Những điều cần biết về lọc rửa tinh trùng bơm vào buồng tử cung (IUI)

30/05/2019
Lọc rửa tinh trùng

Lọc rửa và bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI) là phương pháp điều trị vô sinh hiếm muộn, hỗ trợ sinh sản phổ biến hiện nay. Lọc rửa và bơm tinh trùng giúp người vợ mang thai tự nhiên với chi phí thấp, độ an toàn cao, tỉ lệ thành công lớn. Dưới đây là những điều cần biết về lọc rửa tinh trùng bơm vào buồng tử cung mà bệnh nhân cần lưu ý.

1. Lọc rửa tinh trùng là gì?

Lọc rửa tinh trùng là thao tác làm sạch tinh trùng, chọn lọc tinh trùng chất lượng để bơm vào buồng tử cung hoặc đưa vào trong ống nghiệm, thực hiện thụ tinh nhân tạo.

Nguyên lý của lọc rửa tinh trùng là tinh trùng sau khi được lấy ra từ cơ thể người nam sẽ được cho vào một loại hóa chất có sẵn nhằm tạo môi trường nuôi cấy tinh trùng. Tiếp đó, tinh trùng được đưa vào máy quay ly tâm để phân tách tinh trùng khỏe và tinh trùng yếu, tinh trùng chết, tinh trùng dị dạng hoặc tinh trùng chứa các mầm bệnh, độc tố. Cuối cùng là lọc lấy những tinh trùng khỏe mạnh để thực hiện bơm vào buồng tử cung hoặc thụ tinh ống nghiệm.

Hai kỹ thuật lọc rửa tinh trùng phổ biến hiện nay là ly tâm Gradient và Swim up.

2. Bơm tinh trùng vào buồng tử cung là gì?

Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI) là đưa những tinh trùng đã được lọc rửa vào trong buồng tử cung của người phụ nữ. Mục đích của việc bơm tinh trùng vào buồng tử cung là làm tăng số lượng tinh trùng và tăng quãng đường tinh trùng có thể đi để tiếp cận trứng, từ đó tăng khả năng thụ thai.

Lọc rửa tinh trùng
Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI) là đưa những tinh trùng đã được lọc rửa vào trong buồng tử cung của người phụ nữ

3. Khi nào cần bơm tinh trùng vào buồng tử cung?

Các trường hợp vô sinh hiếm muộn áp dụng phương pháp bơm tinh trùng vào buồng tử cung bao gồm:

  • Tinh trùng yếu nhẹ về số lượng và chất lượng, kháng thể kháng tinh trùng
  • Dính nhẹ vùng chậu
  • Vô sinh do có bất thường ở cổ tử cung
  • Vô sinh không rõ nguyên nhân

Điều kiện để thực hiện bơm tinh trùng vào buồng tử cung là người vợ phải có ít nhất một vòi trứng hoạt động tốt và trong chu kỳ thực hiện phương pháp phải có trứng rụng.

4. Tinh trùng sau lọc rửa bao nhiêu là tốt nhất?

Sau khi lọc rửa và cô đặc, thể tích tinh trùng khoảng 0,2 - 0,3ml sẽ cho kết quả tốt nhất. Nếu nhiều hơn 0,3ml có thể khiến tinh trùng chảy ra ngoài hoặc kích thích tử cung co thắt.

5. Quá trình bơm tinh trùng vào buồng tử cung

Người chồng sẽ tự lấy tinh trùng bằng tay tại nhà hoặc tại bệnh viện và đưa đến phòng xét nghiệm để tiến hành lọc rửa. Tuy nhiên, để đảm bảo chất lượng tinh trùng thì tốt nhất người chồng nên lấy tinh trùng ở bệnh viện. Nếu lấy tại nhà thì cần mang đến bệnh càng sớm càng tốt, tối đa là 60 phút.

Sau khi lọc rửa, chọn lựa những tinh trùng tốt nhất, tinh trùng sẽ được đưa vào một ống thông nhỏ để bơm vào trong tử cung của người vợ.

Toàn bộ quá trình bơm tinh trùng vào buồng tử cung chỉ mất khoảng 3 - 5 phút. Sau khi bơm, người vợ nên nằm nghỉ 15 - 20 phút để tinh trùng có thời gian và điều kiện tốt nhất bơi đến gặp trứng. Sau khi trở về nhà người phụ nữ có thể hoạt động bình thường nhưng nên hạn chế lao động nặng.

Phương pháp bơm tinh trùng vào buồng tử cung không gây đau đớn. Một số trường hợp bị ra máu sau khi bơm tinh trùng. Nếu bạn cảm thấy khó chịu, căng tức bụng sau khi bơm tinh trùng cần đến bệnh viện kiểm tra để các bác sĩ thăm khám và có phương pháp xử lý kịp thời.

6. Sau khi bơm tinh trùng có bị chảy ra ngoài không?

Không giống như tinh trùng tươi, tinh trùng sau khi được lọc rửa đã được cô đặc ở một thể tích nhỏ nên khi đưa vào buồng tử cung tinh trùng không chảy ra ngoài được.

Một số trường hợp người vợ cảm thấy âm đạo ra nước và ẩm ướt cũng không nên quá lo lắng. Đó có thể là dung dịch nước muối sát khuẩn mà bác sĩ dùng để lau rửa âm đạo và cổ tử cung hoặc dịch nhầy của cổ tử cung.

7. Thời điểm tốt nhất để bơm tinh trùng vào buồng tử cung

Thời gian tốt nhất để bơm tinh trùng vào buồng tử cung với trường hợp bơm 2 lần là sau khi tiêm mũi thuốc rụng trứng hCG 24 giờ và 48 giờ. Nếu bơm 1 lần thì thực hiện sau khi tiêm CG 34 - 40 giờ.

8. Tỷ lệ thành công của phương pháp lọc rửa và bơm tinh trùng

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ thành công của phương pháp lọc rửa bơm tinh trùng thay đổi từ 6 – 26%, phụ thuộc rất nhiều vào nguyên nhân vô sinh, chất lượng tinh trùng và số lượng nang noãn. Chất lượng tinh trùng càng tốt, số lượng nang noãn càng nhiều, tỉ lệ thụ thai thành công càng cao. Tuy nhiên, số nang noãn tốt nhất là từ 3 - 4 nang, nếu có nhiều nang hơn sẽ tăng tỉ lệ đa thai.

Sức khỏe của vợ và chồng là một trong những yếu tố tác động rất lớn tới khả năng thành công của phương pháp lọc rửa và bơm tinh trùng. Trước khi thực hiện phương pháp này, các cặp vợ chồng cần chuẩn bị sức khỏe và tâm lý thật tốt để đạt hiệu quả thụ thai tốt nhất.

9. Có cần kiêng quan hệ trước và sau khi bơm tinh trùng không?

Trước khi bơm tinh trùng vào buồng tử cung nên kiêng quan hệ từ 3 - 5 ngày để tăng chất lượng tinh trùng được lấy để lọc rửa.

Sau khi bơm tinh trùng vào buồng tử cung có thể quan hệ bình thường.

10. Lưu ý khi thực hiện phương pháp lọc rửa bơm tinh trùng

Đối với người vợ

  • Cải thiện chế độ dinh dưỡng, ăn nhiều thực phẩm bổ dưỡng, các loại thức ăn giàu protein, vitamin và khoáng chất
Lọc rửa tinh trùng
Người vợ cần cải thiện chế độ dinh dưỡng, ăn nhiều thực phẩm bổ dưỡng, các loại thức ăn giàu protein, vitamin và khoáng chất

  • Hạn chế các loại thức ăn nhanh, thực phẩm chưa được tiệt trùng, thực phẩm chưa qua chế biến như: gỏi cá, thịt sống, sữa tươi, trứng lòng đào... có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng bào thai.
  • Hạn chế tối đa các loại thực phẩm gây co bóp tử cung, tăng nguy cơ sảy thai như: đu đủ xanh, rau sam, táo mèo, rau răm...
  • Bổ sung thêm sắt, axit folic cho cơ thể, uống 400mcg axit folic/ngày trong 1-3 tháng trước khi thực hiện lọc rửa và bơm tinh trùng
  • Ăn nhiều thức ăn chứa nhiều sắt và axit folic như: thịt nạc, cá biển, rau muống, rau ngót, ngũ cốc, bánh mì,...
  • Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày để nâng cao sức khỏe
  • Giữ gìn sức khỏe thật tốt, tránh xa các mầm bệnh truyền nhiễm
  • Tiêm phòng bệnh rubella, cúm, thủy đậu
  • Kiểm soát cân nặng, không giảm cân quá nhiều, không tăng cân quá nhanh
  • Khám phụ khoa và điều trị các bệnh phụ khoa nếu có
  • Khám răng miệng
  • Không tiếp xúc với các nguồn hóa chất độc hại, chất tẩy rửa nguy hại...
  • Không hút thuốc lá; không uống rượu bia, chè, cà phê; không sử dụng các chất kích thích
  • Giữ tinh thần thoải mái, không để bản thân bị stress, áp lực, căng thẳng.

Đối với người chồng

  • Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng
  • Ăn nhiều thực phẩm tốt cho tinh trùng, giàu axit folic, kẽm, vitamin C như: hàu, thịt bò, hải sản, trứng, rau có lá màu xanh đậm...
  • Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày
  • Hạn chế lao động nặng, lao động quá sức
  • Không hút thuốc lá, không uống rượu bia, không sử dụng chất kích thích
  • Tránh tiếp xúc với khói bụi, hóa chất độc hại
  • Có chế độ làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, giữ cho tâm lý thoải mái, tránh căng thẳng, mệt mỏi
  • Không mặc đồ bó sát, ngồi quá lâu

11. Nên lọc rửa và bơm tinh trùng ở đâu?

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những cơ sở y tế hàng đầu hiện nay trong lĩnh vực điều trị vô sinh hiếm muộn. Vinmec đầu tư rất nhiều trang thiết bị máy móc, công hệ hiện đại, tiên tiến bậc nhất trên thế giới nhằm thực hiện các phương pháp hỗ trợ sinh sản. Hệ thống trang thiết bị đạt tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao tỷ lệ thụ thai thành công.

Lọc rửa tinh trùng
Hệ thống trang thiết bị đạt tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao tỷ lệ thụ thai thành công

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, kỹ thuật lọc rửa tinh trùng được chỉ định với các trường hợp bơm tinh trùng vào buồng tử cung hoặc trường hợp làm thụ tinh trong ống nghiệm. Thực hiện lọc rửa tinh trùng bằng các phương pháp sau:

  • Phương pháp “thang nồng độ”:
    • Làm thang nồng độ 2 lớp: lấy ống nghiệm đáy nhọn Falcon 14ml, dùng pipet Pasteur tiệt trùng nhỏ 1ml SpermGrad (Vitrolife, Thụy Điển) 90% xuống đáy ống, nhỏ từ từ (càng chậm càng tốt) 1 ml SpermGrad 45% lên trên sao cho giữa 2 lớp môi trường có lớp phân cắt rõ.
    • Nhỏ 1ml tinh dịch trên hai lớp môi trường, sau đó quay li tâm 1500 vòng x 15 phút.
    • Hút bỏ phần phía trên, lấy cặn tinh trùng thu được rửa sạch môi trường thang nồng độ bằng 4ml môi trường đệm HEPES (Sperm Rinse, G-Mops...) trong ống nghiệm đáy tròn Falcon 14ml, quay ly tâm 1500 vòng x 10 phút.
    • Hút bỏ phần nước nổi, thu lấy cặn.
    • Đánh giá chất lượng tinh trùng sau lọc rửa: Lấy 20μl cặn vừa thu được nhỏ vào lam kính, đậy lamen soi dưới kính hiển vi x20 để tính tỷ lệ tinh trùng sống: > 98% là đạt yêu cầu.
    • Trường hợp mẫu có tỷ lệ tinh trùng chết nhiều: thao tác như trên nhưng làm thang nồng độ 3 lớp: 90- 70- 45%, mỗi lớp 0,5ml.
    • Cặn thu được dùng để thụ tinh trong ống nghiệm (dùng để cấy tinh trùng hoặc làm ICSI).
  • Phương pháp “bơi lên” (swim-up):
    • Lấy ống nghiệm đáy tròn 14ml đã đựng sẵn 1,5 ml IVF. Dùng pipet Pasteur thả nhẹ nhàng cặn thu được xuống đáy ống nghiệm. Ống swim-up xong để nghiêng trong cốc inox cho vào tủ cấy CO2.
    • Thu hoạch phần nước nổi sau swim-up khoảng 30 phút vào ống nghiệm đáy tròn 5ml, phần này dùng để thụ tinh trong ống nghiệm IVF cổ điển hoặc dùng để làm ICSI.
  • Trong trường hợp mẫu tinh trùng yếu, ít hoặc mẫu tinh trùng hút từ tinh hoàn (PESA):
    • Lọc rửa bằng ống nghiệm nhỏ 5 ml, làm ba lớp thang nồng độ 90- 70- 45%, mỗi lớp 0,5 ml; nhỏ 0,5 ml tinh dịch ở phía trên, quay ly tâm 1500 vòng x 10 phút.
    • Lấy cặn thu được cho vào trong 2 ml môi trường nuôi cấy, quay ly tâm tiếp 1500 vòng x 5 phút.
    • Hút bỏ hết nước nổi, lấy phần cặn (thể tích càng ít càng tốt) để làm ICSI.

Hiện nay, Vinmec đang triển khai hầu hết các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản tiến tiến trên thế giới như: lọc rửa và bơm tinh trùng vào buồng tử cung, tiêm tinh trùng vào bào tương noãn, dự trữ sinh sản, hỗ trợ phôi thoát màng... tỷ lệ thành công khá cao, mang đến niềm vui làm cha mẹ cho nhiều cặp vợ chồng vô sinh hiếm muộn lâu năm.

XEM THÊM: