Tổng quan bệnh gan nhiễm mỡ do rượu bia

Rượu bia là một phần quen thuộc trong nhiều cuộc gặp gỡ, liên hoan và sinh hoạt xã hội. Tuy nhiên, nếu sử dụng thường xuyên hoặc quá mức, rượu bia có thể gây tổn thương gan và dẫn đến gan nhiễm mỡ do rượu.

Đây là một trong những bệnh gan phổ biến hiện nay, nhưng nhiều người vẫn chưa nhận thức đầy đủ về mức độ ảnh hưởng của rượu bia đối với sức khỏe gan.

Gan nhiễm mỡ do rượu bia là gì?

Gan nhiễm mỡ do rượu là tình trạng mỡ tích tụ trong tế bào gan do tác động của rượu bia.

Khi rượu được đưa vào cơ thể, gan phải làm nhiệm vụ chuyển hóa và đào thải chất cồn. Quá trình này làm thay đổi chuyển hóa chất béo trong gan, khiến mỡ tích tụ dần trong tế bào gan.

Nếu việc uống rượu bia kéo dài, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành:

• Viêm gan do rượu.
• Xơ gan.
• Suy gan.

Nguyên nhân bệnh gan nhiễm mỡ do rượu bia

Sau khi uống rượu, khoảng 90% lượng cồn được chuyển hóa tại gan.

Quá trình này làm:

• Tăng tạo acid béo trong gan.
• Giảm khả năng đốt cháy chất béo.
• Tăng tích tụ mỡ trong tế bào gan.

Ngoài ra, rượu còn có thể:

• Gây viêm gan.
• Làm tổn thương tế bào gan.
• Thúc đẩy hình thành xơ gan nếu uống kéo dài.

Uống bao nhiêu rượu bia thì có nguy cơ gây bệnh?

Nguy cơ gan nhiễm mỡ do rượu phụ thuộc vào:

• Lượng rượu uống.
• Tần suất uống.
• Thời gian uống kéo dài.

Theo nhiều khuyến cáo y khoa:

• Nam giới không nên uống quá 2 đơn vị cồn mỗi ngày.
• Nữ giới không nên uống quá 1 đơn vị cồn mỗi ngày.

Một đơn vị cồn tương đương:

• Khoảng 1 lon bia 330 ml.
• Hoặc 1 ly rượu vang nhỏ.
• Hoặc 1 chén rượu mạnh khoảng 30 ml.

Việc uống vượt quá mức này trong thời gian dài sẽ làm tăng nguy cơ tổn thương gan.

Sau khi uống rượu bia, gan cần bao lâu để hồi phục?

Gan có khả năng chuyển hóa rượu khá nhanh, nhưng khả năng này có giới hạn.

Trung bình, gan có thể chuyển hóa khoảng 1 đơn vị cồn trong khoảng 1 giờ. Nếu uống nhiều hơn khả năng này, cồn sẽ tích tụ trong máu và gây tổn thương gan.

Sau một lần uống rượu bia:

- Gan có thể cần 24 - 48 giờ để hồi phục hoàn toàn nếu lượng rượu không quá nhiều 
- nếu uống nhiều hoặc uống liên tục nhiều ngày, gan có thể cần nhiều ngày hoặc nhiều tuần để phục hồi.

Nếu thói quen uống rượu kéo dài nhiều năm, tổn thương gan có thể trở nên mạn tính và khó hồi phục hơn.

Đối tượng nguy cơ gan nhiễm mỡ do rượu bia

Nguy cơ cao hơn ở những người:

• Uống rượu bia thường xuyên.
• Uống nhiều trong thời gian dài.
• Thừa cân hoặc béo phì.
• Có chế độ ăn nhiều chất béo.
• Có bệnh gan sẵn có.

Phụ nữ thường nhạy cảm với rượu hơn nam giới, vì vậy nguy cơ tổn thương gan có thể xảy ra sớm hơn.

Phòng ngừa gan nhiễm mỡ do rượu bia

Để giảm nguy cơ tổn thương gan, nên lưu ý:

• Hạn chế lượng rượu bia uống mỗi ngày.
• Tránh uống rượu khi đói.
• Không uống rượu bia liên tục trong nhiều ngày.
• Uống chậm và xen kẽ với nước lọc.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Ăn nhiều rau xanh và trái cây.
• Khám sức khỏe định kỳ để kiểm tra chức năng gan.

Biện pháp chẩn đoán gan nhiễm mỡ do rượu bia

Lâm sàng:

• Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng.
• Nhiều người chỉ phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ.

Một số dấu hiệu có thể gặp gồm:

• Mệt mỏi.
• Chán ăn.
• Khó chịu vùng hạ sườn phải.
• Men gan tăng trong xét nghiệm.

Khi bệnh tiến triển nặng hơn có thể xuất hiện:

• Vàng da.
• Phù chân.
• Cổ trướng.
• Các dấu hiệu xơ gan.

Xét nghiệm:

• AST/ALT > 2 (gợi ý gan nhiễm mỡ do rượu).
• AST, Alt thường < 300 U/l.
• GGT tăng, MCV tăng.

Hình ảnh:

• Siêu âm: gan tăng âm.
• FibroScan đáng giá Xơ hóa, siêu âm định lượng mỡ trong gan bằng kỹ thuật UGAP.
• Chụp MRI gan.

Chẩn đoán loại trừ:

• Viêm gan do virus B,C.
• Gan nhiễm mỡ không do rượu.
• Do thuốc, tự miễn.

Chẩn đoán giai đoạn:

• Giai đoạn nhiễm mỡ (Steatosis).
• Giai đoạn viêm gan do mỡ (Steatohepatitis).
• Giai đoạn xơ hóa (Fibrosis).
• Giai đoạn xơ gan (Cirhosis).

Biện pháp điều trị gan nhiễm mỡ do rượu bia

Nguyên tắc : 

• Ngưng rượu hoàn toàn là quan trọng nhất, thay đổi lối sống: dinh dưỡng đầy đủ, protein hợp lý, giảm cân nếu thừa cân.

Thuốc:

• Không có thuốc đặc hiệu, cân nhắc sử dụng corticoid nếu viêm gan do rượu nặng.

Theo dõi:

• Kiểm tra men gan 3-6 tháng.
• Siêu âm bụng định kỳ 6 tháng.
• Fibroscan khi cần.
• Tầm soát HCC nếu có xơ gan.

Tiên lượng:
Gan nhiễm mỡ do rượu ở giai đoạn sớm có thể hồi phục nếu người bệnh:

• Ngừng hoặc giảm rượu bia.
• Điều chỉnh chế độ ăn.
• Duy trì lối sống lành mạnh.

Gan là cơ quan có khả năng tái tạo rất tốt. Khi ngừng rượu bia, lượng mỡ trong gan có thể giảm dần và chức năng gan có thể cải thiện.

Tuy nhiên, nếu tiếp tục uống rượu trong thời gian dài, bệnh có thể tiến triển thành viêm gan do rượu hoặc xơ gan, khi đó việc điều trị sẽ khó khăn hơn.

Thông điệp quan trọng

Gan nhiễm mỡ do rượu là bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa được. Việc sử dụng rượu bia có kiểm soát và duy trì lối sống lành mạnh là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ lá gan.

Nếu bạn thường xuyên uống rượu bia, nên khám sức khỏe định kỳ để kiểm tra chức năng gan và được Bác sĩ chuyên khoa tư vấn kịp thời khi có dấu hiệu tổn thương gan.