Trẻ em dưới 6 tuổi là lứa tuổi phát triển nhanh về thể chất, tinh thần và vận động. Sự tăng trưởng về thể chất được đánh giá và theo dõi thông qua các chỉ số sinh học và biểu đồ năng lượng. Bên cạnh đó, để đánh giá và theo dõi sự phát triển tâm thần vận động cần phải sử dụng các test tâm lý. Hiện nay, Test Denver được nhiều nước trên thế giới áp dụng như một phương pháp sàng lọc, để phát hiện những trẻ có nguy cơ chậm phát triển.
Nội dung được viết bởi: Bác sĩ nội trú Đỗ Văn Đức - Bác sĩ Tâm thần, Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần Tích hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.
1. Test Denver đánh giá phát triển tâm thần vận động là gì?
Test Denver đánh giá phát triển tâm thần vận động được xây dựng năm 1967 tại trung tâm y học Denver Colorado (Mỹ) và được chỉnh sửa thành Denver II vào năm 1992. Test Denver với dụng cụ đơn giản, dễ thực hiện và có tính hệ thống nên được nhiều nước trên thế giới áp dụng để đánh giá, sàng lọc trẻ chậm phát triển tâm thần vận động.
Test Denver được thiết kế để sử dụng bởi những người đã được đào tạo bài bản về quy trình thực hiện, chẳng hạn như bác sĩ tâm thần nhi, chuyên gia tâm lý lâm sàng, điều dưỡng chuyên khoa hoặc các chuyên gia can thiệp phát triển.
Test Denver bao gồm 125 mục và được xếp thành 4 khu vực như sau:
- Khu vực vận động tinh tế thích ứng: Sự phối hợp tay mắt, khả năng thao tác với vật nhỏ, làm chủ nhóm cơ nhỏ, và khả năng giải quyết các vấn đề cơ bản.
- Khu vực cá nhân xã hội: Sự tương tác của trẻ với người khác và khả năng thực hiện nhu cầu cá nhân của trẻ.
- Khu vực ngôn ngữ: Khả năng nghe, hiểu và sử dụng ngôn ngữ của trẻ để giao tiếp.
- Khu vực vận động thô: Khả năng bò, ngồi, đi, chạy... làm chủ và phối hợp các nhóm cơ lớn của trẻ.
Phần trăm trẻ làm được theo lứa tuổi được hiển thị theo tỉ lệ 25%, 50%, 70%, 90% ở ô trắng và ô xanh.
2. Test Denver đánh giá phát triển tâm thần vận động được áp dụng trong trường hợp nào?
Test Denver đánh giá phát triển tâm thần vận động được chỉ định trong các trường hợp sau:
- Trẻ em dưới 6 tuổi có nghi ngờ về chậm phát triển tinh thần và vận động.
- Trẻ có bệnh thực thể cần phải theo dõi sự phát triển tâm thần vận động.
- Trẻ có vấn đề về tiền sử thai nghén và sản khoa.
Bên cạnh đó, các trường hợp không nên tiến hành hoặc cần trì hoãn test Denver gồm:
- Trẻ đang mệt mỏi, đang sử dụng thuốc ảnh hưởng tới tinh thần hoặc có bệnh thực thể nặng.
- Trẻ không có người chăm sóc đi cùng hoặc trẻ quá kích động, chống đối, hung tính...
3. Quy trình thực hiện test Denver
Test Denver đánh giá phát triển tâm thần vận động được thực hiện bởi bác sỹ chuyên khoa tâm thần, cán bộ tâm lý, điều dưỡng chuyên khoa, các chuyên gia can thiệp phát triển.
Các bước tiến hành thực hiện test Denver như sau:
3.1. Chuẩn bị
Người thực hành test cần chuẩn bị đầy đủ các phương tiện kỹ thuật sau:
- Phòng làm trắc nghiệm đáp ứng yêu cầu: Yên tĩnh, đủ ánh sáng, bàn ghế hoặc chỗ nằm ngồi phù hợp với độ tuổi của từng trẻ, ít kích thích.
- Tờ phiếu Denver II, sách hướng dẫn làm test, bút 3 màu mực xanh, đỏ, tím, thước kẻ, bút chì và bộ dụng cụ để làm test.
3.2. Kiểm tra và kết nối với
Trước khi bắt đầu đánh giá, người thực hành test cần:
- Trao đổi với người chăm sóc: giải mục đích thực hiện test - rằng bài test này không cần làm được hết tất cả, để cha mẹ không lo và không gây áp lực lên trẻ.
- Đánh giá tình trạng trẻ: quan sát xem trẻ có đủ sức khỏe, tỉnh táo để tham gia làm test hay không.
- Tạo kết nối thân thiện: tiếp cận trẻ một cách nhẹ nhàng, tạo không khí thoải mái để trẻ cảm thấy đây là một "trò chơi" thú vị thay vì một "bài kiểm tra", tạo môi trường thân thiện không gây sợ hãi cho trẻ.
3.3. Thực hiện Test
Người thực hành test sẽ chọn các mục trong 125 mục phù hợp với tuổi của trẻ, không làm toàn bộ test. Để có cơ sở chọn mục để đánh giá, người thực hành test sẽ phải tính tuổi chính xác theo ngày, hiệu chỉnh tuổi nếu sinh non, và vẽ đường tuổi trên phiếu Denver.
Sau khi vẽ đường tuổi, người thực hành test sẽ xác định vùng test, và bắt đầu từ các mục bên trái đường tuổi - các kỹ năng mà trẻ đáng lẽ đã làm được. Ở mỗi mục, người thực hành test sẽ lùi lại mục dễ hơn khi trẻ không thực hiện được mục nào đó, cho đến khi trẻ đạt 3 mục liên tiếp. Khi trẻ đạt một mục, người thực hành test sẽ tiếp tục đánh giá các mục khó hơn, và sẽ dừng khi trẻ không đạt 3 mục liên tiếp. Nếu trẻ mệt, người thực hành test sẽ cho trẻ nghỉ ngơi để tránh bị sai kết quả.
Tại mỗi mục, các người thực hành test sẽ ghi:
- Đạt (“Đ”): Khi trẻ thực hiện được kỹ năng khi yêu cầu, hoặc cha mẹ xác nhận trẻ làm được ở nhà.
- Không đạt (“K”): Khi trẻ không thực hiện được sau khi đã thử, hoặc cha mẹ xác nhận là chưa làm được.
- Từ chối (“T”): Trẻ không chịu làm, dù có khả năng, có thể vì sợ, mệt, hoặc không hợp tác.
- Chưa có cơ hội: Ký hiệu này chỉ dùng cho các câu hỏi cho cha mẹ, để đánh dấu những kỹ năng trẻ chưa từng được trải nghiêm, nên có thể sẽ không đánh giá được.
Tiếp theo, người thực hành test tiến hành đánh giá từng mục như sau:
- Mục tiến bộ: Đ nằm hoàn toàn bên phải đường tuổi (nghĩa là trẻ làm được trong khi 90% trẻ cùng tuổi không làm được).
- Mục bình thường: K hoặc T của các mục nằm bên phải đường tuổi. K hoặc T của các mục mà đường tuổi đi qua phần trắng 25 – 75%.
- Mục cảnh báo: K hoặc T của mục mà đường tuổi cắt qua phần xanh (vì có 75 - 90% trẻ cùng tuổi hoặc nhỏ hơn làm được mà trẻ không làm được).
- Mục chậm phát triển: K hoặc T của các mục nằm bên trái đường tuổi (khi có hơn 90% trẻ cùng tuổi hoặc nhỏ hơn làm được).
- Đánh giá toàn bộ test.
Dựa trên số lượng của mục cảnh báo và mục chậm, người thực hành test đánh giá toàn bộ test Denver theo tiêu chí sau:
- Bình thường: Toàn bộ test không có mục chậm phát triển, có một mục nghi ngờ.
- Nghi ngờ chậm phát triển: Toàn bộ test có một mục chậm hoặc hơn, và trên 2 mục cảnh báo hoặc hơn.
- Không đánh giá được: Từ chối hơn một mục bên trái đường tuổi, hoặc từ chối hơn một mục trong vùng 75-90%; nghĩa là không đủ dữ liệu để đưa ra kết luận.
- Người thực hành test tiến hành đánh giá hành vi: Đánh giá này được điền sau khi làm test vào các biểu hiện hành vi ở ô hình chữ nhật góc dưới bên phải của tờ test. Để đánh giá hành vi chính xác, trước và trong bài test, các người thực hành test đã phải liên tục quan sát những khía cạnh như mức độ hợp tác, khả năng chú ý, mức độ hứng thú và tương tác xã hội của trẻ. Người thực hành test cũng cần phải hỏi lại phụ huynh rằng hành vi của bé trong bài test có giống những ngày bình thường khác của bé không.
4. Theo dõi sau khi thực hiện test Denver đánh giá phát triển tâm thần vận động
Sau khi đánh giá, việc theo dõi dựa trên kết quả của bài test như sau:
- Bình thường: theo dõi định kỳ theo tư vấn của chuyên gia.
- Nghi ngờ chậm phát triển: đánh giá lại sau 1-2 tuần; nếu kết quả vẫn là nghi ngờ chậm phát triển thì nên trao đổi lại với chuyên gia để có lộ trình can thiệp cá nhân hóa và cụ thể cho trẻ.
- Không đánh giá được: đánh lại sau 1-2 tuần.
Sàng lọc và can thiệp kịp thời là yếu tố then chốt trong hành trình chăm sóc và theo dõi sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ. Tại Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần Tích hợp, chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng cha mẹ và trẻ trong quá trình sàng lọc và đánh giá, để cùng cha mẹ vun đắp từng bước phát triển của trẻ.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
