Chỉ 5 tháng sau ca phẫu thuật thay van tim, ông T. bất ngờ rơi vào tình trạng lóc tách động mạch chủ type A - một trong những cấp cứu tim mạch có tỷ lệ tử vong rất cao nếu không được xử trí kịp thời. Trước diễn biến nguy kịch, quyết định mang tính bước ngoặt của ê-kíp bác sĩ tại Vinmec Times City đã giúp người bệnh vượt qua ranh giới sinh tử.
Từ những dấu hiệu kín đáo đến khi phát hiện bệnh lý lóc tách động mạch chủ phức tạp
Theo TS.BS Đoàn Đức Dũng, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City, người bệnh có tiền sử hẹp hở van động mạch chủ nặng cùng nhiều bệnh lý tim mạch phức tạp. Trước đó 5 tháng, ông đã được phẫu thuật thay van động mạch chủ sinh học tại một cơ sở y tế.
Khoảng 2 tháng sau phẫu thuật, người bệnh xuất hiện cảm giác mệt mỏi và khó thở khi gắng sức, nhưng không ghi nhận cơn đau ngực dữ dội - triệu chứng điển hình thường gặp của hội chứng động mạch chủ cấp. Đến khoảng một tuần trước khi nhập viện, tình trạng khó thở tiến triển rõ rệt, buộc ông phải đến bệnh viện để thăm khám.
Kết quả chẩn đoán xác định người bệnh bị phình lóc động mạch chủ type A kèm suy tim, với phân suất tống máu chỉ còn khoảng 30%. Trước nguy cơ động mạch chủ có thể vỡ bất cứ lúc nào, người bệnh được chuyển khẩn cấp đến Vinmec Times City để tiến hành phẫu thuật cấp cứu.
“Thách thức lớn nhất là ca phẫu thuật cấp cứu được thực hiện trên người bệnh đã từng thay van tim trước đó. Việc phải mổ lại chỉ sau thời gian ngắn làm gia tăng đáng kể nguy cơ biến chứng và tử vong trong phẫu thuật, do các cấu trúc trong lồng ngực đã hình thành tình trạng dính phức tạp sau lần can thiệp trước”, bác sĩ Dũng cho biết.
Chiến lược phẫu thuật cá thể hóa trước ca lóc tách động mạch chủ phức tạp
Ca phẫu thuật được thực hiện bởi ê-kíp phẫu thuật tim mạch với sự phối hợp chặt chẽ của các bác sĩ gây mê và hồi sức tích cực. Ngay sau khi mở lồng ngực, các bác sĩ đối mặt với nhiều thách thức do tình trạng dính nhiều quanh tim và các mạch máu lớn. Khi bộc lộ động mạch chủ, ê-kíp xác định động mạch chủ lên đã giãn phình khoảng 7 cm, kèm đường lóc tách kéo dài đến sát quai động mạch chủ.
Trong quá trình đánh giá tổn thương tại gốc động mạch chủ, các phẫu thuật viên nhận thấy đường lóc tách không chỉ giới hạn ở đoạn động mạch chủ lên mà còn lan xuống xoang vành phải, gây hẹp nghiêm trọng động mạch vành phải.
Đây là một tình huống đặc biệt phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ cao. Theo quy trình thông thường, sau khi thay đoạn động mạch chủ tổn thương, các lỗ động mạch vành sẽ được tái tạo và cắm lại vào mạch nhân tạo nhằm duy trì lưu lượng máu nuôi cơ tim. Tuy nhiên, ở trường hợp này, lỗ động mạch vành phải đã bị ảnh hưởng bởi quá trình lóc tách. Nếu vẫn áp dụng phương pháp cắm lại như thường lệ, nguy cơ hẹp hoặc tắc động mạch sau phẫu thuật sẽ rất lớn, có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim thất phải cấp với nguy cơ tử vong cao.
Trước diễn biến này, ê-kíp đã lựa chọn một chiến lược phẫu thuật khác biệt: chủ động thắt lỗ động mạch vành phải, đồng thời thực hiện bắc cầu nối từ động mạch chủ đến động mạch vành phải bằng đoạn tĩnh mạch hiển đảo chiều để khôi phục dòng máu nuôi cơ tim. Giải pháp này không chỉ giúp hạn chế nguy cơ tắc động mạch vành phải sau mổ mà còn góp phần bảo vệ cơ tim, giảm nguy cơ xảy ra biến chứng nhồi máu cơ tim cấp trong và sau phẫu thuật.
Đồng thời với việc xử trí tổn thương, các bác sĩ tiến hành thay toàn bộ đoạn động mạch chủ lên bị lóc tách bằng ống ghép mạch nhân tạo, tái tạo và cắm lại động mạch vành trái. Ê-kíp cũng quyết định bảo tồn van động mạch chủ sinh học đã được thay trước đó do van vẫn hoạt động ổn định. Việc giữ lại van cũ giúp giảm phạm vi can thiệp, đồng thời tránh cho người bệnh phải trải qua thêm một cuộc phẫu thuật thay van.
Sau hơn 2 giờ vận hành hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể, tim người bệnh đập trở lại với nhịp ổn định. Kết quả siêu âm tim qua thực quản được thực hiện ngay tại phòng mổ cho thấy van sinh học hoạt động tốt, chức năng tim được duy trì và không ghi nhận bất thường đáng kể.
Theo TS.BS Đoàn Đức Dũng, mỗi trường hợp lóc tách động mạch chủ có đặc điểm tổn thương và diễn tiến khác nhau, vì vậy cần xây dựng chiến lược điều trị phù hợp với từng người bệnh. Việc đánh giá chính xác tổn thương ngay trong quá trình phẫu thuật và lựa chọn phương án xử trí tối ưu đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu biến chứng cũng như nâng cao hiệu quả điều trị.
Phối hợp đa chuyên khoa - nền tảng của thành công trong điều trị bệnh lý tim mạch phức tạp
Sau ca phẫu thuật, người bệnh vẫn phải đối mặt với nhiều nguy cơ biến chứng do tiền sử bệnh lý tim mạch phức tạp cùng tình trạng suy tim từ trước.
Trong những ngày đầu sau mổ, huyết động của ông T. chưa thực sự ổn định. Có thời điểm lượng máu qua dẫn lưu lồng ngực lên tới khoảng 800 ml, buộc ê-kíp điều trị phải sử dụng thuốc vận mạch kết hợp truyền máu để duy trì tuần hoàn. Song song với công tác hồi sức tích cực, các bác sĩ sớm triển khai chương trình dinh dưỡng và phục hồi chức năng hô hấp, giúp người bệnh cai máy thở thuận lợi và từng bước cải thiện thể trạng.
Một thách thức khác xuất hiện khi người bệnh xảy ra cơn rung nhĩ kịch phát, khiến huyết áp giảm và ảnh hưởng đến huyết động. Biến chứng này được ê-kíp hồi sức phát hiện sớm, xử trí kịp thời để đưa nhịp tim trở lại bình thường. Đồng thời, người bệnh tiếp tục được điều trị nội khoa nhằm kiểm soát rối loạn nhịp và hạn chế nguy cơ tái phát.
Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên khoa tim mạch, chẩn đoán hình ảnh, gây mê, hồi sức tích cực, dinh dưỡng và phục hồi chức năng, người bệnh đã phục hồi tích cực sau gần hai tuần điều trị. Tại thời điểm xuất viện, ông T. tỉnh táo, nhịp tim ổn định, tình trạng khó thở cải thiện rõ rệt và chức năng co bóp thất trái được cải thiện đáng kể so với trước khi phẫu thuật.
"Tại Vinmec Times City, điều trị những ca tim mạch phức tạp không phải là nỗ lực của riêng một chuyên khoa. Mỗi quyết định đều được xây dựng trên sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên ngành, từ chẩn đoán, phẫu thuật, hồi sức đến phục hồi chức năng. Chính cách tiếp cận toàn diện và cá thể hóa đó giúp chúng tôi không chỉ xử trí được bệnh lý cấp tính phức tạp, mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài là cải thiện chất lượng sống cho người bệnh", TS.BS Đoàn Đức Dũng chia sẻ.
Câu hỏi thường gặp:
1. Động mạch chủ là gì?
Động mạch chủ là động mạch chính, lớn nhất và dài nhất trong cơ thể người, đóng vai trò như "tuyến đường cao tốc" vận chuyển máu giàu oxy được tim bơm ra để nuôi dưỡng toàn bộ các cơ quan và mô trong cơ thể.
2. Lóc tách động mạch chủ type A nguy hiểm không?
Lóc tách động mạch chủ type A là một cấp cứu tim mạch đặc biệt nguy hiểm. Nếu không được chẩn đoán và phẫu thuật kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong rất cao do vỡ động mạch chủ hoặc các biến chứng tim mạch nghiêm trọng.
3. Triệu chứng của lóc tách động mạch chủ có phải lúc nào cũng là đau ngực dữ dội?
Không. Ngoài đau ngực dữ dội, một số người bệnh có thể chỉ xuất hiện các triệu chứng không điển hình như mệt mỏi, khó thở khi gắng sức hoặc suy tim, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn hơn.
4. Vì sao người bệnh sau thay van tim vẫn có thể bị lóc tách động mạch chủ?
Lóc tách động mạch chủ có thể xảy ra ở người có bệnh lý động mạch chủ hoặc các yếu tố nguy cơ tim mạch, ngay cả sau khi đã thay van tim. Vì vậy, người bệnh cần tái khám định kỳ để phát hiện sớm các bất thường.
5. Vì sao điều trị lóc tách động mạch chủ cần sự phối hợp đa chuyên khoa?
Điều trị bệnh lý này đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chuyên khoa như tim mạch, phẫu thuật tim mạch, gây mê, hồi sức tích cực, chẩn đoán hình ảnh, dinh dưỡng và phục hồi chức năng để xử trí toàn diện từ phẫu thuật đến chăm sóc sau mổ, giúp người bệnh phục hồi tốt hơn.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE, đặt mua GÓI DỊCH VỤ hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
