Hen phế quản và đái tháo đường có mối liên hệ thế nào?

16/04/2019
Hen phế quản và đái tháo đường có mối liên hệ thế nào?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Đĩnh - Trưởng Đơn nguyên Hô hấp - Hen - Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Dù cơ chế chưa được rõ nhưng những bệnh nhân đái tháo đường (đặc biệt những bệnh nhân đường huyết kiểm soát kém) có nguy cơ mắc hen cao hơn người khỏe mạnh, những bệnh nhân mắc cả 2 bệnh lý này có xu hướng kiểm soát đường huyết và kiểm soát cơn hen khó hơn những bệnh nhân tiểu đường không mắc hen.

1. Có tồn tại mối quan hệ giữa đái tháo đường và hen phế quản?

Đái tháo đường là tình trạng đường máu cao do cơ thể thiếu hormone insulin hoặc đề kháng với insulin. Đái tháo đường là bệnh lý mạn tính dẫn tới các biến chứng nhiều cơ quan như: tim mạch, thần kinh, tâm thần, thận – tiết niệu, tăng tỷ lệ tử vong nếu đường huyết không được kiểm soát ổn định.

Hen phế quản là tình trạng viêm và co thắt đường thở do đáp ứng quá mức với các tác nhân bên ngoài hoặc bên trong cơ thể. Bệnh biểu hiện bởi các cơn ho, khó thở và nặng ngực, xen kẽ các giai đoạn thở bình thường hoặc khó thở liên tục kéo dài nếu bệnh không được kiểm soát tốt.

Dù cơ chế chưa được rõ nhưng những bệnh nhân đái tháo đường (đặc biệt những bệnh nhân đường huyết kiểm soát kém) có nguy cơ mắc hen cao hơn người khỏe mạnh, những bệnh nhân mắc cả 2 bệnh lý này có xu hướng kiểm soát đường huyếtkiểm soát cơn hen khó hơn những bệnh nhân tiểu đường không mắc hen.

Ngược lại cũng có những nghiên cứu chỉ ra những người mắc hen phế quản cần được chú ý hơn khi nguy cơ mắc đái tháo đường của họ cũng cao hơn người bình thường.

Một tình trạng hay gặp ở bệnh nhân đái tháo đường type II là béo phì. Béo phì là nguy cơ chính của đái đường nhưng cũng liên quan đến gia tăng nguy cơ mắc hen phế quản. Những bệnh nhân hen phế quản kèm thừa cân có nhiều cơn hen kịch phát hơn, chất lượng cuộc sống kém hơn và đáp ứng với thuốc điều trị hen cũng kém hơn.

2. Điều trị hen bằng Steroid có gây nên đái tháo đường không?

Steroid được chỉ định ở bệnh nhân hen phế quản nhằm giảm tình trạng viêm và phù nề đường hô hấp, có vai trò trong ngăn ngừa cơn hen xuất hiện và điều trị cơn hen kịch phát.

Như chúng ta đã biết, steroid có tác dụng phụ làm tăng sự đề kháng Insulin, tăng đường máu, khó kiểm soát cân nặng tuy nhiên nhiều người thắc mắc liệu dùng nhóm thuốc này sẽ dẫn tới mắc đái tháo đường hoặc làm mất kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường?

Ở những bệnh nhân dùng steroid dạng hít (ICS như fluticasone, budesonide) là những thuốc sẽ tác động tại chỗ (đường hô hấp) thường không gây ảnh hưởng toàn thân, vì vậy sẽ không gây tăng đường huyết nếu được sử dụng đúng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Hen phế quản và đái tháo đường có mối liên hệ thế nào?
Ở những bệnh nhân dùng steroid dạng hít không gây tăng đường huyết nếu được sử dụng đúng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khi tình trạng khó thở của bạn xuất hiện thường xuyên và kéo dài hơn, việc kiểm soát cơn hen giúp bạn tránh khỏi tình trạng nguy kịch đe dọa đến tính mạng có thể đòi hỏi phải dùng steroid đường uống hoặc tiêm (như prednisolone, methylprenisolon). Thời gian dùng đường uống thường là những đợt ngắn ngày và đường huyết cũng sẽ được theo dõi sát nếu bạn có nguy cơ. Nếu sử dụng không đúng chỉ định của bác sĩ, dùng kéo dài, liều cao sẽ dẫn đến tăng đường huyết, mất kiểm soát đường máu ở ở bệnh nhân đái tháo đường và các biến chứng khác.

Tóm lại khi được chỉ định đúng đường dùng, liều và thời gian sử dụng, steroid giúp kiểm soát cơn hen tốt mà không gây tăng đường huyết hay mất kiểm soát bệnh đái tháo đường. Nếu bạn ngừng thuốc do lo sợ các tác dụng của thuốc, điều này rất nguy hiểm bởi có thể dẫn tới hậu quả trước mắt nghiệm trọng hơn rất nhiều các tác dụng phụ có thể có trong tương lai như cơn hen kịch phát nặng gây đe dọa tính mạng, mất tình trạng kiểm soát hen mà đôi khi rất khó để đạt được bệnh nhân hen phế quản. Hãy đến gặp bác sĩ khi bạn thấy có triệu chứng bất thường sau khi điều trị thuốc.

3. Phải làm gì để hen phế quản và đái tháo đường cùng chung sống hòa bình?

Việc kiểm soát tốt một trong hai tình trạng trên sẽ giúp cải thiện và không làm nặng lên tình trạng bệnh còn lại, vì vậy bên cạnh kiểm soát bằng thuốc, các biện pháp dưới đây được thực hiện càng sớm, hiệu quả kiểm soát sẽ cải thiện tốt hơn:

Thay đổi lối sống có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát cả hai bệnh trên, bao gồm: giảm cân, cai thuốc lá, chế độ ăn cân bằng dinh dưỡng, hạn chế đường, dầu mỡ và giàu chất xơ, vitamin.

Hãy hỏi bác sĩ khi nào có thể tập thể dục và chế độ tập luyện như thế nào? Bởi chế độ tập luyện phù hợp giúp bạn kiểm soát đường huyết, mỡ máu và giúp phổi trở nên khỏe hơn.

Khi được chẩn đoán hen phế quản và có mắc đái tháo đường, bạn sẽ cần tuân thủ chặt chẽ để kiểm soát được căn bệnh này.

Phòng khám Hen, Dị ứng và miễn dịch lâm sàng Vinmec đã xây dựng phác đồ điều trị và hướng dẫn chăm sóc giúp người bệnh đạt được hiệu quả điều trị tối ưu, lâu dài. Khi có bất cứ lo lắng, băn khoăn về hen phế quản và đái tháo đường, hãy liên hệ để được hỗ trợ.

Hen phế quản và đái tháo đường có mối liên hệ thế nào?
Thay đổi lối sống có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát cả hai bệnh

Loại bỏ hoặc giảm tối đa các yếu tố gây kịch phát cơn hen phế quản như: dị nguyên (bụi nhà, phấn hoa, thức ăn), không dùng thuốc khác khi không có chỉ định của bác sĩ do có thể khởi phát cơn hen, stress gây mất kiểm soát đường huyết và có thể làm khởi phát cơn hen nên hãy học cách kiểm soát tốt stress.

Hãy ghi lại các triệu chứng hen hàng ngày, bạn nên có 1 quyển sổ nhật ký để theo dõi mức độ và nguyên nhân bạn nghi ngờ gây ra triệu chứng hen. Mỗi bệnh nhân hen phế quản đều được khuyến cáo nên có số nhật kí hen bởi nó sẽ giúp bác sĩ theo dõi tình trạng của bạn một cách tổng quát nhất, từ đó đưa ra được kế hoạch điều trị phù hợp nhất với bạn.

Đảm bảo tình trạng hen và đái tháo đường của bạn đang được kiểm soát tốt, việc kiểm tra đường huyết định kỳ tại nhà cũng như khám định kỳ hen là rất cần thiết, không nên tự ý dùng thuốc nếu chưa được tư vấn bởi bác sĩ chuyên môn.

XEM THÊM: