......

Đánh giá yếu tố sắt trong máu khi khám sức khỏe tổng quát

Thiếu máu thiếu sắt

Sắt là một yếu tố có trong cơ thể người mà trong đó, sắt trong máu đóng một vai trò hết sức quan trọng với sức khỏe của con người. Nếu định lượng sắt trong máu nằm ngoài mức bình thường thì cơ thể có khả năng mắc phải một số bệnh lý nguy hiểm như thiếu máu thiếu sắt và những bệnh lý huyết học khác. Vì vậy, những xét nghiệm đánh giá yếu tố sắt trong máu là vô cùng cần thiết để có thể xác định được tình trạng bệnh lý trên bệnh nhân.

1. Đánh giá yếu tố sắt trong máu

Sắt được xem là một trong những chất khoáng rất cần thiết cho các hoạt động sống của con người, được đưa vào cơ thể con người qua con đường hấp thụ thức ăn.

Thực tế cho thấy rằng trong quá trình ăn uống và hấp thụ thức ăn vào cơ thể thì lượng sắt được đưa vào cơ thể bị hao hụt trong quá trình này và chỉ còn lại không quá 10% cho đến lúc vào được đến những cơ quan cần thiết. Sắt được hấp thụ vào cơ thể dưới dạng Fe3+ có trong muối hoặc hydroxit, sau đó bị phân ly thành những ion tự do, kết hợp cùng với một số chất hữu cơ nhất định và cuối cùng sẽ được đưa về dạng Fe2+ để hấp thụ vào cơ quan. Sắt được hấp thụ vào mạch máu là một loại dịch sinh lý rất quan trọng của cơ thể người, tại đây Fe2+ sẽ bị oxy hóa thành Fe3+, sau đó liên kết với Protein đặc hiệu Transferrin và đưa những chất này đến tủy xương, tham gia tạo Hemoglobin.

Mặt khác, sắt còn được cơ thể dự trữ ở dạng Ferritin và Hemosiderin có mặt ở những tạng như ruột, gan, tủy xương... Vai trò của sắt trong cơ thể rất đa dạng, bao gồm hô hấp tế bào, sản xuất Hemoglobin, Myoglobin để đưa Oxy đến mô cơ quan, cấu tạo nên các enzyme quan trọng trong cơ thể người như enzyme Catalase, Peroxidase, phụ nữ trong chu kỳ kinh nguyệt, đang mang thai hoặc trong thời kỳ cho con bú thì cũng cần lượng sắt nhiều hơn người bình thường.

Vì vậy, cần cung cấp đủ lượng sắt cần thiết cho cơ thể để phục vụ cho những hoạt động trên, nếu không cơ thể sẽ dễ dàng rơi vào tình trạng thiếu hụt sắt, gây nên một số bệnh lý như thiếu máu thiếu sắt.

Sắt
Sắt có mặt ở nhiều tạng trong cơ thể con người với nhiều vai trò khác nhau

Để có thể đánh giá yếu tố sắt trong máu một cách chính xác và đầy đủ thì bệnh nhân có thể được chỉ định một số loại xét nghiệm cận lâm sàng khảo sát những vấn đề liên quan đến sắt như định lượng sắt trong máu, sự vận chuyển sắt trong máu, lượng sắt được dự trữ ở một số mô cơ quan... Các xét nghiệm đánh giá yếu tố sắt trong máu bao gồm:

  • Xét nghiệm sắt huyết thanh: là xét nghiệm được thực hiện để định lượng sắt trong máu người bệnh, gồm sắt tự do, sắt dự trữ dưới dạng Ferritin và sắt vận chuyển.
  • TIBC: là xét nghiệm đo được khả năng liên kết sắt toàn phần của cơ thể bằng cách khảo sát những protein trong máu liên kết với sắt, trong đó có Transferrin là một protein gắn với sắt chủ yếu trong cơ thể.
  • UIBC: là xét nghiệm khảo sát được khả năng liên kết với sắt không bão hòa, hay nói cách khác là khả năng gắn sắt dự phòng của protein Transferrin chưa bão hòa. UIBC được tính bằng công thức UIBC = TIBC – lượng sắt huyết thanh.
  • Độ bão hòa Transferrin %: là một công thức tính toán để đưa ra tỷ lệ % Transferrin bão hòa với sắt.
  • Ferritin huyết thanh: là xét nghiệm cho biết được sắt được dự trữ trong cơ thể dưới dạng Ferritin trong cơ thể.
  • Thụ thể Transferrin: là xét nghiệm cho biết lượng protein vận chuyển Transferrin có khả năng vận chuyển sắt cũng như những tế bào trong cơ thể. Loại xét nghiệm này có thể được thực hiện để chẩn đoán bệnh lý thiếu máu thiếu sắt cũng như phân biệt thiếu máu với một số tình trạng bệnh lý khác.

Ngoài những xét nghiệm chính để đánh giá yếu tố sắt trong máu như trên, một số xét nghiệm khác có thể được thực hiện kèm theo như Hemoglobin và Hematocrit trong máu, số lượng hồng cầu lưới, Kẽm – Protoporphyrin, xét nghiệm gen HFE... để góp phần khảo sát yếu tố sắt trong cơ thể.

Lấy máu xét nghiệm
Máu ngoại vi được sử dụng trong xét nghiệm nồng độ sắt trong cơ thể

2. Thiếu máu thiếu sắt

Những xét nghiệm đánh giá yếu tố sắt trong máu sẽ được bác sĩ điều trị chỉ định khi bệnh nhân có một số triệu chứng nghi ngờ mắc phải tình trạng thiếu máu thiếu sắt hoặc những bệnh lý về quá tải sắt. Các dấu hiệu thiếu máu thiếu sắt bao gồm:

  • Cơ thể mệt mỏi trong thời gian dài
  • Chóng mặt
  • Ốm yếu
  • Nhức đầu
  • Đau ngực
  • Nhận thức kém

Nếu bệnh nhân bị thiếu máu thiếu sắt thì khi thực hiện xét nghiệm định lượng sắt trong máu sẽ cho kết quả lượng sắt huyết thanh giảm, Transferrin hoặc TIBC tăng lên, UIBC tăng lên, độ bão hòa Transferrin % sẽ có xu hướng giảm, đồng thời sắt dự trữ dưới dạng Ferritin cũng sẽ giảm và thụ thể Transferrin sẽ tăng lên. Trong giai đoạn nhẹ của bệnh thì lượng sắt dự trữ sẽ giảm dần dần, cho thấy sắt trong cơ thể vẫn có thể tham gia vào một số hoạt động cần thiết nhưng khi cần một sự thay thế hoặc bổ sung từ lượng sắt dự trữ thì cơ thể sẽ không có khả năng đáp ứng đủ. Nếu tình trạng thiếu máu thiếu sắt tiến triển nặng hơn thì sắt huyết thanh sẽ giảm cũng như độ bão hòa Transferrin % sẽ giảm dưới mức 20%, trong khi đó Transferrin và TIBC sẽ tăng lên.

Kết quả là số lượng hồng cầu được sản xuất sẽ giảm dần, thể tích hồng cầu cũng nhỏ hơn do thiếu hụt lượng Hemoglobin cần thiết và gây nên những triệu chứng của thiếu máu thiếu sắt.

Sắt là một khoáng chất quan trọng hàng đầu trong cơ thể, tham gia quá trình tạo Hemoglobin cũng như hồng cầu trong máu nên việc đánh giá yếu tố sắt trong máu là cực kỳ quan trọng trong hầu hết những bệnh lý liên quan. Khi bệnh nhân có bất cứ dấu hiệu nào của tình trạng thiếu máu thiếu sắt hoặc những bệnh lý khác liên quan đến rối loạn về sắt và chuyển hóa sắt thì cần đến ngay cơ sở y tế để được thực hiện một số xét nghiệm định lượng sắt trong máu, từ đó có những chẩn đoán bệnh lý chính xác nhất.

Vinmec xây dựng các Gói kiểm tra sức khỏe tổng quát phù hợp với từng độ tuổi và nhu cầu riêng của khách hàng với khả năng sàng lọc và sử dụng công nghệ y học tiên tiến để kịp thời phát hiện các bệnh đang gia tăng và được coi là những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong tại Việt Nam hiện nay như: Đột quỵ, ung thư, bệnh lý hô hấp, đái tháo đường; các bệnh lý hay gặp như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu...

SKTQ - khám sức khỏe tổng quát
Khám sức khỏe định kỳ, giúp người bệnh được kiếm tra sức khỏe tổng quát

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY.

2.1K

Bài viết liên quan