xe lăn bàn đạp) và tiến hành khóa phanh lại. Đưa 2 chân ra khỏi bàn đạp, tháo bàn đạp bên trái, phải.

3.4.1 Trường hợp bệnh nhân xuống xe để chuyển sang ghế hoặc giường có chiều cao bằng chiều cao xe lăn bàn đạp

Nâng tay vịn ở bên muốn xuống (đối diện với bên tay lái). Nhấc mông lên 1 chút ,xê dịch qua lại để ngồi được vào ghế hoặc giường.

3.4.2 Trường hợp xuống xe và di chuyển sang xe lăn khác

Đứng lên khỏi xe lăn, đứng yên, chân đứng rộng bằng hai vai. Giữ tay vào bàn ghế, tay vịn để có lực đỡ, tránh bị ngã. Di chuyển xe lăn, đưa xe lăn từ phía sau. Nhẹ nhàng đặt mông xuống và ngồi vào ghế xe lăn.

3.4.3 Trường hợp xuống xe để bệnh nhân nằm giường hoặc ghế cao

Đứng lên khỏi xe lăn, đứng yên, chân đứng rộng bằng hai vai. Giữ tay vào bàn ghế, tay vịn để có lực đỡ, tránh bị ngã. Đẩy xe lăn đi và quay người ngồi vào giường hoặc ghế.

Bên cạnh đó bạn cần theo dõi quá trình tập luyện của bệnh nhân, nếu có triệu chứng mệt mỏi do tập luyện quá sức, cần ngừng tập ngay lập tức, thông báo với bác sĩ các dấu hiệu bất thường. Theo dõi sự tiến bộ thông qua các phép đo lường về tốc độ đi bộ, tốc độ và quãng đường di chuyển bằng xe, lực cơ, độc lập trong sinh hoạt của bệnh nhân.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong số ít các bệnh viện có khoa Phục hồi chức năng hiện đại theo đúng mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện của các bệnh viện lớn trên thế giới. Nhiều trang thiết bị điều trị và tập luyện tại đây có các máy hỗ trợ tập dành cho bệnh nhân, máy siêu âm, điện xung... Bên cạnh việc điều trị bệnh cho hiện tại, khoa phục hồi chức năng của Vinmec còn hướng dẫn cho bệnh nhân tự tập tại nhà để điều trị dự phòng, tránh việc tái bị lại trong tương lai.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

Nguồn: Bộ Y tế

83 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan