Chứng ăn vô độ tâm thần là tình trạng rối loạn ăn uống, gây ảnh hưởng nhiều tới sức khỏe như mệt mỏi, rối loạn nhịp tim, suy thận,... hay thậm chí tử vong. Vì vậy, chẩn đoán phát hiện bệnh sớm và điều trị hiệu quả là biện pháp quan trọng nhất để kiểm soát chứng cuồng ăn vô độ tâm thần.
Nội dung được viết bởi: Bác sĩ nội trú Nguyễn Văn Giáp – Bác sĩ Tâm thần, Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần Tích hợp – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.
1. Chứng ăn vô độ tâm thần là gì?
Chứng ăn vô độ tâm thần, tên Tiếng Anh là Bulimia Nervosa, là một rối loạn ăn uống nghiêm trọng. Người bệnh thường rơi vào chu kỳ: ăn một lượng thực phẩm khổng lồ trong thời gian ngắn (binging), sau đó tìm mọi cách để tống thức ăn ra ngoài (purging) nhằm tránh tăng cân.
Khác với rối loạn ăn uống vô độ (BED) - người bệnh chỉ ăn mà không chủ động đào thải - người mắc Bulimia nervosa luôn sống trong nỗi sợ hãi về cân nặng và sự mất kiểm soát hành vi.
Biểu hiện của người mắc chứng ăn vô độ tâm thần:
- Chu kỳ “Ăn - Đào thải”: Ăn lén lút sau đó đi vệ sinh ngay để móc họng nôn hoặc dùng thuốc nhuận tràng.
- Ám ảnh về vóc dáng: Luôn tự ti, soi gương quá mức và đánh giá giá trị bản thân dựa trên cân nặng.
Dấu hiệu thể chất:
- "Má sóc" (Chipmunk cheeks): Tuyến nước bọt bị sưng do nôn quá nhiều.
- Răng ngả vàng/mòn men: Do tiếp xúc thường xuyên với axit dạ dày.
- Vết chai trên mu bàn tay: Do dùng tay móc họng thường xuyên (dấu hiệu Russell).
- Mắt đỏ: Vỡ mạch máu nhỏ do áp lực khi nôn.
2. Mức độ nguy hiểm của chứng ăn vô độ tâm thần
Khi mắc phải chứng ăn vô độ tâm thần, người bệnh dễ gặp các tình trạng nguy hiểm như:
- Rối loạn điện giải: Việc nôn mửa và dùng thuốc lợi tiểu làm giảm Kali, Natri máu nghiêm trọng, dẫn đến suy tim hoặc đột tử.
- Tổn thương hệ tiêu hóa: Viêm rách thực quản, trào ngược dạ dày thực quản (GERD), loét dạ dày.
- Vấn đề răng miệng: Axit dạ dày phá hủy men răng, gây sâu răng và viêm lợi mạn tính.
- Ảnh hưởng tâm lý: Tăng nguy cơ trầm cảm, rối loạn lo âu và ý tưởng tự sát.
3. Phương pháp điều trị chuẩn y khoa với chứng ăn vô độ tâm thần
Người bệnh khi có triệu chứng ăn vô độ tâm thần thì cần đi khám bác sĩ ngay để được điều trị càng sớm càng tốt. Có thể thoát khỏi tình trạng này nếu thực hiện theo hướng dẫn sau:
- Chấp nhận rằng bản thân có vấn đề về ăn uống, một vấn đề sức khoẻ và hiện tại không kiểm soát được nó. Trao đổi với người thân hoặc bác sĩ về tình trạng sức khỏe của mình để được hỗ trợ;
- Tránh xa những người hoặc những nơi hay hoạt động có thể làm bùng phát cơn ăn uống vô độ/hành động loại bỏ thức ăn khỏi cơ thể. Người bệnh nên tránh xem những tạp chí thời trang, người mẫu, ít nói về vấn đề ăn kiêng hoặc cân nặng;
- Nhờ tới sự tư vấn của bác sĩ để học cách ăn uống trở lại như bình thường, có suy nghĩ tích cực về việc ăn uống, bảo vệ sức khỏe bản thân.
Bác sĩ sẽ xem xét tiền sử bệnh, khám tổng quát, chú ý tới cảm xúc và thói quen ăn uống của người bệnh Bác sĩ cũng có thể yêu cầu người bệnh thực hiện xét nghiệm máu và xét nghiệm điện tâm đồ để kiểm tra tình trạng rối loạn điện giải và các chất khác trong cơ thể, ưu tiên việc điều trị những biến chứng nguy hiểm này bên cạnh việc điều chỉnh rối loạn ăn uống. Loại trừ những nguyên nhân khác có thể gây ra tình trạng tương tự.
Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) là liệu pháp điều trj đầu tay, ưu tiên sử dụng và rất quan trọng trong các trường hợp rối loạn ăn uống nói chungmắc chứng ăn vô độ tâm thần nói riêng. CBT tập trung vào việc phân tích và phá vỡ vòng xoắn bệnh lý: ăn kiêng nghiêm ngặt dẫn đến cơn đói cồn cào, gây ra ăn uống vô độ, sau đó là hành vi bù trừ (như nôn ói, dùng thuốc xổ) để tránh tăng cân và cuối cùng là cảm giác tội lỗi, xấu hổ dẫn đến ăn kiêng trở lại.
Tiếp theo, người bệnh sẽ cần điều chỉnh những ý nghĩ sai lầm về cân nặng, chế độ ăn uống, vóc dáng cơ thể,...Bác sĩ cũng sẽ giải thích cho người bệnh về việc loại bỏ thức ăn khỏi cơ thể như nôn, dùng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu,... không có tác dụng giảm cân và gây nhiều tác hại đối với sức khỏe.
- Điều trị hoá dược bên cạnh việc trị liệu tâm lý, một số thuốc có tác dụng làm giảm xung động ăn uống như fluoxetine, một số thuốc ức chế tái hấp thu serotonin khác như sertraline, escitalopram, fluvoxamine có thể được cân nhắc khi không đáp ứng với fluoxetine.
Đồng thời, cần giải quyết những vấn đề về sức khỏe tâm thần của người bệnh (nếu có) như căng thẳng, trầm cảm, rối loạn lo âu, sang chấn tâm lý... để kiểm soát bệnh một cách triệt để.
Kết lại, chứng ăn vô độ tâm thần có thể gây ra nhiều hệ lụy nguy hiểm đối với sức khỏe. Vì vậy, nếu bệnh nhân có dấu hiệu của tình trạng này thì cần đi khám bác sĩ ngay để có hướng xử lý kịp thời.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
