......

Rối loạn chuyển hóa lipid

Bài viết được viết bởi ThS.BS Trần Quỳnh Trang, Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City

Rối loạn chuyển hóa lipid khiến cholesterol trong máu tăng cao, gây nên tình trạng xơ vữa động mạch. Bệnh không được phát hiện và điều trị sớm sẽ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Rối loạn chuyển hóa lipid là tình trạng gia tăng cholesterol máu có kèm theo hay không có kèm theo gia tăng triglycerid hay thấp HDL góp phần vào tình trạng xơ vữa động mạch.

Có nhiều nguyên nhân gây rối loạn lipid máu. Rối loạn lipid nguyên phát: đột biến đơn gen hay đa gen, rối loạn này thường gặp ở trẻ em.

Đột biến gen mã hóa receptor LDL trên NST 19 dẫn đến tổng hợp quá mức cholesterol, gây tăng cholesterol đơn thuần độ IIa (Fredrickason).

Thể đa gen: do khuyết tật receptor LDL gồm hình thái đồng hợp tử và dị hợp tử.

Rối loạn lipid thứ phát: đái tháo đường, hội chứng thận hư, suy giáp, bệnh lý gan do tắc nghẽn, béo phì, nghiện rượu, mãn kinh do thuốc như corticoide, estrogen...Do chế độ ăn uống như: ăn quá nhiều mỡ động vật, ăn quá nhiều thức ăn chứa nhiều cholesterol như phủ tạng động vật, trứng, bơ...

Nội tạng
Chế độ ăn uống nhiều dầu mỡ và nội tạng là nguyên nhân gây ra rối loạn lipid thứ phát

Lâm sàng thường không có triệu chứng, phần lớn triệu chứng lâm sàng của rối loạn lipid máu chỉ được phát hiện khi thành phần lipid máu cao kéo dài hoặc gây ra các biến chứng ở các cơ quan như: vữa xơ động mạch, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch não, các ban vàng ở mi mắt, khuỷu tay, đầu gối, rối loạn lipid máu có thể gây viêm tụy cấp. Xét nghiệm lipid máu quan trọng với người trung niên cao tuổi, người có nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch.

Cơ chế gây vữa xơ động mạch của LDL-C đến nay chưa rõ ràng nhưng sự oxy hóa LDL-C trong thành động mạch rất quan trọng trong bệnh sinh của xơ vữa. Khi LDL-C tăng quá mức, đại thực bào và tế bào cơ trơn có các thụ thể tiếp nhận LDL-C nhưng lại không có khả năng tự điều hòa cholesterol nên thu nhận tất cả LDL-C oxy hóa và bị biến đổi thành các tế bào bọt.

Đây là tổn thương sớm của vữa xơ động mạch và là điểm báo trước cho những tổn thương cấp diễn hơn. Cholesterol tích tụ trong tế bào quá mức làm căng vỡ tế bào. Các tế bào vỡ được dọn dẹp bởi các đại thực bào nhưng để lại sự nham nhở trong lòng động mạch dẫn tới tăng kết tụ tiểu cầu gây dày, xơ cứng và kết quả làm hẹp lòng động mạch.

Cholesterol máu là thành phần quan trọng nhất trong việc hình thành mảng xơ vữa nên cholesterol máu càng cao thì tần suất mắc bệnh xơ vữa động mạch càng lớn, nhất là ở người cao tuổi.

Bệnh vữa xơ động mạch hay gặp do tăng LDL-C, cholesterol và triglycerid, nhất là khi giảm đồng thời HDL-C. Tăng huyết áp, hút thuốc lá, đái tháo đường... cũng gây nên tổn thương tế bào nội mô làm cho các lipoprotein dễ thâm nhập vào thành động mạch. Đây cũng là các yếu tố nguy cơ gây vữa xơ động mạch.

Hút thuốc lá và các bệnh lý tim mạch
Hút nhiều thuốc lá làm tăng nguy cơ bị xơ vữa động mạch

Có thể phát hiện sớm rối loạn lipid máu bằng cách xét nghiệm bilan lipid máu, bình thường bao gồm:

  • Cholesterol: 3,9-5,2 mmol/l;
  • Triglycerid: 0,5-2,2 mmol/l;
  • HDL cholesterol: ≥ 0.9 mmol/l;
  • LDL cholesterol: < 3,4 mmol/l;
  • Tỷ số Cholesterol toàn phần/ HDL C tốt nhất nên nhỏ hơn 4, càng cao tăng khả năng vữa xơ động mạch càng nhiều.

Những người sau độ tuổi 25 nên đi kiểm tra rối loạn mỡ máu 1 năm/ 1 lần để phát hiện sớm và có hướng điều chỉnh kịp thời. Với những người có nguy cơ cao hoặc trên 40 tuổi nên kiểm tra định kỳ 6 tháng/ 1 lần.

Phụ nữ 30 tuổi khám sức khỏe tổng quát cần kiểm tra những gì
Cần đi kiểm tra sức khỏe định kỳ để sớm phát hiện rối loạn lipid máu

37.6K

Bài viết liên quan
  • Đột quỵ
    Hướng dẫn trực quan để hiểu về đột quỵ

    Hiện nay, đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong cao. Đây là căn bệnh cấp tính, đột ngột và rất nguy hiểm nếu không được xử lý kịp thời. Bài viết dưới đây sẽ cho chúng ...

    Đọc thêm
  • Thuốc Reguloid: Công dụng, chỉ định và lưu ý khi dùng
    Thuốc Reguloid: Công dụng, chỉ định và lưu ý khi dùng

    Reguloid (Psyllium Husk) là thuốc nhuận tràng thẩm thấu có tác dụng điều trị táo bón. Trong một số trường hợp thuốc được dùng kết hợp với chế độ ăn phù hợp để điều trị tình trạng cholesterol trong máu ...

    Đọc thêm
  • thuốc microvatin
    Công dụng thuốc Microvatin

    Microvatin 10 chứa hoạt chất chính là Rosuvastatin - thuộc nhóm Atatin. Rosuvastatin được dùng cùng chế độ ăn giảm cholesterol và tập thể dục nhằm hạ mức cholesterol 'xấu' (LDL-c) và tăng cholesterol 'tốt' (HDL-c). Thuốc hoạt động bằng ...

    Đọc thêm
  • leninarto 10
    Công dụng của thuốc Leninarto 10

    Leninarto 10 thuộc nhóm thuốc tim mạch, với thành phần chính là Atorvastatin hàm lượng 10mg, bào chế dưới dạng viên nén bao phim do công ty cổ phần dược phẩm Savipharm - Việt Nam sản xuất. Để đảm bảo ...

    Đọc thêm
  • Auliplus
    Công dụng thuốc Auliplus

    Auliplus là một loại thuốc nhóm tim mạch dùng để điều trị rối loạn lipid máu. Tuân thủ chỉ định dùng Auliplus sẽ giúp người bệnh nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc và tránh được những tác dụng phụ ...

    Đọc thêm