Thoái hóa khớp đang có xu hướng trẻ hóa do ảnh hưởng từ lối sống hiện đại. Ngồi máy tính 8-10 giờ mỗi ngày, tập gym cường độ cao vào cuối tuần, thức khuya, tăng cân... vốn là nhịp sống quen thuộc của nhiều người trẻ. Ít ai ngờ chính những thói quen tưởng chừng vô hại này lại âm thầm đẩy nhanh quá trình thoái hóa khớp.
Bài viết được biên soạn dưới sự hướng dẫn chuyên môn của TS.BS Nguyễn Hữu Mạnh - Giám đốc Bệnh viện Vinmec Hải Phòng.
Lối sống hiện đại đang làm thay đổi "bản đồ" nguy cơ thoái hóa khớp
Thực tế lâm sàng những năm gần đây cho thấy số người trong độ tuổi 30-40 đến khám vì đau khớp kéo dài, cứng khớp hoặc hạn chế vận động đang có xu hướng tăng lên. Bên cạnh yếu tố tuổi tác, những thay đổi trong lối sống được xem là nguyên nhân quan trọng khiến quá trình thoái hóa khớp diễn ra sớm hơn.
Theo TS.BS Nguyễn Hữu Mạnh - Giám đốc Bệnh viện Vinmec Hải Phòng, thoái hóa khớp là quá trình sụn khớp bị bào mòn dần theo thời gian, khiến khả năng bảo vệ đầu xương suy giảm, từ đó gây đau, cứng khớp và hạn chế vận động. Trước đây tuổi tác vẫn được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu, nhưng hiện nay nhiều yếu tố từ lối sống đang khiến bệnh xuất hiện sớm hơn nhiều so với trước.
“Lối sống ít vận động là một trong những nguyên nhân đáng lưu ý. Nhiều người trẻ dành phần lớn thời gian ngồi làm việc trước máy tính, ít vận động trong thời gian dài khiến hệ cơ quanh khớp suy yếu, làm giảm khả năng nâng đỡ và bảo vệ khớp. Trong khi đó, một số người lại tập luyện quá sức hoặc chơi thể thao không đúng kỹ thuật, tạo áp lực lớn lên sụn khớp và dây chằng, từ đó thúc đẩy quá trình thoái hóa diễn ra sớm hơn”, TS.BS Nguyễn Hữu Mạnh cho biết.
Bên cạnh đó, thừa cân, béo phì làm tăng đáng kể áp lực lên các khớp chịu lực như khớp gối, khớp háng và cột sống; tình trạng quá tải kéo dài khiến sụn khớp bị bào mòn nhanh hơn bình thường. Tiền sử chấn thương thể thao, tai nạn, dị tật bẩm sinh hoặc một số bệnh lý chuyển hóa cũng có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp ở người trẻ.
Một trong những lý do khiến nhiều người đến khám muộn là các triệu chứng ban đầu của thoái hóa khớp thường diễn tiến âm thầm: đau âm ỉ sau vận động, cứng khớp buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu, đôi khi có tiếng lạo xạo khi cử động. Vì những biểu hiện này khá giống đau mỏi cơ thông thường, không ít người chọn tự dùng thuốc giảm đau hoặc tiếp tục vận động cường độ cao mà không đi khám, khiến tổn thương sụn khớp có thể tiến triển nặng hơn trước khi được phát hiện.
“Thoái hóa khớp không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, mà còn có thể làm suy giảm khả năng lao động nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời. Khi tổn thương sụn khớp tiến triển, việc điều trị sẽ phức tạp hơn và người bệnh có nguy cơ phải can thiệp bằng các phương pháp ngoại khoa ở giai đoạn muộn”, TS.BS Nguyễn Hữu Mạnh chia sẻ.
Chủ động bảo vệ khớp từ khi còn trẻ
Theo bác sĩ Mạnh, phần lớn các yếu tố nguy cơ dẫn đến thoái hóa khớp đều có thể kiểm soát được thông qua thay đổi lối sống. Mỗi người nên duy trì hoạt động thể chất thường xuyên với các môn phù hợp như đi bộ, bơi lội, đạp xe; đồng thời hạn chế ngồi liên tục quá lâu bằng cách đứng dậy vận động sau mỗi 45-60 phút làm việc.
Việc tập luyện cũng cần thực hiện đúng kỹ thuật, khởi động đầy đủ trước khi vận động, và tăng cường độ tập theo từng giai đoạn thay vì đột ngột. Duy trì cân nặng hợp lý, xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng và kiểm soát tốt các bệnh lý nền cũng là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe xương khớp lâu dài.
Bác sĩ khuyến cáo, khi xuất hiện các dấu hiệu như đau khớp kéo dài trên hai tuần, đau tái diễn nhiều lần, cứng khớp buổi sáng, khớp sưng hoặc ảnh hưởng khả năng đi lại, nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Phát hiện sớm không chỉ giúp xác định đúng nguyên nhân, mà còn góp phần làm chậm quá trình thoái hóa, duy trì chức năng vận động và hạn chế nguy cơ phải can thiệp điều trị ở giai đoạn muộn.
“Thoái hóa khớp không còn là bệnh lý của riêng người cao tuổi. Chủ động xây dựng lối sống lành mạnh và lắng nghe những tín hiệu bất thường của cơ thể chính là cách hiệu quả để bảo vệ sức khỏe xương khớp ngay từ khi còn trẻ”, TS.BS Nguyễn Hữu Mạnh nhấn mạnh.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Vì sao người trẻ ngày càng dễ bị thoái hóa khớp?
Lối sống ít vận động, ngồi lâu trước máy tính, tập luyện sai kỹ thuật hoặc quá sức, thừa cân và tiền sử chấn thương là những yếu tố khiến sụn khớp bị bào mòn sớm hơn so với trước đây.
Dấu hiệu sớm của thoái hóa khớp là gì?
Đau âm ỉ sau vận động, cứng khớp vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu, và đôi khi có tiếng lạo xạo khi cử động khớp.
Khi nào cần đi khám vì đau khớp?
Khi đau khớp kéo dài trên hai tuần, đau tái diễn nhiều lần, cứng khớp buổi sáng, khớp sưng hoặc ảnh hưởng đến khả năng đi lại.
Làm sao để phòng ngừa thoái hóa khớp sớm?
Vận động thường xuyên với cường độ phù hợp, tập đúng kỹ thuật, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân bằng và kiểm soát tốt các bệnh lý nền.
Những triệu chứng nào cho thấy thoái hóa khớp vai đang tiến triển và khi nào nên đi khám bác sĩ?
Thoái hóa khớp vai là bệnh lý mạn tính, tiến triển âm thầm nhưng gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống. Nhận biết các triệu chứng sớm giúp điều trị kịp thời, giảm đau, bảo tồn chức năng khớp và hạn chế biến chứng.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE, đặt mua GÓI DỊCH VỤ hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
