Sốt cao ở trẻ có thể xuất hiện bất ngờ trong các chuyến du lịch biển hoặc nghỉ dưỡng tại đảo vào mùa hè. Việc thay đổi môi trường sống, thiếu ngủ và lịch trình di chuyển liên tục khiến nhiều trẻ bị ho, sổ mũi hoặc sốt ngay trong kỳ nghỉ - vốn là món quà cha mẹ dành cho con sau một năm học tập.
Trong bài viết dưới đây, bác sĩ Nguyễn Hữu Nam, Bác sĩ Nhi - Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Vinmec Nha Trang sẽ chia sẻ với cha mẹ cách xử trí ban đầu khi trẻ bị sốt trong lúc du lịch, đồng thời hướng dẫn nhận biết những dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Vì sao trẻ dễ bị ốm trong chuyến du lịch?
Không ít phụ huynh cho rằng trẻ bị sốt hay mắc bệnh sau kỳ nghỉ là do “trúng gió biển” hoặc “nhiễm lạnh”. Tuy nhiên, trên thực tế, tình trạng này thường là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp trong suốt hành trình.
Môi trường tập trung đông người: Sân bay, khu vui chơi, hồ bơi hoặc các đoàn du lịch đông khách làm tăng nguy cơ trẻ tiếp xúc với virus và vi khuẩn, từ đó dễ mắc các bệnh truyền nhiễm hơn.
Lịch trình quá dày: Việc thay đổi giờ giấc sinh hoạt, ngủ không đủ, bỏ bữa, uống ít nước trong điều kiện thời tiết nắng nóng cùng với vận động liên tục khiến cơ thể trẻ nhanh chóng rơi vào trạng thái kiệt sức.
Đặc điểm của cơ thể trẻ nhỏ: Hệ miễn dịch cũng như khả năng điều hòa thân nhiệt của trẻ vẫn chưa phát triển hoàn thiện như người trưởng thành. Vì vậy, cơ thể trẻ thường phản ứng mạnh và nhanh hơn trước những thay đổi về môi trường hoặc cường độ hoạt động.
Theo Bác sĩ Nguyễn Hữu Nam, Bác sĩ Nhi - Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Vinmec Nha Trang, việc nhiều gia đình cố gắng tận dụng tối đa lịch trình trong chuyến đi, sắp xếp quá nhiều hoạt động trong thời gian ngắn cũng là một yếu tố khiến sức đề kháng của trẻ suy giảm tạm thời. Đây là điều kiện thuận lợi để virus và vi khuẩn xâm nhập, làm tăng nguy cơ sốt siêu vi hoặc nhiễm trùng đường hô hấp cấp.
Ba sai lầm cha mẹ thường gặp khi xử trí trẻ sốt trong chuyến đi
Khi thấy con bắt đầu sốt, nhiều phụ huynh vì quá lo lắng nên dễ áp dụng những cách xử trí chưa phù hợp, làm ảnh hưởng đến quá trình hồi phục của trẻ như:
- Tự ý sử dụng kháng sinh mang theo: Phần lớn các trường hợp sốt ở trẻ trong mùa hè có nguyên nhân do virus. Vì vậy, kháng sinh không mang lại hiệu quả điều trị, thậm chí còn có thể gây tác dụng không mong muốn và làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.
- Cố gắng hạ sốt càng nhanh càng tốt: Một số cha mẹ cho trẻ uống thuốc hạ sốt với liều cao ngay khi thân nhiệt mới khoảng 38°C để trẻ có thể tiếp tục vui chơi. Thực tế, sốt là phản ứng bảo vệ tự nhiên của cơ thể và ở mức thông thường không gây tổn thương não. Việc dùng thuốc quá liều hoặc sử dụng quá sát thời gian quy định có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan.
- Vẫn để trẻ tiếp tục theo lịch trình: Khi cơ thể đã phát tín hiệu cần nghỉ ngơi, việc tiếp tục đưa trẻ đi tham quan hoặc vui chơi có thể khiến bệnh diễn tiến nặng hơn, làm tăng nguy cơ viêm phổi, mất nước nghiêm trọng và kéo dài thời gian hồi phục.
Xử trí đúng khi trẻ sốt theo khuyến cáo của bác sĩ nhi khoa
Theo khuyến cáo của các hiệp hội nhi khoa, mục tiêu quan trọng nhất khi chăm sóc trẻ bị sốt là giúp trẻ cảm thấy dễ chịu và theo dõi sát diễn biến của bệnh, thay vì cố gắng đưa thân nhiệt trở về mức bình thường trong thời gian ngắn, cha mẹ cần:
- Cho trẻ nghỉ ngơi: Nên để trẻ nghỉ tại nơi thoáng mát, mặc quần áo mỏng và rộng rãi. Không nên ủ ấm hoặc quấn kín vì có thể khiến thân nhiệt tăng cao hơn.
- Bổ sung đủ nước: Khuyến khích trẻ uống nước từng ngụm nhỏ nhưng thường xuyên. Có thể sử dụng nước lọc, nước trái cây hoặc oresol pha đúng hướng dẫn. Không nên cho trẻ uống nước quá lạnh. Với trẻ còn bú mẹ, cần tăng số lần bú để hạn chế nguy cơ mất nước.
- Sử dụng thuốc hạ sốt đúng cách: Chỉ nên dùng thuốc khi trẻ khó chịu hoặc thân nhiệt từ khoảng 38,5°C trở lên. Paracetamol vẫn là lựa chọn ưu tiên với liều dùng theo cân nặng và tham khảo ý kiến bác sĩ, mỗi lần cách nhau ít nhất 4-6 giờ và không quá 4 lần trong vòng 24 giờ. Khi cho trẻ uống thuốc, cần sử dụng dụng cụ đong liều đi kèm thay vì ước lượng bằng thìa ăn.
- Thận trọng khi dùng các thuốc khác: Không tự ý cho trẻ sử dụng ibuprofen hoặc aspirin nếu chưa loại trừ khả năng mắc sốt xuất huyết - bệnh thường gặp trong mùa hè, đặc biệt tại các khu vực ven biển. Những loại thuốc này chỉ nên dùng khi có chỉ định của bác sĩ.
- Lau mát đúng phương pháp: Sử dụng khăn mềm thấm nước ấm, có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt của trẻ khoảng 2°C, để lau vùng trán, nách và bẹn. Tuyệt đối không dùng nước đá, nước lạnh hoặc cồn để lau người vì có thể làm co mạch, gây run và khiến thân nhiệt tăng cao hơn.
Dấu hiệu cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay
Cha mẹ không nên chỉ dựa vào việc trẻ có hạ sốt sau khi dùng thuốc để đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh. Điều quan trọng là cần theo dõi tổng thể tình trạng và các biểu hiện lâm sàng của trẻ. Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám ngay khi xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt từ 38 độ C trở lên.
- Trẻ lừ đừ, khó đánh thức, người mềm nhũn hoặc quấy khóc kéo dài, dỗ mãi không nín.
- Thở nhanh, thở gắng sức, có dấu hiệu rút lõm lồng ngực, tím môi, tím đầu chi hoặc da nổi vân tím, tái nhợt.
- Có biểu hiện mất nước như tiểu ít, môi khô, mắt trũng, khóc không có nước mắt hoặc bỏ bú, bỏ uống.
- Nôn nhiều lần, không thể giữ được nước hoặc xuất hiện co giật.
- Xuất hiện các nốt phát ban không mất đi khi dùng tay ấn hoặc kéo căng vùng da (cần nghĩ đến nguy cơ sốt xuất huyết hoặc viêm màng não).
- Sốt kéo dài từ 3 ngày trở lên nhưng chưa xác định được nguyên nhân.
- Nghi ngờ mắc sốt xuất huyết với các dấu hiệu như đau bụng nhiều, chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi, tay chân lạnh, cơ thể mệt lả thì cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện.
Phòng bệnh: Lên kế hoạch cho kỳ nghỉ phù hợp với thể trạng của trẻ
Để trẻ có một kỳ nghỉ hè an toàn và trọn vẹn, cha mẹ nên chủ động xây dựng lịch trình hợp lý ngay từ đầu:
- Ưu tiên đảm bảo thời gian ngủ và nghỉ giữa các hoạt động, tránh sắp xếp quá nhiều điểm tham quan hoặc vui chơi trong cùng một ngày.
- Hạn chế để trẻ tiếp xúc với nắng nóng gay gắt; không cho trẻ tắm biển hoặc ngâm mình trong hồ bơi vào khoảng thời gian từ 10 giờ đến 16 giờ.
- Khuyến khích trẻ uống nước thường xuyên, ngay cả khi chưa cảm thấy khát; đồng thời chuẩn bị sẵn nước uống và oresol trong hành lý để sử dụng khi cần.
- Luôn theo sát trẻ khi vui chơi gần sông, biển hoặc hồ bơi nhằm phòng ngừa đuối nước, đồng thời chú ý giữ gìn vệ sinh ăn uống để giảm nguy cơ mắc tiêu chảy trong chuyến du lịch.
- Chuẩn bị một túi thuốc cơ bản gồm nhiệt kế, paracetamol đúng liều theo cân nặng của trẻ, oresol, nước muối sinh lý; tuyệt đối không tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
- Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và xử trí đúng cách ngay từ giai đoạn đầu không chỉ giúp trẻ nhanh chóng hồi phục mà còn góp phần để cả gia đình tận hưởng trọn vẹn kỳ nghỉ hè.
Câu hỏi thường gặp:
1. Trẻ sốt sau du lịch hè có cần đưa đi khám ngay không?
Không phải trường hợp nào cũng cần đi khám ngay. Tuy nhiên, nếu trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, sốt kéo dài trên 3 ngày hoặc kèm khó thở, lừ đừ, co giật, mất nước hay phát ban bất thường thì cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
2. Vì sao trẻ dễ bị sốt sau chuyến du lịch?
Thay đổi môi trường, tiếp xúc nơi đông người, thiếu ngủ, lịch trình dày đặc và thời tiết nắng nóng có thể làm sức đề kháng của trẻ suy giảm, tạo điều kiện cho virus hoặc vi khuẩn gây bệnh.
3. Khi trẻ sốt trong lúc đi du lịch, cha mẹ nên xử trí như thế nào?
Cho trẻ nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước, theo dõi nhiệt độ và chỉ dùng thuốc hạ sốt đúng liều khi trẻ khó chịu hoặc sốt từ khoảng 38,5°C trở lên. Không tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
4. Trẻ sốt sau du lịch có nên dùng kháng sinh ngay không?
Không. Phần lớn các trường hợp sốt ở trẻ sau du lịch là do virus nên kháng sinh không có tác dụng. Việc tự ý dùng kháng sinh còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc và gây tác dụng không mong muốn.
5. Làm thế nào để hạn chế trẻ bị sốt trong kỳ nghỉ hè?
Cha mẹ nên sắp xếp lịch trình phù hợp, đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc, uống đủ nước, tránh hoạt động ngoài trời nắng gắt, giữ vệ sinh ăn uống và chuẩn bị sẵn các thuốc, vật dụng y tế cần thiết khi đi du lịch.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE, đặt mua GÓI DỊCH VỤ hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
