Tế bào tiền thân nội mô là gì và được ứng dụng ra sao?

☰ Mục lục

Liệu pháp tế bào tiền thân nội mô (Endothelial progenitor cells_EPCs) đã và đang trở thành hướng điều trị tiềm năng cho các bệnh lý về tim mạch. Là một liệu pháp mới với các nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng bước đầu cho thấy kết quả tích cực dù có nhiều thách thức về nguồn tế bào, tiêu chuẩn và sự an toàn.

Nội dung bài viết được hướng dẫn chuyên môn bởi các chuyên gia Liệu pháp tế bào tại Vinmec

1. Tổng quan

Hiện tại, rối loạn chức năng nội mô được xem là nguyên nhân chính gây ra các vấn đề về tim mạch. Trong điều kiện bình thường, lớp nội mô có vai trò quan trọng trong việc sản xuất các chất giúp điều hòa trương lực mạch máu, kiểm soát tính thấm mạch, ngăn ngừa đông máu , điều hòa phản ứng viêm và miễn dịchKhi chức năng và tính toàn vẹn của nội mô bị suy giảm, một chuỗi phản ứng sinh học được khởi phát bao gồm: giảm sinh nitric oxide, tăng stress oxy hóa, tăng biểu hiện các phân tử dính và khuếch đại phản ứng viêm tạo điều kiện cho hình thành mảng xơ vữa, huyết khối và các bệnh lý mạch máu, đặc biệt là bệnh tim mạch. Trong nhiều nghiên cứu, tế bào tiền thân nội mô cho thấy khả năng thúc đẩy tái tạo nội mô và tân sinh mạch máu, vì vậy được xem là hướng điều trị mới đầy triển vọng cho các bệnh lý về tim mạch

EPCs là một quần thể tế bào tiền thân có khả năng biệt hóa thành tế bào nội mô hoặc hỗ trợ quá trình tạo mạch thông qua tiết ra các yếu tố tăng trưởng và các cytokine. Chúng được phân lập từ tủy xương, máu ngoại vi hoặc mô khác và có vai trò quan trọng trong tái tạo mạch và sửa chữa tổn thương nội mô

Tuy là một phương pháp mới đầy triển vọng nhưng cũng có những hạn chế như: tính đồng nhất của EPC, số lượng và chức năng EPC giảm ở người cao tuổi hoặc người bệnh lý như tiểu đường, tim mạch dẫn đến không đủ số lượng tế bào cho điều trị.

EPC được coi là phương pháp điều trị bệnh tim hiệu quả, nhưng đi kèm với nhiều rủi ro
EPC được coi là phương pháp điều trị bệnh tim hiệu quả, nhưng đi kèm với nhiều rủi ro

2. Ứng dụng của tế bào tiền thân nội mô trong điều trị bệnh tim mạch

Các nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng đã chỉ ra hiệu quả điều trị của tế bào tiền thân nội mô (EPC) từ nguồn tủy xương trong việc cải thiện tình trạng thiếu máu cục bộ tại tim, các chi và nhồi máu cơ tim. Khi được tiêm vào mạch vành hoặc cơ tim, EPC góp phần cải thiện tình trạng tưới máu, tái tạo mạch máu và hồi phục cấu trúc của thất trái sau nhồi máu

EPC cũng có thể được biến đổi gen giúp tăng cao đặc tính sinh học của EPC thông qua việc biểu hiện quá mức các gen chống oxy hóa, tăng trưởng, chống huyết khối, giãn mạch giúp cải thiện chức năng cũng như nâng cao khả năng chịu đựng của tế EPC khi tồn tại trong môi trường mô bị viêm hoặc tổn thương.

EPC tự thân có tiềm năng lớn trọng tái tạo mạch máu tổn thương, phát triển cơ quan nhân tạo và đặt stent. EPC thúc đẩy nhanh quá trình tái tạo nội mô và khôi phục cân bằng nội mô tại các vùng bị tổn thương. EPC cũng có thể được phủ lên trên các vật liệu nhân tạo như stent giúp ngăn ngừa các biến chứng tạo huyết khối hoặc tái hẹp mạch máu sau phẫu thuật

Tế bào tiền thân nội mô có thể được áp dụng để khiến các bộ phận nhân tạo bền vững hơn
Tế bào tiền thân nội mô có thể được áp dụng để khiến các bộ phận nhân tạo bền vững hơn

3. Các khó khăn gặp phải

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng sử dụng EPC tự thân trong điều trị bệnh lý tim mạch với các kết quả khả quan nhưng cũng có hạn chế bởi một sô các yếu tố.

Đầu tiên, tình trạng khan hiếm tế bào do số lượng EPC tồn tại rất ít trong cơ thể. Việc nuôi cấy để tăng số lượng cũng gặp khó khăn do nguy cơ tế bào bị lão hóa và thay đổi kiểu hình.

Chất lượng tế bào cũng bị ảnh hưởng do đa số các bệnh nhân cần điều trị nhất như người cao tuổi, người mắc bệnh tiểu đường, tim mạch lại là nhóm có chất lượng EPC kém nhất làm giảm hiệu quả của liệu pháp điều trị tự thânĐộ tinh khiết và giai đoạn phát triển của tế bào tiền thân nội mô khi cấy ghép cũng rất quan trọng. Một trong những biến chứng của cấy ghép EPC là vôi hoá van tim, được ghi lại trong những nghiên cứu lâm sàng. Vì thế, phương pháp điều trị này vẫn còn rủi ro và không nên được áp dụng quá sớm.

4. Tổng kết

Liệu pháp tế bào tiền thân nội mô (EPCs) đại diện cho một bước tiến quan trọng trong y học tái tạo, chuyển từ việc điều trị triệu chứng sang phục hồi cấu trúc và chức năng mạch máu.

Các nghiên cứu hiện nay đang tập trung vào các đặc điểm của loại tế bào EPC giúp nâng cao số lượng tế bào trước khi ghép mà vẫn duy trì chất lượng của tế bào.Bên cạnh đó là việc chuẩn hóa quy trình tạo nuôi cấy tế bào EPC này giữa các phòng thí nghiệm. Cần có một giao thức chuẩn xác để phân lập, nuôi cấy và ứng dụng điều trị cho bệnh nhân. 

Cuối cùng, các thử nghiệm lâm sàng và tiền lâm sàng với quy mô lớn, ngẫu nhiên và có đối chứng cần được thực hiện. Việc này sẽ giúp các chuyên gia xem xét, đối chứng các kết quả thử nghiệm để đánh giá tính an toàn cũng như hiệu quả lâu dài của việc điều trị bệnh tim mạch bằng EPC, cũng như điều trị các bệnh khác.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE, đặt mua GÓI DỊCH VỤ hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

Chia sẻ