......

Sốc điện chuyển nhịp trong cấp cứu bệnh nhân

Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Thạc sĩ, Bác sĩ Lê Thị Minh Hương - Bác sĩ Hồi sức - Cấp cứu - Khoa Hồi sức - Cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Nha Trang.

Sốc điện chuyển nhịp là phương pháp sử dụng dòng điện để dập tắt các rối loạn nhịp nhanh đang chiếm quyền chủ nhịp của nhịp xoang, tạo điều kiện cho nhịp xoang trở lại vai trò chủ nhịp của nó. Cần lưu ý không nên hiểu sốc điện là dùng dòng điện “kích” cho tim đập.

1. Cơ chế của sốc điện cấp cứu

Sốc điện là phương pháp điều trị được dùng để dập tắt và bình ổn nhanh chóng phần lớn các loại rối loạn nhịp tim.

Sốc điện tạo ra quá trình khử cực tất cả các tế bào cơ tim, để cắt đứt các vòng vào lại hoặc làm bất hoạt các ổ hoạt động ngoài nút xoang bằng cách tái đồng bộ lại hoạt động điện trong tế bào cơ tim.

Thông thường, nhịp xoang sẽ được thiết lập trở lại sau một khoảng ngừng điện học ngắn xuất hiện ngay sau khi sốc điện. Hiệu quả của sốc điện chuyển nhịp sẽ phụ thuộc vào:

  • Điện thế khi sốc điện.
  • Sức kháng trở của tổ chức. Sức kháng trở tổ chức chịu ảnh hưởng bởi một số yếu tố đó là hình thái người bệnh, tình trạng phổi, lồng ngực của bệnh nhân.

Sốc điện cấp cứu có 2 loại, bao gồm:

  • Sốc điện chuyển nhịp: Là việc phóng dòng điện “đồng bộ hóa” với phức bộ QRS của bệnh nhân để chuyển nhịp (thường là vào sóng R hoặc sóng S, nếu không có sóng R, để tránh sóng T).
  • Sốc điện phá rung: Là phóng dòng điện ở bất kỳ giai đoạn hoạt động nào của tim để phá rung.

2. Chỉ định của sốc điện chuyển nhịp trong cấp cứu

Sốc điện cấp cứu được chỉ định trong tất cả các trường hợp rối loạn nhịp nhanh gây ngừng tuần hoàn, mất ý thức hoặc suy giảm huyết động nghiêm trọng. Cần được thực hiện sốc điện càng nhanh, càng sớm càng tốt, nếu có thể thì thực hiện ngay khi những hình ảnh rối loạn nhịp nhanh sau đây được ghi nhận:

  • Rung thất: Đây là nguyên nhân thường gặp nhất gây ngừng tuần hoàn. Trong trường hợp này sốc điện càng sớm càng có nhiều cơ may mang lại đối với người bệnh. Mức năng lượng sốc tối đa là 360J, nếu như lần 1 sốc 200J, lần 2 sốc 300J không có hiệu quả. Nếu sốc điện không có kết quả, cần phải tiến hành hồi sức cấp cứu ngay: Ép tim ngoài lồng ngực, thông khí nhân tạo, điều chỉnh thăng bằng kiềm toan và những rối loạn điện giải nếu có. Đồng thời cần phải theo dõi điện tâm đồ trên màn hình liên tục, nếu xuất hiện rung thất sóng lớn thì lại tiếp tục tiến hành sốc điện với mức năng lượng tối đa.
  • Nhịp nhanh thất: Đây là nguyên nhân chính gây ra tình trạng suy giảm huyết động. Khi bệnh nhân có biểu hiện của tình trạng suy giảm huyết động, cần nhanh chóng thực hiện sốc điện với mức năng lượng cho lần đầu tiên là 100J. Nếu không thành công thì có thể nâng mức năng lượng sốc điện lên 150J, tiếp đến là 200J. Nếu nhịp nhanh thất là do ngộ độc digital, cần chỉ định sốc điện ở mức năng lượng thấp.
  • Những rối loạn nhịp nhanh trên thất: Cuồng nhĩ, tim nhanh nhĩ trừ rung nhĩ thì mức năng lượng sốc thường từ 25-50J.
  • Hội chứng Wolf-Parkinson-White: Là khi rối loạn nhịp nhĩ nhanh (thường là rung nhĩ) dẫn truyền xuống tâm thất theo đường dẫn truyền phụ, có nguy cơ gây ra rung thất.
Sốc điện cấp cứu
Sốc điện cấp cứu được chỉ định trong tất cả các trường hợp rối loạn nhịp nhanh gây ngừng tuần hoàn

3. Dụng cụ và cách tiến hành sốc điện cấp cứu

3. 1. Dụng cụ sốc điện cấp cứu

Phải luôn chuẩn bị sẵn sàng các dụng cụ cần chuẩn bị cho sốc điện ngoài lồng ngực, có thể sử dụng được ngay lập tức trong trường hợp cấp cứu:

  • Máy sốc điện hoạt động tốt, các bộ phận đồng bộ hoạt động chuẩn;
  • Hai cần sốc phải được làm sạch, có khả năng tiếp xúc tốt với da ngực bệnh nhân và phải phóng điện đúng công suất cài đặt;
  • Máy theo dõi các chỉ số như điện tâm đồ, nhịp thở, SaO2, huyết áp động mạch;
  • Dụng cụ và thuốc gây mê;
  • Dụng cụ để bệnh nhân thở oxy qua mũi hoặc qua mặt nạ;
  • Canule Malot;
  • Bóng Ambout;
  • Dụng cụ đặt nội khí quản;
  • Máy hút;
  • Xe đựng dụng cụ cấp cứu có đầy đủ thuốc và dụng cụ cấp cứu ngừng tuần hoàn theo quy định.

3.2. Cách tiến hành sốc điện cấp cứu

Sốc điện trong cấp cứu ngừng tuần hoàn do rung thất hay nhịp nhanh thất làm bệnh nhân mất huyết động, mất ý thức cần thực hiện ngay khi xác định những hình ảnh rối loạn nhịp này trên điện tâm đồ. Các bước tiến hành như sau:

  • Bôi gel dẫn điện lên hai bản cực sốc điện, sau đó cài đặt mức năng lượng của máy sốc cho lần sốc đầu tiên là 200J. Bác sĩ có thể cần phải điều chỉnh nút đồng bộ trên máy sốc.
  • Tiếp theo đặt 2 bản sốc điện lên trên lồng ngực của bệnh nhân, một bản cực đặt ở bên bờ phải xương ức, cách xương ức 1cm và các xương đòn 3cm, một bản cực sốc còn lại đặt ở vùng mỏm tim. Người thực hiện cần quan sát bệnh nhân và xung quanh, khi đã thấy an toàn cho tất cả mọi người thì tiến hành phóng điện.
  • Bộ phận cấp cứu ngừng tuần hoàn cần duy trì hô hấp cho bệnh nhân. Khi nhịp xoang được lập lại thì bộ phận cấp cứu cần tiếp tục bóp bóng và cấp cứu ngừng tuần hoàn nâng cao.
  • Nếu điện tâm đồ cho thấy vẫn có rung thất sóng lớn hoặc nhịp nhanh thất, cần tiến hành sốc điện ở mức năng lượng 300J. Nếu không có kết quả, cần phải nâng mức năng lượng sốc lên 360J và sốc cho đến khi nhịp xoang được thiết lập.
  • Nếu điện tâm đồ biểu thị rung thất sóng nhỏ cần tiếp tục ép tim, bóp bóng, cấp cứu ngừng tuần hoàn nâng cao, tiêm adrenalin cho bệnh nhân vào tĩnh mạch trung tâm, hoặc qua nội khí quản hay tiêm thẳng vào tim và điều chỉnh điện giải... Khi điện tâm đồ có hình ảnh rung thất sóng lớn thì lại tiếp tục tiến hành sốc điện. Mức năng lượng cao nhất quy định cho lần sốc thứ 3 trở đi là 360J.

Sốc điện hai pha có hiệu quả cao hơn sốc điện một pha, bởi vì dòng điện sẽ quét qua tim thêm một lần lữa theo chiều ngược lại sau khi đã đi qua tim lần thứ nhất.

Trong phẫu thuật tim hở, bác sĩ có thể dùng bản cực sốc điện đặt trực tiếp vào tim để sốc điện chuyển nhịp hoặc phá rung. Tuy nhiên, mức năng lượng được sử dụng trong trường hợp này sẽ thấp hơn so với sốc điện ngoài lồng ngực.

4. Các biến chứng của sốc điện cấp cứu

Các biến chứng của sốc điện có thể gặp bao gồm:

Tuy nhiên, các biến chứng này thường không đáng kể nên không đáng lo ngại. Trong trường hợp bệnh nhân có chức năng thất trái ở mức ranh giới hoặc khi sốc điện quá nhiều lần, người bệnh có thể bị tổn thương cơ tim nhiều, đôi khi gây ra tình trạng phân ly điện cơ.

sốc điện cấp cứu
Sau khi tiến hành sốc điện cấp cứu cần theo dõi liên tục nhịp tim, nhịp thở, huyết áp

5. Theo dõi bệnh nhân và xử trí sau sốc điện

Theo dõi và xử trí sau sốc điện chuyển nhịp trong cấp cứu là rất cần thiết để phòng ngừa các nguy cơ biến chứng.

  • Sau khi tiến hành sốc điện cấp cứu cần theo dõi liên tục nhịp tim, nhịp thở, huyết áp, độ bão hòa oxy máu động mạch trên monitor.
  • Theo dõi điện tâm đồ sau sốc điện, nếu thấy xuất hiện các rối loạn nhịp thì sẽ phải xử trí bằng các thuốc chống loạn nhịp. Lưu ý nếu xuất hiện ngoại tâm thu thất sau khi vừa được sốc điện điều trị rung thất, nhịp nhanh thất thì cần xử lý ngay bằng thuốc Xylocain tiêm truyền tĩnh mạch. Nếu xuất hiện ngoại tâm thu nhĩ ở những bệnh nhân rung nhĩ hoặc hội chứng Wolf-Parkinson-White vừa được sốc điện thì cần xử trí bằng thuốc Amiodarone truyền tĩnh mạch.
  • Điều chỉnh điện giải và thăng bằng kiềm toan cho bệnh nhân.
  • Sau khi sốc điện, bệnh nhân có thể bị rung thất hoặc tái phát các rối loạn nhịp như trước, nên trong 24 giờ đầu, nên cần phải theo dõi sát bệnh nhân và tìm hiểu và điều trị các nguyên nhân gây ra những rối loạn nhịp này.

Tóm lại, sốc điện chuyển nhịp trong cấp cứu được chỉ định đối với tất cả các trường hợp rối loạn nhịp nhanh gây ngừng tuần hoàn, mất ý thức hoặc suy giảm huyết động nghiêm trọng. Và sốc điện cần được thực hiện càng nhanh càng tốt khi có các biểu hiện của rối loạn nhịp tim nghiêm trọng.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 15% phí khám khi đặt hẹn khám lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 17/10 - 31/12/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

668 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan