......

Các bước sơ cứu khi bị rắn cắn - Điều nên và không nên

Triệu chứng khi bị rắn độc cắn

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Huy - Bác sĩ Hồi sức cấp cứu - Khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hạ Long. Bác sĩ đã có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Hồi sức tích cực - Chống độc - Cấp Cứu.

Ghi nhận tại các cơ sở y tế số bệnh nhân bị rắn cắn lại gia tăng. Đặc biệt do sơ cứu không đúng cách, nhiều bệnh nhân có thể bị hoại tử tay chân, nhiễm trùng huyết, thậm chí bị tử vong. Vì vậy, nhận biết rắn độc cắn và sơ cứu bị rắn độc cắn đúng cách là vô cùng cần thiết.

1. Nhận biết rắn độc và rắn không độc

  • Khó phân biệt rắn độc và rắn không độc. Có thể nhận ra được một số loại rắn độc thường gặp dựa vào các đặc điểm đặc trưng bên ngoài của rắn: rắn hổ mang (rắn hổ mang phát ra âm thanh đặc trưng), rắn cạp nong (thân có: khúc vàng khúc đen), rắn cạp nia (thân có: khúc trắng khúc đen), họ rắn lục (đầu to hình thoi hay tam giác bè to ra).
  • Rắn độc có thường có hai răng lớn ở vị trí răng cửa hàm trên, vì vậy khi cắn thường để lại vết cắn đặc trưng có thể giúp phân biệt rắn độc. Răng độc giống như một kim tiêm dưới da hoặc tiêm vào bắp thịt. Một số trường hợp loại rắn hổ mang mặc dù ở cách nạn nhân một khoảng cách vẫn phun nọc độc về phía nạn nhân gây tổn thương mắt dẫn đến nhiễm độc toàn thân.
Nhận biết một số loài rắn độc
Cách nhận biết rắn độc và rắn không độc

2. Cách sơ cứu rắn cắn

Sơ cứu bị rắn cắn cần được tiến hành ngay sơ sau khi bị rắn cắn, tiến hành trước khi vận chuyển bệnh nhân đến bệnh viện.

Mục tiêu của sơ cứu:

  • Loại bỏ bớt nọc độc và làm chậm sự dịch chuyển của nó từ vết cắn xâm nhập vào trong cơ thể.
  • Bảo vệ tính mạng của bệnh nhân, ngăn chặn và xử trí sớm các biến chứng trước khi bệnh nhân đến được cơ sở y tế.
  • Vận chuyển bệnh nhân một cách nhanh nhất và an toàn nhất đến cơ sở y tế
  • Không gì hại thêm cho bệnh nhân.

Các bước sơ cứu nên làm:

  • Cố gắng xác định được loài rắn đã cắn, màu sắc, kích thước, hình dạng đầu, cách thức tấn công.
  • Trấn an người bệnh.
  • Tuyệt đối không để nạn nhân tự đi lại. Bất động chân hoặc tay bị cắn bằng nẹp
  • Băng ép bất động với một số loại rắn hổ (rắn cạp nong, cạp nia, hổ mang chúa, rắn biển và một số giống rắn hổ mang thường), băng ép bất động nhằm mục đích làm chậm sự xuất hiện triệu chứng liệt.
  • Dùng các băng chun giãn, băng vải hoặc khăn, quần áo. Băng tương đối chặt nhưng không được chặt quá mức (tránh tình trạng làm mất mạch đập). Bắt đầu băng từ ngọn chi đến gốc chi đến hết toàn bộ chân, tay bị cắn. Dùng nẹp cứng để cố định chân, tay bị cắn.
  • Không băng ép khi rắn lục cắn vì có thể làm vết thương nặng thêm.
  • Nếu bệnh nhân khó thở thì hô hấp nhân tạo (hà hơi thổi ngạt hoặc bằng phương tiện y tế có tại chỗ như bóp bóng, máy thở xách tay,..). Nếu nạn nhân có dấu hiệu ngừng tuần hoàn thì tiến hành hồi sinh tổng hợp ngay tại chỗ và chờ nhân viên y tế đến.
  • Lưu ý khi vận chuyển bệnh nhân để vùng bị cắn thấp hơn vị trí của tim, nếu ở chân, tay thì có thể để thõng tay hoặc chân....
  • Đưa nạn nhân đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Nếu bệnh nhân còn tỉnh táo, có thể đưa đến bệnh viện lớn, nơi có sẵn huyết thanh kháng nọc rắn đặc hiệu. Huyết thanh kháng nọc rắn nên được dùng sớm (trong 4 giờ đầu). Trường hợp nạn nhân lơ mơ, hôn mê hay yếu liệt nên đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
  • Bất cứ trường hợp nào bị rắn cắn, ngay cả khi xác định là rắn lành, đều cần xử trí và theo dõi tại bệnh viện như rắn độc cắn, ít nhất trong 12 giờ đầu. Nếu sau 24 giờ, việc điều trị hiệu quả rất kém hoặc không có hiệu quả.
Các bước sơ cứu rắn cắn

Không sử dụng các biện pháp sau:

  • Không nên băng garo sau khi bị rắn cắn vì cột chặt có thể làm máu không đến được vị trí đã bị buộc khiến phần này dễ hoại tử. Khi bác sĩ tháo băng garo ra thì chất độc sẽ cùng lúc ùa về tim khiến bệnh nhân vào cơn sốc, bệnh nhân có thể tử vong lập tức.
  • Trích, rạch, trâm, chọc tại vùng vết cắn: các biện pháp này không có lợi ích, rõ ràng gây hại thêm cho bệnh nhân (tổn thương thêm mạch máu, dây thần kinh,... nhiễm trùng nặng thêm). Hút nọc độc: Không có lợi ích.
  • Chườm đá: Đã được chứng minh là có thể gây hại.
  • Sử dụng các loại thuốc dân gian, cổ truyền, chữa bằng mẹo: Không có ích lợi, khi đắp có thể gây nhiễm trùng, khi uống có thể gây hại cho nạn nhân.
  • Cố gắng bắt hoặc giết rắn: Nếu rắn đã chết hoặc bắt được rắn phải đem cùng với bệnh nhân đến bệnh viện để nhận dạng.
Chườm đá
Không nên chườm đá khi bị rắn cắn

3. Đề phòng rắn cắn

  • Biết về loại rắn trong vùng, biết khu vực rắn thích sống hoặc ẩn nấp.
  • Đi ủng, giày cao cổ và quần dài, đặc biệt khi đi trong đêm tối, đội thêm mũ rộng vành nếu đi trong rừng hoặc đi ở khu vực nhiều cây cỏ.
  • Càng tránh xa rắn thì càng tốt, đầu rắn đã chết vẫn có thể cắn người. Không bắt rắn, đuổi hoặc dồn ép rắn trong khu vực khép kín.
  • Không sống ở gần các nơi rắn thích cư trú hoặc thích đến như các đống gạch vụn, đống đổ nát, đống rác, nơi nuôi các động vật của gia đình.
  • Để tránh bị rắn biển cắn, người dân không nên bắt rắn ở trong lưới hoặc dây câu.
  • Dùng đèn nếu ở trong bóng tối hoặc vào ban đêm.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY.

3K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan