......

Sơ cứu sốc chấn thương do tai nạn giao thông

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Huỳnh Kim Long - Bác sĩ hồi sức cấp cứu - Khoa Hồi sức Cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng.

Sốc do chấn thương là nguyên nhân gây tử vong cao chỉ sau chấn thương sọ não. Đa phần các trường hợp sốc đều xảy ra khi mất máu nhiều hoặc quá đau đớn do tai nạn. Do đó, việc sơ cứu tai nạn giao thông rất quan trọng vì nó làm giảm thiểu các nguy hiểm đối với người gặp nạn.

1. Sốc do chấn thương là gì?

Sốc là một tình trạng giảm tưới máu tổ chức với nhiều biểu hiện khác nhau, nhanh chóng dẫn đến suy đa tạng. Trong đó, sốc do chấn thương là một tình trạng sốc do mất máu hoặc đau do gãy xương biểu hiện lâm sàng bằng các dấu hiệu da xanh, lạnh, niêm mạc nhợt nhạt, vật vã kích thích. Trong chấn thương, mất máu là nguyên nhân chính của sốc. Ngoài ra, còn có các yếu tố khác như: tràn khí màng phổi, chấn thương cột sống... Sốc do chấn thương là nguyên nhân tử vong đứng thứ 2 sau chấn thương sọ não.

Sốc do chấn thương được chia thành 4 cấp độ:

  • Độ I: Lượng máu mất < 750ml chiếm dưới 15% tổng lượng máu toàn cơ thể, nhịp tim dưới 100 lần/phút, huyết áp bình thường, nhịp thở từ 14-20 lần/ phút, áp lực mạch bình thường hoặc tăng nhẹ
  • Độ II: Lượng máu mất từ 750ml - 1000ml, chiếm 15-30 % tổng lượng máu, nhịp tim lớn hơn 100 lần/phút, huyết áp bình thường, nhịp thở từ 20-30 lần/ phút, áp lực mạch giảm
  • Độ III: Lượng máu mất từ 1500-2000ml, chiếm 30-40% tổng lượng máu, nhịp tim lớn hơn 120 lần/phút, huyết áp giảm, nhịp thở từ 30-40 lần/phút, áp lực mạch giảm mạnh. Bệnh nhân trong trạng thái kích thích và lẫn lộn
  • Độ IV: Lượng máu mất lớn hơn 2000 ml, chiếm hơn 40% tổng lượng máu toàn cơ thể, nhịp tim lớn hơn 140 lần/ phút, huyết áp giảm mạnh, nhịp thở nhanh lớn hơn 35 lần/phút, áp lực mạch giảm mạnh. Bệnh nhân lúc này trong trạng thái lú lẫn, lờ đờ, không nhận thức được.
Tai nạn giao thông
Sốc do chấn thương là nguyên nhân tử vong đứng thứ 2 sau chấn thương sọ não

2. Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết sốc do chấn thương

Nguyên nhân dẫn đến sốc do tai nạn giao thông chủ yếu là người gặp nạn bị mất quá nhiều máu do chảy máu trong ổ bụng như chảy máu trong khoang màng phổi, gãy xương, vết thương mạch máu.

Ngoài ra, người gặp nạn cũng có thể bị sốc do quá đau đớn vì gãy xương, các chấn thương ngực, chấn thương tim hoặc nhiều chấn thương khác nhau phối hợp cũng dẫn đến sốc.

Sơ cứu tai nạn giao thông là điều cần thiết vì nó phần nào giúp giảm thiểu các nguy cơ của người gặp nạn, đặc biệt đối với các trường hợp sốc do tai nạn giao thông. Để biết người gặp nạn có bị sốc do chấn thương hay không, ta nên quan sát và nhận biết các dấu hiệu mất máu như sau:

  • Mạch nhanh, nhỏ, khó bắt mạch quay
  • Da niêm mạc nhợt nhạt, lạnh. đầu gối có mảng tím nếu mất máu nhiều.
  • Tìm thấy vị trí chảy máu nhiều: gãy xương, chấn thương mạch, chảy máu trong ổ bụng.

Ngoài ra, một số biểu hiện sau cũng là dấu hiệu của tình trạng sốc do chấn thương:

  • Vật vã, lờ đờ, rối loạn ý thức, hôn mê.
  • Các rối loạn ý thức có thể do sốc, cũng có thể do say rượu hoặc liên quan đến chấn thương sọ não
  • Thở nhanh, khó thở, tím môi và dầu chi (suy hô hấp)
  • Khát nước, tiểu ít, hạ thân nhiệt
  • Gãy xương, tràn khí dưới da, mất khả năng vận động tứ chi

3. Sơ cứu sốc chấn thương do tai nạn giao thông

xử lý vết thương tai nạn giao thông
Nguyên tắc điều trị sốc chấn thương do tai nạn giao thông tập trung vào ba điều sau: Hồi phục thể tích lòng mạch, cho bệnh nhân thở oxy và cầm máu

Bệnh nhân gặp tình trạng sốc do tai nạn giao thông cần phải vận chuyển nhanh tới bệnh viện là quan trọng và không làm mất thời gian vào những thao tác thừa.

Ba nhiệm vụ quan trọng cần phải làm như sau:

  • Đối với từng nạn nhân: phát hiện các chấn thương nặng và chấn thương đe dọa tính mạng
  • Đối với nhiều nạn nhân: Phân loại (triage) các điều trị ngay lập tức cứu sống nạn nhân
  • Đảm bảo đường thở thông thoáng (lấy dị vật, máu cục trong miệng để không bị tắc nghẽn do máu đờm...), hô hấp – tuần hoàn và vận chuyển tới bệnh viện đủ điều kiện chẩn đoán, điều trị đa chấn thương.

Nguyên tắc điều trị sốc chấn thương do tai nạn giao thông tập trung vào ba điều sau: Hồi phục thể tích lòng mạch, cho bệnh nhân thở oxy và cầm máu. Cụ thể:

  • Cầm máu: Băng ép nếu có chảy máu ra ngoài. Garô để cầm máu trong cắt cụt chi, đặc biệt khi các biện pháp khác không thể cầm máu được. Để tránh thiếu máu, garô phải được nới lỏng định kỳ (sau mỗi 45 phút).
  • Gãy xương chậu mất vững và chấn thương mạch máu là nguyên nhân dẫn đến sốc mất máu. Bất động cố định xương chậu để làm giảm chảy máu. Đặt bệnh nhân ở tư thế đầu thấp chân cao
  • Bù dịch (ở những cơ sở có thể đặt được đường truyền): Bù 2000ml dịch NaCl 0,9% qua đường ngoại vi (kim luồn 16G ). Ngoài ra, có thể dùng dung dịch cao phân tử để bù dịch cho người bệnh. Mục đích của bù dịch là đưa huyết áp trung bình (HATB) về khoảng 65mmHg và huyết áp tâm thu khoảng 90 mmHg trừ trường hợp có chấn thương sọ não kèm theo phải đưa HATB > 105 mmHg và huyết áp tâm thu > 120 mHg.

Ngoài ra một số trường hợp sốc do chấn thương nhưng không mất máu, để kiểm soát sốc chấn thương không do mất máu cần phải chuyển đến các tuyến y tế cơ sở như bệnh viện huyện, quận...để có thể sơ cứu. Trường hợp này không thể xử trí tại cộng đồng được.

sốc chấn thương do tai nạn giao thông là trường hợp nặng có thể đe dọa tính mạng nếu không được chẩn đoán và điều trị sớm. Bệnh nhân phải đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và xử trí cấp cứu. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là địa chỉ y tế uy tín để người bệnh hoàn toàn có thể yên tâm thăm khám và điều trị tại Bệnh viện.

  • Đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng cấp cứu tại Khoa cấp cứu được đào tạo chuyên sâu, bài bản, có thể tiếp nhận và xử lý khẩn cấp các trường hợp bệnh nhân đa chấn thương nặng, nguy kịch.
  • Luôn có sự phối hợp với tất cả các chuyên khoa khác như chuyên khoa chấn thương cơ xương khớp, cột sống, ngực, bụng... một cách nhanh chóng.
  • Có các thiết bị hiện đại trong chẩn đoán và điều trị.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã cấp cứu, điều trị nhiều ca bệnh trong các trường hợp khẩn cấp, tai nạn giao thông và chấn thương, sốc mất máu nghiêm trọng. Theo đó, quy trình thăm khám, cấp cứu, hồi sức cho bệnh nhân tại Vinmec đều được thực hiện bài bản, đúng quy trình, đem lại tiên lượng điều trị cao, thời gian phục hồi nhanh chóng.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 20% phí khám bệnh lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 1/8 - 30/9/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

Nguồn tham khảo: Cục quản lý khám chữa bệnh - Bộ Y tế

1.9K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan
  • Cách trái tim hoạt động và bơm máu khắp cơ thể
    Chấn thương tim nguy hiểm thế nào?

    Trái tim có vai trò vô cùng quan trọng trong cơ thể người, chính vì vậy những chấn thương ở tim dù là nhỏ nhất cũng có thể nguy hiểm đến tính mạng. Vậy chấn thương tim nguy hiểm thế ...

    Đọc thêm
  • Mang thai
    Tìm hiểu tình trạng sốc sản khoa

    Sốc là một tình trạng suy sụp tuần hoàn do nhiều nguyên nhân khác nhau, làm giảm hoặc ngừng cung cấp máu, oxy đến nuôi dƣỡng các cơ quan đặc biệt là các cơ quan quan trọng như tim, phổi, ...

    Đọc thêm
  • Đau nhói ngực trái khi gặp stress là sao?
    Đau nhói ngực trái khi gặp stress là sao?

    Cháu năm nay 21 tuổi. Dạo này, cháu có bị stress do nghĩ ngợi nhiều. Trước đó, cháu đau giữa ngực do thể thao cách đây 2-3 tháng. Dạo gần đây, cháu stress nên thỉnh thoảng có cơn đau nhói ...

    Đọc thêm
  • Đau tức ngực kèm khó thở có phải dấu hiệu bệnh tim mạch không
    Điều trị các chấn thương tim

    Chấn thương tim được đánh giá là tổn thương nghiêm trọng với nguy cơ tử vong cao. Thực tế chấn thương tim rất ít gặp trên lâm sàng vì đa phần người gặp nạn đều tử vong ngay sau đó. ...

    Đọc thêm
  • Thuốc Albutein
    Công dụng thuốc Albutein

    Thuốc Albutein có thành phần chính là albumin nên được bác sĩ chỉ định điều trị sốc giảm thể tích ở một số bệnh lý. Đây là sản phẩm của công ty Grifols Biologicals Inc và là thuốc được dùng ...

    Đọc thêm