Mùa mưa là giai đoạn bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ có chiều hướng gia tăng, nhất là tại môi trường nhà trẻ, mẫu giáo và khu vui chơi.
Mặc dù phần lớn ca bệnh diễn tiến nhẹ, bệnh vẫn có thể trở nặng nhanh chóng nếu phụ huynh bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao khó hạ, giật mình bất thường, nôn ói nhiều, lừ đừ hoặc thở mệt.
Điều khiến tay chân miệng dễ bị bỏ sót là bệnh không phải lúc nào cũng khởi phát bằng những biểu hiện rõ ràng.
Dấu hiệu ban đầu dễ bị bỏ qua
Ở giai đoạn đầu, trẻ mắc tay chân miệng có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, đau họng, biếng ăn, mệt mỏi, quấy khóc, chảy nước miếng nhiều do đau miệng hoặc khó nuốt. Sau đó, trẻ có thể xuất hiện hồng ban, bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông; kèm vết loét trong miệng khiến trẻ đau, bỏ ăn, bỏ bú hoặc uống ít nước.
Bác sĩ Đỗ Tuấn Vũ - Trưởng khoa Nhi sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Vinmec Cần Thơ - chia sẻ: "Trong bệnh tay chân miệng, mức độ tổn thương ngoài da không phải lúc nào cũng phản ánh đúng tình trạng. Điều cần quan tâm là diễn tiến toàn thân của trẻ, đặc biệt các dấu hiệu như giật mình bất thường, run chi, đi không vững, nôn nhiều, lừ đừ, thở nhanh, khàn giọng hoặc sốt cao khó hạ. Đây là những biểu hiện cần được thăm khám sớm để đánh giá nguy cơ biến chứng".
Tay chân miệng lây lan như thế nào?
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus đường ruột gây nên, có thể lây qua dịch tiết mũi họng, nước bọt, dịch từ bóng nước, phân của người bệnh hoặc qua bề mặt, vật dụng có chứa virus.
Ở trẻ nhỏ, nguy cơ lây nhiễm thường cao hơn do trẻ hay đưa tay, đồ chơi vào miệng, tiếp xúc gần với bạn bè và chưa hình thành thói quen rửa tay đúng cách. Nếu đồ chơi, tay nắm cửa, mặt bàn, sàn nhà hoặc vật dụng dùng chung không được vệ sinh thường xuyên, virus có thể phát tán nhanh trong lớp học, nhà trẻ hoặc nhóm trẻ.
Trong mùa mưa, khi trẻ sốt, đau họng, nổi ban hoặc ăn uống kém, phụ huynh nên theo dõi kỹ các biểu hiện đi kèm, tránh tự suy đoán là sốt siêu vi hay dị ứng thông thường.
Khi nào tay chân miệng có thể chuyển nặng?
Đa số trẻ mắc tay chân miệng có thể bình phục sau vài ngày nếu được chăm sóc và theo dõi đúng cách. Tuy vậy, ở một số trường hợp, bệnh có thể tiến triển nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, trẻ sốt cao, ăn uống kém hoặc có biểu hiện bất thường về thần kinh, hô hấp, tuần hoàn.
"Tay chân miệng có thể chuyển nặng nhanh ở một số trẻ, nhất là khi trẻ có biểu hiện kích thích thần kinh hoặc suy giảm toàn trạng. Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, chơi được, uống được nước, không nôn ói, không giật mình bất thường, phụ huynh có thể chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, khi trẻ mệt hơn bình thường, ngủ li bì, sốt cao khó hạ, giật mình liên tục, nôn nhiều hoặc thở mệt, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay để được phân độ bệnh và xử trí kịp thời", bác sĩ Đỗ Tuấn Vũ khuyến cáo.
Chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng tại nhà cần lưu ý gì?
Với những ca nhẹ và được bác sĩ hướng dẫn theo dõi tại nhà, phụ huynh cần chú trọng hạ sốt đúng cách, giảm khó chịu do loét miệng, đảm bảo đủ nước và theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng.
Trẻ nên được cho ăn thức ăn mềm, nguội, dễ nuốt như cháo loãng, súp, sữa, sữa chua; chia nhỏ bữa ăn và không ép ăn khi trẻ đau miệng. Khi trẻ sốt, cần dùng thuốc hạ sốt đúng loại, đúng liều theo cân nặng và theo chỉ dẫn của nhân viên y tế.
Bên cạnh đó, cần vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng, giữ da sạch sẽ, không tự ý chọc vỡ bóng nước hoặc thoa thuốc dân gian, dung dịch không rõ nguồn gốc lên vùng tổn thương để tránh khiến trẻ đau hơn hoặc tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Phòng bệnh bắt đầu từ những thói quen hằng ngày
Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ tay chân miệng, phụ huynh nên cho trẻ nghỉ học, hạn chế đến khu vui chơi hoặc tiếp xúc gần với trẻ khác cho đến khi được bác sĩ tư vấn phù hợp.
Bác sĩ Đỗ Tuấn Vũ nhấn mạnh: "Phòng bệnh tay chân miệng cần bắt đầu từ thói quen vệ sinh mỗi ngày. Rửa tay đúng lúc, làm sạch đồ chơi, vệ sinh bề mặt thường chạm và không dùng chung vật dụng cá nhân là những biện pháp đơn giản nhưng có vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ lây nhiễm".
Đừng chờ bệnh nặng mới đưa trẻ đi khám
Tay chân miệng là bệnh phổ biến ở trẻ nhỏ và phần lớn ca bệnh diễn tiến nhẹ. Tuy nhiên, phụ huynh không nên lơ là, đặc biệt trong những ngày đầu mắc bệnh và với trẻ dưới 5 tuổi.
Khi trẻ sốt, đau miệng, bỏ ăn, nổi ban hoặc có biểu hiện khác thường, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được bác sĩ đánh giá tình trạng, hướng dẫn chăm sóc và nhận biết các dấu hiệu cần tái khám ngay.
Phát hiện sớm, chăm sóc đúng và thăm khám kịp thời là cách giúp trẻ an toàn hơn trong mùa bệnh.
Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn bởi bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp về bệnh tay chân miệng
Tay chân miệng lây qua đường nào?
Tay chân miệng lây chủ yếu qua tiếp xúc với nước bọt, dịch từ bóng nước, phân của người bệnh hoặc các bề mặt, đồ chơi có chứa virus. Trẻ nhỏ trong nhà trẻ, mẫu giáo có nguy cơ lây nhiễm cao hơn.
Khi nào trẻ mắc tay chân miệng cần đi khám ngay?
Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám ngay nếu có các dấu hiệu như sốt cao khó hạ, giật mình bất thường, nôn nhiều, lừ đừ, thở nhanh hoặc thở mệt, run chi, đi không vững hoặc bỏ bú, bỏ ăn kéo dài.
Tay chân miệng có thể chăm sóc tại nhà không?
Đa số trường hợp tay chân miệng nhẹ có thể được chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Trẻ cần được hạ sốt đúng cách, uống đủ nước, ăn thức ăn mềm và theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng.
Làm sao để phòng bệnh tay chân miệng cho trẻ?
Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, vệ sinh đồ chơi và bề mặt tiếp xúc, không dùng chung vật dụng cá nhân, cho trẻ nghỉ học khi mắc bệnh và hạn chế tiếp xúc với trẻ khác là những biện pháp phòng bệnh hiệu quả.
Tay chân miệng có nguy hiểm không?
Phần lớn trẻ mắc tay chân miệng sẽ hồi phục sau 7-10 ngày. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng thần kinh, tim mạch hoặc hô hấp nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE, đặt mua GÓI DỊCH VỤ hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
