......

Trầm cảm ở phụ nữ: Tìm hiểu khoảng cách giới

Trầm cảm có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và xảy ra ở cả nam giới và nữ giới. Phụ nữ bị trầm cảm nhiều gấp đôi nam giới. Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm ở phụ nữ.

1. Nguyên nhân nào gây trầm cảm ở phụ nữ?

Phụ nữ có nguy cơ được chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm gần gấp đôi nam giới. Một số thay đổi tâm trạng và cảm giác chán nản xảy ra với những thay đổi nội tiết tố bình thường.

Nhưng chỉ thay đổi nội tiết tố không gây ra trầm cảm. Các yếu tố sinh học khác, đặc điểm di truyền, hoàn cảnh và kinh nghiệm sống cá nhân có liên quan đến nguy cơ trầm cảm cao hơn.

Dưới đây là những gì góp phần vào chứng trầm cảm ở phụ nữ.

1.1. Tuổi dậy thì

Sự thay đổi hormone trong tuổi dậy thì có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh trầm cảm ở một số bạn gái. Tuy nhiên, những thay đổi tâm trạng tạm thời liên quan đến sự dao động hormone trong tuổi dậy thì là bình thường, nhưng chỉ những thay đổi này không gây ra trầm cảm.

Tuổi dậy thì thường liên quan đến những trải nghiệm khác có thể đóng một vai trò trong bệnh trầm cảm, chẳng hạn như:

  • Các vấn đề về tình dục và bản năng đang nổi lên.
  • Xung đột với cha mẹ
  • Tăng áp lực phải đạt được trong trường học, thể thao hoặc các lĩnh vực khác của cuộc sống.

Sau tuổi dậy thì, tỷ lệ trầm cảm ở nữ cao hơn nam. Vì trẻ em gái thường dậy thì trước trẻ trai, nên họ có nhiều khả năng bị trầm cảm ở độ tuổi sớm hơn so với trẻ em trai. Có bằng chứng cho thấy rằng khoảng cách giới tính trầm cảm này có thể tiếp tục trong suốt cuộc đời.

1.2. Vấn đề tiền kinh nguyệt

Đối với hầu hết phụ nữ mắc hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS), các triệu chứng như chướng bụng, căng tức ngực, đau đầu, lo lắng, cáu kỉnh và trải qua cơn buồn nôn là nhẹ và chỉ tồn tại trong thời gian ngắn.

Nhưng một số ít phụ nữ có các triệu chứng nghiêm trọng và làm gián đoạn việc học tập, công việc, các mối quan hệ hoặc các lĩnh vực khác trong cuộc sống của họ. Tại thời điểm đó, hội chứng tiền kinh nguyệt có thể chuyển sang giai đoạn rối loạn tiền kinh nguyệt (PMDD) - một loại trầm cảm thường cần được điều trị.

Sự tương tác chính xác giữa trầm cảm và hội chứng tiền kinh nguyệt vẫn chưa rõ ràng. Có thể những thay đổi theo chu kỳ liên quan đến estrogen, progesterone và các hormon khác có thể phá vỡ chức năng của các chất hóa học trong não như serotonin kiểm soát tâm trạng. Các đặc điểm di truyền, kinh nghiệm sống và các yếu tố khác dường như đóng một vai trò nào đó.

Tiền kinh nguyệt có liên quan đến trầm cảm ở phụ nữ
Tiền kinh nguyệt có liên quan đến trầm cảm ở phụ nữ

1.3. Thai kỳ

Những thay đổi đáng kể về nội tiết tố xảy ra trong thời kỳ mang thai và những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến tâm trạng. Các vấn đề khác cũng có thể làm tăng nguy cơ phát triển trầm cảm khi mang thai hoặc trong khi cố gắng mang thai, chẳng hạn như:

  • Thay đổi lối sống hoặc công việc hoặc các yếu tố gây căng thẳng khác trong cuộc sống
  • Vấn đề về mối quan hệ
  • Các giai đoạn trầm cảm trước đây, trầm cảm sau sinh hoặc PMDD
  • Thiếu hỗ trợ xã hội
  • Mang thai ngoài ý muốn
  • Sẩy thai
  • Khô khan
  • Ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm

1.4. Trầm cảm sau sinh

Nhiều bà mẹ mới sinh cảm thấy buồn bã, tức giận, cáu kỉnh và ngay sau khi sinh thường gặp những cơn quấy khóc của trẻ. Những cảm giác này đôi khi được gọi là baby blues và điều này là bình thường và thường giảm dần trong vòng một hoặc hai tuần.

Nhưng cảm giác trầm cảm nghiêm trọng hơn hoặc kéo dài có thể là dấu hiệu của chứng trầm cảm sau sinh, đặc biệt nếu các dấu hiệu và triệu chứng bao gồm:

  • Khóc thường xuyên hơn bình thường
  • Lòng tự trọng thấp hoặc cảm thấy như bạn là một người mẹ tồi
  • Lo lắng hoặc cảm thấy tê liệt
  • Khó ngủ, ngay cả khi con bạn đang ngủ
  • Các vấn đề với hoạt động hàng ngày
  • Không có khả năng chăm sóc em bé của bạn
  • Suy nghĩ làm hại em bé của bạn
  • Suy nghĩ tự tử

Trầm cảm sau sinh là một tình trạng bệnh lý nghiêm trọng cần được điều trị kịp thời. Nó xảy ra ở khoảng 10 đến 15% phụ nữ. Nó được cho là có liên quan đến:

  • Những biến động lớn về nội tiết tố ảnh hưởng đến tâm trạng.
  • Trách nhiệm chăm sóc trẻ sơ sinh.
  • Có khuynh hướng rối loạn tâm trạng và lo âu.
  • Các biến chứng mang thai và sinh nở.
  • Vấn đề cho con bú.
  • Các biến chứng hoặc nhu cầu đặc biệt của trẻ sơ sinh.
  • Hỗ trợ xã hội kém.
Trầm cảm ở phụ nữ sau sinh cần được phát hiện sớm
Trầm cảm ở phụ nữ sau sinh cần được phát hiện sớm

1.5. Trầm cảm ở phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh

Nguy cơ trầm cảm ở phụ nữ có thể tăng lên khi chuyển sang thời kỳ mãn kinh, giai đoạn được gọi là tiền mãn kinh, khi mức độ hormone có thể dao động thất thường. Nguy cơ trầm cảm cũng có thể tăng lên trong thời kỳ đầu mãn kinh hoặc sau khi mãn kinh, cả hai thời điểm khi nồng độ estrogen giảm đáng kể.

Hầu hết phụ nữ trải qua các triệu chứng khó chịu của thời kỳ mãn kinh không bị trầm cảm. Các yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ bị trầm cảm ở phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh:

  • Giấc ngủ bị gián đoạn hoặc kém
  • Lo lắng hoặc tiền sử trầm cảm
  • Những sự kiện căng thẳng trong cuộc sống
  • Tăng cân hoặc tăng chỉ số khối cơ thể (BMI)
  • Mãn kinh ở tuổi trẻ
  • Mãn kinh sớm do phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng

1.6. Hoàn cảnh sống và văn hóa

Tỷ lệ trầm cảm ở phụ nữ cao hơn không chỉ do sinh học. Các yếu tố khác như hoàn cảnh sống và các yếu tố gây căng thẳng, văn hóa cũng có thể đóng một vai trò nào đó. Mặc dù những yếu tố gây căng thẳng này cũng xảy ra ở nam giới, nhưng nó thường với tỷ lệ thấp hơn. Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm ở phụ nữ bao gồm:

  • Quyền lực và địa vị không ngang nhau: Phụ nữ có nhiều khả năng sống trong cảnh nghèo đói hơn nam giới, gây ra những lo ngại như không chắc chắn về tương lai và giảm khả năng tiếp cận với cộng đồng và các nguồn lực chăm sóc sức khỏe. Những vấn đề này có thể gây ra cảm giác tiêu cực, đánh giá thấp bản thân và thiếu kiểm soát cuộc sống.
  • Tình trạng quá tải công việc: Thường thì phụ nữ làm việc bên ngoài và vẫn đảm đương các trách nhiệm trong nhà. Nhiều phụ nữ phải đối mặt với những thách thức của việc làm cha mẹ đơn thân, chẳng hạn như làm nhiều công việc để kiếm sống. Ngoài ra, phụ nữ có thể chăm sóc con cái của họ đồng thời chăm sóc các thành viên gia đình bị bệnh hoặc lớn tuổi hơn.
  • Lạm dụng tình dục hoặc thể chất: Những phụ nữ bị lạm dụng tình cảm, thể chất hoặc tình dục khi còn nhỏ hoặc khi lớn có nhiều khả năng bị trầm cảm vào một thời điểm nào đó trong đời hơn những người không bị lạm dụng. Phụ nữ có nhiều khả năng bị lạm dụng tình dục hơn nam giới.

2. Các tình trạng khác xảy ra với bệnh trầm cảm ở phụ nữ

Phụ nữ bị trầm cảm thường có các tình trạng sức khỏe tâm thần khác cũng cần được điều trị, chẳng hạn như:

  • Sự lo ngại: Lo lắng thường xảy ra cùng với chứng trầm cảm ở phụ nữ.
  • Rối loạn ăn uống: Có mối liên hệ chặt chẽ giữa chứng trầm cảm ở phụ nữ và chứng rối loạn ăn uống như chán ăn và ăn vô độ.
  • Lạm dụng ma túy hoặc rượu: Một số phụ nữ bị trầm cảm cũng có một số hình thức sử dụng hoặc lệ thuộc chất gây nghiện không lành mạnh. Việc lạm dụng chất kích thích có thể làm trầm cảm thêm trầm trọng và khó điều trị hơn.
Tình trạng sử dụng chất kích thích có thể gặp do trầm cảm ở phụ nữ
Tình trạng sử dụng chất kích thích có thể gặp do trầm cảm ở phụ nữ

3. Nhận biết trầm cảm ở phụ nữ và tìm cách điều trị

Mặc dù chứng trầm cảm có vẻ khó điều trị, nhưng vẫn có cách điều trị hiệu quả. Thậm chí trầm cảm nặng thường có thể được điều trị thành công. Tìm kiếm sự giúp đỡ nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu và triệu chứng của bệnh trầm cảm, chẳng hạn như:

  • Cảm giác buồn bã, tội lỗi hoặc tuyệt vọng liên tục.
  • Mất hứng thú với những thứ bạn từng yêu thích.
  • Những thay đổi đáng kể trong cách ngủ của bạn, chẳng hạn như khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ quá nhiều.
  • Mệt mỏi hoặc đau không rõ nguyên nhân hoặc các triệu chứng thể chất khác mà không rõ nguyên nhân.
  • Các vấn đề khi tập trung hoặc ghi nhớ mọi thứ.
  • Thay đổi cảm giác thèm ăn dẫn đến giảm cân hoặc tăng cân đáng kể.
  • Đau nhức thể chất.
  • Cảm thấy như thể cuộc sống không đáng sống, hoặc có ý định tự tử.

Bạn cho rằng mình đã bị trầm cảm và không chắc chắn làm thế nào để có được điều trị? Trước tiên, hãy trao đổi tình trạng của bạn với bác sĩ đang điều trị cho bạn: Bác sĩ gia đình, bác sĩ nội khoa, bác sĩ sản khoa hoặc bác sĩ phụ khoa của bạn. Nếu cần, bác sĩ của bạn có thể giới thiệu bạn đến một chuyên gia sức khỏe tâm thần chuyên chẩn đoán và điều trị trầm cảm.

Hãy nhớ rằng, trầm cảm là bệnh phổ biến và có thể điều trị được. Nếu bạn nghĩ rằng bạn đang chán nản, đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

Nguồn tham khảo: mayoclinic.org

278 lượt đọc

Bài viết liên quan