......

Xét nghiệm Fructosamine và bệnh tiểu đường

Xét nghiệm sinh hóa máu

Quản lý bệnh tiểu đường qua theo dõi đường huyết là việc rất quan trọng để hạn chế các biến chứng của bệnh. Xét nghiệm Fructosamine giúp theo dõi hiệu quả của các phương pháp điều trị tiểu đường sau vài tuần dùng thuốc hoặc insulin.

1. Xét nghiệm Fructosamine là gì?

Fructosamine còn được gọi là cetoamin, được tạo thành bằng cách glycosyl hóa các protein bằng glucose. Đây là tên gọi của iso glucosamine - một dẫn chất của sản phẩm phản ứng không cần enzyme giữa đường (chủ yếu là glucose) và protein (chủ yếu là albumin). Albumin và protein liên kết với glucose tạo ra glycate, gồm GSA (glycated serum albumin) và GSP (glycated serum protein).

Protein trong máu, đặc biệt là albumin, có thể phản ứng với glucose hoặc các monosaccarit khác, tạo thành một loạt các sản phẩm. Khi nồng độ glucose vẫn tăng liên tục, các phân tử glucose có xu hướng liên kết vĩnh viễn với hemoglobin (Hb) và với các cấu trúc của protein huyết thanh bằng quá trình glycosyl hóa không enzyme (còn gọi là glycation).

Phản ứng đường hóa albumin và protein huyết tương tăng ở người bệnh tiểu đường. Thời gian bán hủy của albumin là 2 - 3 tuần nên xét nghiệm định lượng Fructosamine được sử dụng để đánh giá tình trạng đường huyết trung bình của bệnh nhân trong 2 - 3 tuần trước đó. Nồng độ Fructosamine trong máu phụ thuộc vào nồng độ glucose huyết tương. Khi lượng đường trong máu cao liên tục và kéo dài thì sẽ khiến quá trình glycosyl hóa protein chuyển thành gia tăng nồng độ Fructosamine, giúp xác định, chẩn đoán bệnh tiểu đường thông qua kiểm tra lượng protein đã bị glycosyl hóa.

XEM THÊM: Làm sao để biết mình có nên đi xét nghiệm tiểu đường không?

Xét nghiệm đường máu glucose
Xét nghiệm định lượng Fructosamine được sử dụng để đánh giá tình trạng đường huyết trung bình của bệnh nhân

2. Chỉ định xét nghiệm Fructosamine

Hiện có 2 thông số gián tiếp đo mức độ đường huyết trung bình ở bệnh nhân đái tháo đường. Đó là:

  • Glycosylated hemoglobin (HbA1C): Đây là xét nghiệm cung cấp giá trị glucose trung bình trong 120 ngày trước đó dựa vào việc gắn glucose vào hemoglobin của hồng cầu. HbA1c cho mức glucose trung bình của 2 - 3 tháng trước;
  • Fructosamine: Thể hiện nồng độ glucose trung bình trong vòng 10 - 20 ngày trước khi lấy máu.

Cả 2 xét nghiệm đều được sử dụng để kiểm soát lượng đường trong máu cho bệnh nhân tiểu đường. Trong đó, HbA1c được sử dụng rộng rãi hơn. Tuy nhiên, Fructosamine lại hữu ích hơn trong việc xác định các thay đổi chuyển hóa cấp tính trong 1 - 3 tuần. Xét nghiệm Fructosamine rất hữu ích trong việc kiểm soát đường huyết ngắn hạn và giúp đánh giá hiệu quả điều trị bệnh tiểu đường. Giá trị đường huyết trung bình càng cao thì Fructosamine càng tăng. Đặc biệt, Fructosamine cao ở những bệnh nhân tiểu đường không được điều trị bằng liệu pháp hạ đường huyết phù hợp.

Xét nghiệm Fructosamine bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bên ngoài nên không được sử dụng làm xét nghiệm sàng lọc tiểu đường hoặc cho những bệnh nhân tiểu đường được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, xét nghiệm này có thể hữu ích cho những trường hợp không thể đo được HbA1c một cách chính xác. Cụ thể, xét nghiệm Fructosamine được chỉ định để theo dõi lượng đường trong máu cho các trường hợp sau:

  • Bệnh nhân đang trong quá trình điều trị chăm sóc đặc biệt, giúp đánh giá nhanh biện pháp điều trị tăng đường huyết (trong vòng 3 tuần) để từ đó có điều chỉnh kịp thời nếu cần thiết. Fructosamine cho phép đánh giá được hiệu quả của chế độ ăn kiêng hoặc những thay đổi điều trị tiểu đường sau 3 tuần;
  • Phụ nữ bị đái tháo đường thai kỳ: Đo định lượng Fructosamine giúp giám sát, điều tiết sự thay đổi việc sử dụng glucose, insulin hoặc các thuốc khác;
  • Có sự hiện diện của một bệnh lý cấp tính hoặc toàn thân có thể làm thay đổi nhu cầu glucose và insulin trong một thời gian;
  • Có sự xuất hiện của một số biến thể huyết sắc tố như HbF, HbE,... có thể gây ảnh hưởng tới phương pháp đo HbA1c;
  • Khi giá trị của HbA1c không chính xác trong trường hợp người bệnh bị thiếu máu hồng cầu hình liềm, thiếu máu tán huyết, người thường xuyên phải truyền máu,...
Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ vào tuần thai thứ 24 - 28 là phù hợp
Phụ nữ bị đái tháo đường thai kỳ cần đo định lượng Fructosamine thường xuyên

3. Mục đích xét nghiệm Fructosamine

Bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện xét nghiệm Fructosamine nhằm:

  • Theo dõi chặt chẽ nồng độ glucose trung bình trong 1 - 3 tuần vừa qua ở bệnh nhân tiểu đường;
  • Đánh giá đáp ứng điều trị với liệu pháp insulin;
  • Xây dựng hoặc thay đổi phương pháp chăm sóc bệnh nhân đái tháo đường, quan sát sự đáp ứng;
  • Theo dõi nồng độ Fructosamine ở bệnh nhân đái tháo đường trong thai kỳ để điều chỉnh phương pháp điều trị nhằm giữ mức độ ổn định.

4. Quy trình xét nghiệm định lượng Fructosamine

4.1 Chuẩn bị

  • Nhân sự thực hiện: 1 cán bộ đại học, 1 kỹ thuật viên chuyên ngành hóa sinh;
  • Phương tiện: Máy xét nghiệm Hitachi 717, 912, Modular P,...;
  • Hóa chất: Hóa chất xét nghiệm Fructosamine, chất kiểm tra chất lượng Fructosamine, chất chuẩn Fructosamine;
  • Bệnh nhân: Được giải thích chi tiết về mục đích của việc lấy máu xét nghiệm;
  • Phiếu xét nghiệm: Ghi rõ thông tin tên, tuổi, giới tính, khoa phòng, chẩn đoán và chỉ định xét nghiệm.

4.2 Tiến hành xét nghiệm

Lấy bệnh phẩm:

  • Lấy 3ml máu tĩnh mạch vào ống không chứa chất chống đông hoặc có chứa chất chống đông là Heparin, EDTA, đảm bảo máu không vỡ hồng cầu;
  • Sau khi lấy máu, đem ly tâm tách lấy huyết tương hoặc huyết thanh;
  • Bệnh phẩm ổn định 3 ngày ở điều kiện 20 - 25°C, 2 tuần ở điều kiện 2–8°C, 2 tháng ở nhiệt độ -20°C;
  • Bệnh phẩm chỉ rã đông 1 lần, phải để bệnh phẩm ở nhiệt độ phòng trước khi phân tích. Để tránh bay hơi, bệnh phẩm, chất kiểm tra chất lượng và chất chuẩn nên được phân tích trong vòng 2 giờ;

Tiến hành kỹ thuật:

  • Chuẩn bị sẵn sàng máy phân tích để thực hiện phân tích mẫu: Máy được cài đặt chương trình xét nghiệm Fructosamine, đã được chuẩn với xét nghiệm Fructosamine. Kết quả kiểm tra chất lượng xét nghiệm Fructosamine đạt yêu cầu, không nằm ngoài dải cho phép, không vi phạm luật kiểm tra chất lượng;
  • Người thực hiện phân tích mẫu bệnh phẩm nhập dữ liệu thông tin người bệnh và chỉ định xét nghiệm vào máy phân tích hoặc hệ thống mạng nếu có;
  • Nạp mẫu bệnh phẩm vào máy;
  • Thiết lập cho máy thực hiện phân tích mẫu bệnh phẩm;
  • Đợi máy phân tích mẫu bệnh phẩm theo protocol của máy;
  • Khi có kết quả, cần xem xét, đánh giá kết quả, in báo cáo hoặc ghi kết quả vào phiếu xét nghiệm, trả cho người bệnh.

5. Kết quả xét nghiệm Fructosamine

  • Giá trị bình thường: 205 - 285 μmol/L;
  • Giá trị tăng: Ở bệnh nhân đái tháo đường không được kiểm soát tốt khiến nồng độ đường trong máu cao trong khoảng 1 - 3 tuần trước. Ngoài ra, người bị cường giáp và sử dụng vitamin C cũng có kết quả cao hơn bình thường;
  • Giá trị giảm: Gặp ở các trường hợp có tình trạng dẫn tới giảm nồng độ albumin như suy thận, thận hư, viêm gan cấp, viêm gan mạn, suy chức năng tuyến giáp, có thai, tình trạng dẫn đến mất nước (sốt cao, tiêu chảy, bỏng nặng,...).

Xét nghiệm Fructosamine được chỉ định để đánh giá hiệu quả điều trị bệnh tiểu đường trong thời gian ngắn và các trường hợp như tiểu đường thai kỳ, người mắc bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm và bệnh huyết sắc tố,... Để cho kết quả chính xác nhất, người bệnh nên chọn các cơ sở y tế uy tín, có chuyên môn tốt để thực hiện.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là địa chỉ thăm khám, điều trị và theo dõi hiệu quả điều trị nhiều bệnh lý. Tại Vinmec có hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, máy xét nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc tế, đội ngũ y bác sĩ giàu chuyên môn, kinh nghiệm có khả năng thăm khám, lấy mấu xét nghiệm, bệnh phẩm và thực hiện các bước xét nghiệm theo đúng quy trình, bài bản nên cho kết quả chính xác. Giúp bác sĩ có cơ chẩn đoán tình trạng bệnh và tư vấn việc sử dụng thuốc, duy trì lối sống, dinh dưỡng hạn chế tối đa những biến chứng bệnh tiểu đường gây ra.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, Quý khách có thể Đăng ký tư vấn từ xa TẠI ĐÂY

8 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan

Xin mời bạn chọn tỉnh thành: