......

Thông tin dành cho bệnh nhân xạ trị vùng đầu mặt cổ

Các chuyên gia xạ trị sử dụng bức xạ để loại bỏ, làm giảm sự phát triển các tế bào ung thư, hoặc làm giảm các triệu chứng ung thư. Xạ trị phá hủy tế bào ung thư và hạn chế tác động đến tế bào lành vì các tế bào ung thư nhạy cảm với bức xạ hơn.

Khi một lượng nhỏ phóng xạ được cung cấp mỗi ngày trong vài tuần, các tế bào bình thường có thể phục hồi sau đó nhưng các tế bào ung thư thì không. Xạ trị là phương pháp điều trị tại chỗ, tương tự như chụp X quang, thường không đau.

1. Các tác dụng phụ ngắn hạn do xạ trị có thể là gì?

Xạ trị có thể có tác dụng phụ. Tác dụng phụ khác nhau ở từng người và thường không phải tất cả tác dụng phụ sau đây đều xảy ra với bạn.

Bạn nên chia sẻ về bất kỳ tác dụng phụ nào làm bạn lo lắng để bác sĩ có thể đưa ra giải pháp thích hợp.

2. Tác dụng phụ có thể xảy ra

  • Phản ứng da: khoảng 2 – 3 tuần sau khi bắt đầu điều trị da của bạn có thể bị đỏ, khô, bị bong ra, nhạy cảm, có thể đau, điều này kéo dài cho đến 4 – 6 tuần sau khi chấm dứt điều trị. Chăm sóc vùng da tổn thương bằng cách giữ vệ sinh, đắp gạc nếu cần. Điều dưỡng sẽ hướng dẫn cho bạn cách chăm sóc da và xử trí các phản ứng da. Hãy nói với điều dưỡng nếu bạn lo lắng về phản ứng da hoặc đang có bất kỳ thay đổi nào về da.
  • Đau và cảm giác khó chịu: bạn có thể trải qua cảm giác đau và khó chịu lúc xạ trị. Bác sĩ sẽ kê toa thuốc giảm đau để giúp kiểm soát cơn đau khi cần.
  • Đau bùng phát: Xạ trị vào các xương ở vùng đầu, cổ có thể làm tăng mức độ đau tạm thời ở vị trí này. Điều này có thể xảy ra sau lần xạ trị đầu tiên và thường kéo dài trong 12 đến 36 giờ. Hãy báo bác sĩ biết càng sớm càng tốt nếu người bệnh cảm thấy đau, bác sĩ sẽ kiểm soát điều này bằng việc sử dụng thêm thuốc giảm đau.
  • Rụng tóc: Xạ trị vùng đầu và cổ có thể gây rụng tóc vùng xạ, thường là một vài tuần sau khi bắt đầu điều trị. Tóc thường sẽ mọc lại trong vòng ba đến sáu tháng. Màu sắc hoặc kết cấu có thể khác nhau, tóc mỏng hơn hoặc loang lổ. Đôi khi, rụng tóc vĩnh viễn nếu bạn xạ trị liều cao. Bác sĩ sẽ thảo luận điều này với bạn trước khi bạn bắt đầu điều trị. Rụng tóc có thể gây khó chịu, vì vậy hãy chia sẻ điều này với bác để có thể đưa ra lựa chọn giúp bạn chăm sóc rụng tóc, bao gồm mũ nón và tóc giả nếu cần.
  • Nuốt khó: Khó nuốt là một phản ứng phổ biến khi xạ trị vùng đầu, cổ. Bạn có thể cảm giác đau khi nuốt do phản ứng viêm vùng họng. Hãy báo với bác sĩ nếu bạn đang gặp khó khăn khi nuốt để giúp ngăn ngừa điều này không trở nên tồi tệ hơn. Bác sĩ có thể giới thiệu bạn đến một chuyên gia dinh dưỡng và /hoặc trị liệu ngôn ngữ để hỗ trợ bạn quản lý cân nặng, nhu cầu ăn uống và chế độ ăn uống phù hợp.
Khó nuốt
Khó nuốt là một phản ứng phổ biến khi xạ trị vùng đầu, cổ
  • Mệt mỏi: Bạn có thể cảm thấy mệt mỏi hoặc thiếu năng lượng cho các hoạt động hàng ngày trong quá trình điều trị. Tình trạng này có thể ngày càng tăng cho đến khi kết thúc điều trị. Đây là một phản ứng phụ phổ biến của xạ trị và mỗi người thường bị ảnh hưởng ở các mức độ khác nhau. Cảm giác này thường giảm bớt sau khi điều trị kết thúc một vài tuần. Bạn cần cân bằng giữa nghỉ ngơi và hoạt động giúp giảm mệt mỏi trong quá trình điều trị.
  • Nấm miệng: có thể xuất hiện dưới dạng một lớp phủ trên lưỡi hoặc các đốm trắng trên niêm mạc miệng. Chúng tôi có thể hướng dẫn bạn các biện pháp chăm sóc và vệ sinh răng miệng trong quá trình điều trị. Hãy cho chúng tôi biết nếu bạn có bất cứ câu hỏi nào liên quan đến vấn đề chăm sóc răng miệng.
  • Thay đổi vị giác: Xạ trị vùng đầu, cổ có thể dẫn đến thay đổi hoặc mất vị giác. Đây thường là một vấn đề tạm thời và nên giải quyết từ từ sau khi kết thúc điều trị, điều này đôi khi có thể mất vài tháng.
  • Khô miệng: Điều này có thể xảy ra sớm nhất là hai tuần đầu điều trị. Nước bọt của bạn có thể trở nên đặc, dính hoặc giảm. Bạn nên uống nước thường xuyên, điều này giúp cho bạn thoải mái và giảm cảm giác khô miệng. Điều dưỡng có thể hướng dẫn cho bạn một số loại gel và thuốc xịt giữ ẩm miệng.
  • Loét miệng: Bên trong miệng của bạn có thể bị đau do viêm, đây là nguyên nhân gây loét miệng. Điều quan trọng là bạn cần giữ vệ sinh răng miệng theo hướng dẫn. Điều dưỡng sẽ theo dõi tình trạng miệng của bạn trong quá trình điều trị.

3. Câu hỏi thường gặp

Xạ trị sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của tôi như thế nào?

Bạn có thể tiếp tục công việc và hoạt động bình thường nhưng bạn có thể cảm thấy mệt mỏi khi gần kết thúc điều trị và trong những tuần tiếp theo. Bạn nên có một chế độ ăn uống bình thường, hạn chế uống rượu và bạn có thể duy trì các loại thuốc theo chỉ định của bác sĩ trong suốt quá trình xạ trị.

Tôi có thể rửa các vết đánh dấu trên da?

Người bệnh sẽ được yêu cầu không nên rửa sạch chúng vì điều này có thể gây kích ứng da. Kỹ thuật viên xạ trị sẽ cần các đánh dấu này hằng ngày khi xạ trị.

Điều gì xảy ra sau khi điều trị kết thúc?

Việc theo dõi, đánh giá trong quá trình xạ trị sẽ được bác sĩ và nhóm chăm sóc bạn thảo luận và thông báo với bạn trước và trong quá trình điều trị.

Khi nào hết tác dụng phụ do xạ trị?

Tác dụng phụ của xạ trị vẫn tiến triển một thời gian sau khi kết thúc xạ trị. Điều này có nghĩa là các triệu chứng có thể trở nên nặng hơn một chút dù đã ngưng xạ. Thông thường, các tác dụng phụ sẽ hết sau bốn đến sáu tuần kể từ khi kết thúc xạ trị.

Liệu pháp xạ trị sẽ làm cho tôi bị nhiễm phóng xạ?

Xạ trị không làm cho bạn bị nhiễm phóng xạ và an toàn khi ở gần người khác, kể cả trẻ em và phụ nữ mang thai trong và sau khi điều trị. Bạn có thể tiếp xúc thoải mái với người xung quanh.

Làm thế nào tôi có thể chăm sóc tóc và da trong khi điều trị?

  • Gội đầu và tạo kiểu tóc: Tránh gội đầu thường xuyên. Bạn có thể gội đầu bằng nước ấm và dầu gội nhẹ, không mùi. Sấy tóc nhẹ nhàng, không hấp, uốn, duỗi tóc trong quá trình điều trị. Tiếp tục điều này trong hai tuần sau khi kết điều trị hoặc cho đến khi không có dấu hiệu kích ứng.
  • Sản phẩm dành cho tóc: Tránh sử dụng keo xịt tóc, gel hoặc các sản phẩm tạo kiểu.
  • Bôi kem dưỡng ẩm da hai lần một ngày: Chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn loại kem phù hợp, có thể bôi từ hai đến ba, bốn lần mỗi ngày. Tuy nhiên, cần lưu ý không bôi bất kỳ loại kem nào trong vòng một giờ điều trị. Nếu vẫn có những khó chịu hay những thay đổi khác ở da, hãy báo cho điều dưỡng, điều dưỡng sẽ hướng dẫn bạn sử dụng một loại kem khác khi có chỉ định.
  • Cạo râu: không cạo râu bằng dao cạo, vì điều này có thể gây kích ứng thêm cho làn da của bạn ở vùng được điều trị. Chúng tôi khuyên bạn nên tránh cạo râu hoặc có thể sử dụng máy cạo râu điện nếu cần.
  • Mỹ phẩm và nước hoa: Không sử dụng mỹ phẩm, nước hoa hoặc các loại kem dưỡng da khác trên đầu hoặc cổ của bạn sau khi bạn bắt đầu xạ trị. Những sản phẩm này có thể làm tăng kích ứng da do bức xạ.
  • Tránh nhiệt độ quá cao: Tránh để vùng xạ trị tiếp xúc với nhiệt độ quá cao, như ánh sáng mặt trời trực tiếp, túi chườm nóng, túi chườm lạnh, phòng xông hơi hoặc spa nóng. Tránh nắng bằng cách đội mũ rộng vành mềm mọi lúc khi ra ngoài trời.
Mỹ phẩm
Không sử dụng mỹ phẩm, nước hoa hoặc các loại kem dưỡng da khác trên đầu hoặc cổ của bạn sau khi bạn bắt đầu xạ trị

4. Thuốc kê toa và vitamin

Tiếp tục dùng bất kỳ loại thuốc nào nếu có chỉ định của bác sĩ. Hãy thông báo cho nhân viên y tế những thuốc bạn đang dùng như vitamin, chất chống oxy hóa hoặc thảo dược.

5. Chăm sóc răng miệng

Chăm sóc nha khoa rất quan trọng khi xạ trị. Bác sĩ xạ trị có thể yêu cầu bạn được khám, đánh giá răng và chuẩn bị điều trị các vấn đề về răng miệng trước khi bạn bắt đầu điều trị. Răng giả cũng có thể cần được điều chỉnh để tránh kích ứng nướu và miệng.

Vệ sinh răng miệng, kể cả răng giả sau khi ăn. Nếu bạn có khám răng sau khi xạ trị, hãy báo với nha sĩ của bạn rằng bạn đã xạ trị. Điều quan trọng trong chăm sóc răng miệng là giữ cho miệng của bạn sạch sẽ và ẩm ướt để ngăn ngừa nhiễm trùng và giảm sự khó chịu. Khi bắt đầu điều trị bạn cần:

  • Làm sạch răng nhẹ nhàng bằng bàn chải đánh răng mềm
  • Súc miệng sau mỗi bữa ăn bằng nước súc miệng bicarbonate soda (kết hợp một muỗng canh bicarbonate soda, một muỗng cà phê muối và bốn ly nước mỗi ngày).
Kiêng đánh răng sau sinh
Làm sạch răng nhẹ nhàng bằng bàn chải đánh răng mềm

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những bệnh viện không những đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ y bác sĩ đầu ngành, hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại. Bệnh viện cung cấp dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp, không gian khám chữa bệnh văn minh, lịch sự, an toàn và tiệt trùng tối đa.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 20% phí khám bệnh lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 1/8 - 30/9/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

1K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan