Rối loạn nhịp tim là một trong những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra khi cơ thể mất nhiều chất điện giải, đặc biệt là kali, trong những ngày nắng nóng kéo dài. Trời nóng khiến cơ thể đổ mồ hôi liên tục để hạ nhiệt; nếu chỉ uống nước mà không bù điện giải phù hợp, bạn có thể bị hạ kali máu một cách âm thầm, dẫn đến mệt mỏi, chuột rút và tăng nguy cơ xuất hiện các rối loạn nhịp tim nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời.
Bài viết được biên soạn dưới sự hướng dẫn chuyên môn của ThS.BS Hoàng Quốc Việt, Bác sĩ Trung tâm can tiệp tim mạch tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hạ Long.
Vì sao đổ mồ hôi nhiều lại khiến cơ thể dễ hạ kali máu và rối loạn nhịp tim?
Vào những ngày nắng gắt, không ít người cảm thấy mệt mỏi, hoa mắt, chuột rút hoặc tim đập nhanh sau khi làm việc ngoài trời, chơi thể thao, hay chỉ đơn giản là di chuyển trong thời tiết oi bức. Phản ứng thường thấy là nghĩ ngay đến mất nước.
Tuy nhiên, ThS.BS Hoàng Quốc Việt, chuyên khoa Can thiệp tim mạch tại Vinmec Hạ Long, cho biết mất nước chỉ là một phần của câu chuyện. Vấn đề đáng lo ngại hơn nằm ở sự thất thoát các chất điện giải, trong đó kali là khoáng chất giữ vai trò quan trọng với hoạt động của tim, cơ và hệ thần kinh.
“Kali tham gia vào quá trình dẫn truyền xung điện của tim và giúp các tế bào cơ hoạt động bình thường. Khi nồng độ kali trong máu giảm xuống dưới ngưỡng bình thường, các hoạt động này sẽ bị rối loạn, làm tăng nguy cơ xuất hiện những biến chứng tim mạch nguy hiểm”, bác sĩ Việt cho biết.
Lượng kali mất qua mồ hôi tuy không lớn bằng lượng nước mất đi, nhưng nếu tình trạng đổ mồ hôi kéo dài nhiều ngày - đặc biệt ở người lao động ngoài trời, người tập luyện cường độ cao hoặc người cao tuổi - mức thất thoát này có thể trở nên đáng kể. Nguy cơ càng cao hơn khi người bệnh chỉ bù nước bằng nước lọc mà bỏ qua việc bổ sung điện giải hợp lý.
Ngoài yếu tố thời tiết, hạ kali máu còn có thể xảy ra do tiêu chảy, nôn kéo dài, dùng thuốc lợi tiểu trong điều trị tăng huyết áp hoặc suy tim, mắc bệnh thận, rối loạn nội tiết, hoặc chế độ ăn thiếu thực phẩm giàu kali.
Bác sĩ Việt lưu ý, người trung niên và người có bệnh tim mạch là nhóm cần đặc biệt chú ý, vì đây thường là đối tượng đang dùng nhiều loại thuốc, trong đó có thuốc lợi tiểu. Khi kết hợp với thời tiết nắng nóng, nguy cơ hạ kali máu sẽ tăng lên đáng kể nếu không được theo dõi sát sao.
Điều đáng lưu tâm là hạ kali máu thường tiến triển âm thầm. Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh chỉ cảm thấy mệt mỏi, yếu cơ, chuột rút hoặc táo bón nên rất dễ bỏ qua; chỉ đến khi xuất hiện hồi hộp, đánh trống ngực, choáng váng hay ngất, nhiều người mới tìm đến bệnh viện thì tình trạng đã trở nặng.
Đừng chủ quan với chuột rút và hồi hộp trong những ngày nắng nóng
Theo bác sĩ Việt, quả tim vận hành dựa trên một hệ thống dẫn truyền điện rất tinh vi, và kali là một trong những yếu tố quyết định sự ổn định của hệ thống này. Khi nồng độ kali trong máu giảm, quá trình dẫn truyền xung điện của tim bị xáo trộn, làm tăng nguy cơ xuất hiện ngoại tâm thu, nhịp tim nhanh, rung nhĩ hoặc các rối loạn nhịp nguy hiểm hơn ở người vốn đã có bệnh tim nền.
Với người khỏe mạnh, hạ kali nhẹ có thể chỉ gây mệt mỏi hoặc giảm khả năng vận động. Nhưng ở người tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim hoặc từng có tiền sử rối loạn nhịp tim, tình trạng kali giảm kéo dài có thể trở thành yếu tố khởi phát những biến cố tim mạch nghiêm trọng.
“Nhiều bệnh nhân nhập viện vì đánh trống ngực hoặc rối loạn nhịp tim trong mùa hè mới phát hiện nguyên nhân liên quan đến rối loạn điện giải. Đây là tình trạng có thể phòng ngừa nếu được nhận biết sớm”, bác sĩ chia sẻ.
Cách phòng ngừa hạ kali máu mùa nắng nóng
Để hạn chế nguy cơ hạ kali máu, không nên chỉ tập trung uống thật nhiều nước lọc. Khi phải hoạt động ngoài trời trong thời gian dài hoặc đổ nhiều mồ hôi, cần bù nước hợp lý kết hợp bổ sung điện giải tùy theo từng trường hợp cụ thể. Chế độ ăn hằng ngày cũng nên tăng cường các thực phẩm giàu kali như chuối, cam, bơ, nước dừa, rau xanh, khoai lang và các loại đậu.
Riêng với người mắc bệnh thận mạn tính hoặc đang điều trị các bệnh lý đặc biệt, cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung nhiều kali, để tránh nguy cơ tăng kali máu. Với người đang dùng thuốc lợi tiểu điều trị tăng huyết áp hoặc suy tim, việc tự ý dùng các chế phẩm bổ sung kali cũng không được khuyến khích; liều lượng kali cần dựa trên chỉ định của bác sĩ sau khi xét nghiệm máu và đánh giá tình trạng bệnh lý cụ thể, vì bổ sung sai cách có thể dẫn đến tăng kali máu - một tình trạng nguy hiểm không kém hạ kali máu.
Bác sĩ Việt khuyến cáo, nếu xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, chuột rút liên tục, yếu cơ, tim đập nhanh, hồi hộp, choáng váng hoặc ngất trong những ngày nắng nóng, nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và kiểm tra điện giải đồ khi cần. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu càng không nên chủ quan với những dấu hiệu tưởng chừng đơn giản này.
Uống đủ nước, bổ sung điện giải hợp lý, ăn uống cân bằng và theo dõi sức khỏe định kỳ không chỉ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với thời tiết nắng nóng, mà còn góp phần giảm nguy cơ loạn nhịp tim và các biến chứng tim mạch nguy hiểm khác.
Lưu ý: Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Rối loạn nhịp tim là gì?
Rối loạn nhịp tim là tình trạng tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều do rối loạn hệ thống dẫn truyền điện của tim. Tình trạng này có thể không gây triệu chứng nhưng cũng có thể dẫn đến hồi hộp, ngất, đột quỵ, suy tim hoặc thậm chí đột tử nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Các phương pháp điều trị rối loạn nhịp tim gồm những gì và hiệu quả ra sao theo từng trường hợp?
Rối loạn nhịp tim không phải là một bệnh duy nhất mà là một nhóm bệnh rất đa dạng (rung nhĩ, cuồng nhĩ, nhịp nhanh trên thất, ngoại tâm thu, nhịp nhanh thất, nhịp chậm...). Vì vậy, phương pháp điều trị sẽ được lựa chọn tùy theo từng loại rối loạn nhịp, nguyên nhân gây bệnh và mức độ triệu chứng, nhằm kiểm soát nhịp tim, giảm biến chứng và cải thiện tiên lượng lâu dài.
Vì sao đổ mồ hôi nhiều mùa hè có thể gây hạ kali máu?
Mồ hôi không chỉ làm mất nước mà còn kéo theo chất điện giải, trong đó có kali. Nếu đổ mồ hôi kéo dài nhiều ngày mà chỉ bù nước lọc, lượng kali mất đi có thể trở nên đáng kể và gây hạ kali máu.
Hạ kali máu ảnh hưởng đến tim như thế nào?
Kali giữ vai trò ổn định hệ dẫn truyền điện của tim. Khi kali máu giảm, nguy cơ ngoại tâm thu, nhịp tim nhanh, rung nhĩ hoặc rối loạn nhịp nguy hiểm hơn sẽ tăng lên, đặc biệt ở người có bệnh tim nền.
Làm sao để phòng ngừa hạ kali máu mùa hè?
Bù nước kết hợp bổ sung điện giải hợp lý, tăng cường thực phẩm giàu kali như chuối, cam, bơ, nước dừa, rau xanh, khoai lang, đậu; người bệnh thận hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung kali.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE, đặt mua GÓI DỊCH VỤ hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
