Tế bào gốc đa năng là loại tế bào đặc biệt khi có khả năng tự làm mới và phát triển thành nhiều loại tế bào chuyên biệt trong cơ thể người. Ngày nay, các kết quả nghiên cứu và ứng dụng của các loại tế bào gốc đa năng mở ra kỷ nguyên mới cho y học tái tạo.
1. Tế bào gốc đa năng cụ thể là gì?
Tế bào gốc có thể được chia thành nhiều loại khác nhau dựa trên tiềm năng của chúng, bao gồm:
- Tế bào gốc toàn năng (Totipotent): Mỗi tế bào gốc toàn năng có thể biệt hóa thành tất cả các loại tế bào trong cơ thể và do đó, có thể phát triển thành một cơ thể người hoàn thiện.
- Tế bào gốc vạn năng (Pluripotent): Các tế bào gốc này có thể phát triển thành tất cả các loại tế bào thuộc ba lá phôi như ngoại bì, trung bì, nội bì.
- Tế bào gốc đa năng (Multipotent): Loại tế bào gốc này chỉ biệt hóa thành một số loại tế bào nhất định trong cùng một lá phôi.
- Tế bào gốc đơn năng (Unipotent): Các tế bào này ngoài tính tự làm mới thì chỉ có thể biệt hóa thành một loại tế bào có chức năng chuyên biệt.
Các tế bào gốc đa năng chủ yếu có nguồn gốc từ bên trong phôi nang (inner cell mass). Trong cơ thể người, các tế bào gốc đa năng này nhờ khả năng tự đổi mới và tạo ra nhiều loại tế bào khác nhau, chúng có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển và tồn tại của cơ thể con người. Ngày nay, các nhà khoa học đang tập trung đẩy mạnh các hướng nghiên cứu và ứng dụng trên các tế bào này.
2. Các loại tế bào gốc đa năng và ứng dụng của chúng
Gần như các mô trong cơ thể đều có thể tìm thấy tế bào gốc đa năng. Các loại tế bào gốc đa năng phổ biến hiện nay được nghiên cứu và ứng dụng nhiều như Tế bào gốc trung mô (Mesenchymal Stem Cells_MSCs), Tế bào gốc tạo máu (Hematopoietic Stem Cells_HSCs), Tế bào gốc nội mô (Endothelial Progenitor Cells_EPCs), Tế bào gốc biểu mô (Epithelial Stem Cells_EpSCs)...
2.1 Tế bào gốc tạo máu
Đây là một loại tế bào gốc đa năng có thể được tìm thấy trong tủy xương, máu dây rốn, máu ngoại vi huy động, đóng vai trò sản xuất các loại tế bào máu như tiểu cầu, hồng cầu và bạch cầu.
Với máu dây rốn, việc thu thập và lưu trữ rất dễ dàng, có nhiều ưu điểm nổi bật so với thu thập tủy xương và máu ngoại vi huy động, như đơn giản, dễ thực hiện, nhanh, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và em bé.
Các tế bào gốc tạo máu được sử dụng để điều trị các bệnh liên quan đến hệ tạo máu và miễn dịch như ung thư máu, suy tủy, tan máu bẩm sinh,...
2.2 Tế bào gốc trung mô
Loại tế bào gốc đa năng này được tìm thấy phổ biến ở nhiều mô liên kết trong cơ thể như mô mỡ, tủy xương, dây rốn, tủy răng sữa,... Các tế bào này có khả năng phát triển thành nhiều loại tế bào khác nhau bao gồm tế bào sụn, mỡ hay xương,... Ngoài ra, chúng còn có khả năng tiết ra các yếu tố tăng trưởng hỗ trợ tái tạo mô, các chất điều hòa miễn dịch và chống viêm.
Hiện nay, rất nhiều thử nghiệm lâm sàng được triển khai trên toàn cầu sử dụng tế bào gốc trung mô để điều trị nhiều nhóm bệnh khác nhau và cũng đã có một số sản phẩm tế bào gốc trung mô thương mại được phê duyệt tạ một số quốc gia như Ryoncil được FDA cấp phép tại Mỹ; Prochymal được phê duyệt tại Canada và Nhật bản; hay Cartistem, Cupistem và Neuronata-R được cấp phép tại Hàn Quốc...
Nhóm bệnh được tập trung nghiên cứu cũng như ứng dụng điều trị bằng tế bào gốc trung mô là thoái hóa khớp, bệnh tự miễn, bệnh mảnh ghép chống chủ, các bệnh của hệ thống thần kinh, bệnh tim mạch...
2.3 Tế bào gốc biểu mô
Loại tế bào này nằm trong các lớp tế bào biểu mô, có khả năng tăng sinh vượt trội, có đặc tính ức chế miễn dịch và là đối tượng nghiên cứu và ứng dụng lâm sàng của các nhà khoa học. Các tế bào biểu mô còn có khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau như tế bào tụy, tế bào sừng, tế bào gan, tế bào giác mạc,..và được ứng dụng trong việc điều trị nhiều mặt bệnh liên quan đến tụy, gan, da, nhãn khoa,….
3. Những trở ngại khi sử dụng tế bào gốc đa năng
Tế bào gốc đa năng mở ra những hy vọng về liệu pháp điều trị mới và hiệu quả trong tương lai. Tuy nhiên, việc áp dụng vào điều trị vẫn cần được nghiên cứu sâu hơn và quan sát thêm để đánh giá chính xác hiệu quả của các phương pháp này.
Ngoài ra, quá trình thu thập và lưu trữ tế bào gốc cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả điều trị. Nếu không thực hiện đúng quy trình, chất lượng và số lượng tế bào gốc có thể giảm sút và gây ảnh hưởng đến khả năng điều trị bệnh. Do đó, để tối ưu hóa liệu pháp cấy ghép tế bào gốc, việc thu thập và lưu trữ cần được thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín và được Bộ Y tế cấp phép.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE, đặt mua GÓI DỊCH VỤ hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
