......

Gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim

Gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tuyến - Bác sĩ Gây mê hồi sức, giảm đau - Khoa Ngoại Tổng hợp & Gây mê - Bệnh viện đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng.

Bà bầu bị bệnh tim được chỉ định sinh mổ lấy thai. Gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim được áp dụng để kiểm soát hoạt động hô hấp của người bệnh trong và sau khi phẫu thuật.

1. Tổng quan về gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim

Trong phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim, kỹ thuật gây mê toàn thân có đặt nội khí quản, hay còn gọi là gây mê nội khí quản, được sử dụng nhằm kiểm soát hoạt động hô hấp của người bệnh trong và sau khi phẫu thuật.

Gây mê nội khí quản được chỉ định trong các trường hợp bà bầu bị bệnh tim bẩm sinh như hẹp eo động mạch chủ, hội chứng Eisenmenger, tứ chứng Fallot chưa chỉnh sửa; tăng áp phổi nguyên phát, hoặc bà bầu bị bệnh cơ tim phì đại tắc nghẽn, tim thiếu máu cục bộ, các bệnh lý van tim như hẹp van hai lá, hẹp van động mạch chủ, bệnh cơ tim chu sinh hoặc đã từng thay van nhân tạo và có chức năng đông máu bất thường.

Hẹp van hai lá
Mẹ bầu bị hẹp van 2 lá được chỉ định gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai

2. Cần chuẩn bị gì khi gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim

Để thực hiện gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim, cần có những phương tiện, máy móc, thiết bị, thuốc men như sau:

  • Hệ thống bao gồm máy gây mê (kèm thở), bóp tay oxy, máy theo dõi các chỉ số chức năng sống (như huyết áp động mạch, nhịp thở, nhiệt độ, ECG, EtCO2, SpO2), máy hút, máy phá rung tim, ...
  • Các cỡ ống nội khí quản để đặt, đèn soi thanh quản, mặt nạ, ống hút, canul miệng hầu, bóng bóp, mandrin mềm, kìm Magill.
  • Salbutamol và Lidocain 10% dạng xịt.
  • Các phương tiện khác hỗ trợ gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim dự phòng trường hợp đặt nội khí quản khó: mask thanh quản, ống Cook, ống soi phế quản mềm, kìm mở miệng, bộ mở khí quản, ...
Bà bầu bị bệnh tim
Bà bầu bị bệnh tim cần được theo dõi định kỳ

3. Quy trình gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim

Trước khi tiến hành phẫu thuật, bệnh nhân cần được thăm khám gây mê để kịp thời phát hiện và phòng ngừa các nguy cơ có thể xảy ra, đặc biệt là các vấn đề về tim mạch, cũng như đánh giá tình trạng đặt ống nội khí quản khó. Cần chú ý các dấu hiệu tím ngoại vi, thực hiện siêu âm tim, điện tâm đồ cho sản phụ trước phẫu thuật.

Quy trình gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên bà bầu bị bệnh tim gồm các bước như sau:

  • Bước 1: Đặt người bệnh ở tư thế nằm ngửa, trước khi khởi mê ít nhất 5 phút, cho thở oxy 100% với liều lượng 3 - 6 lít/phút. Lắp các máy móc để theo dõi, đo huyết áp xâm lấn nếu cần, thiết lập đường truyền. Trường hợp nếu cần có thể cho người bệnh sử dụng thuốc an thần từ tối hôm trước phẫu thuật.
  • Bước 2: Khởi mê bắt đầu bằng tiêm tĩnh mạch (thuốc, etomidate, propofol, ketamine, thiopental, ...), thuốc mê bốc hơi (sevofluran...), thuốc giảm đau (fentanyl, morphin, fentanyl, ...), sử dụng thuốc giãn cơ nếu cần (rocuronium, succinylcholin, vecuronium, ...). Cần đảm bảo điều kiện đặt ống nội khí quản trong phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim (bệnh nhân ngủ sâu, giãn cơ đủ độ).
  • Bước 3: Tiến hành đặt nội khí quản đường miệng như sau: (1) Mở miệng người bệnh, đặt một tay dưới cổ để giữ cổ ở vị trí ngửa thẳng, đưa đèn soi thanh quản vào phía bên phải của miệng, gạt lưỡi sang bên trái miệng, đưa đèn vào sâu, đồng thời kết hợp dùng tay phải đè sụn giáp nhẫn để tìm nắp và lỗ thanh môn; (2) Thực hiện khởi mê nhanh và tiến hành thủ thuật Sellick khi dạ dày đầy (ngay khi bệnh nhân mất tri giác, tiến hành ấn sụn nhẫn 20 - 30 kg đến khi quá trình đặt ống nội khí quản xong); (3) Bước tiếp theo trong gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên bà bầu bị bệnh tim là nhẹ nhàng luồn ống nội khí quản qua lỗ thanh môn, khi bóng ống nội khí quản đi qua dây thanh âm khoảng 2 - 3 cm thì dừng lại; (4) Nhẹ nhàng rút đèn soi thanh quản ra; (5) Bơm bóng nội khí quản; (6) Nghe phổi, xem chỉ số EtCO2 để kiểm tra ống nội khí quản đã được đặt đúng vị trí; (7) Dùng băng dính cố định ống nội khí quản. Trường hợp nếu cần tránh cắn ống nội khí quản, có thể đặt canul vào miệng người bệnh. Lưu ý, áp dụng quy trình đặt ống nội khí quản khó đối với những trường hợp đặt nội khí quản khó.

Bước 4: Bước tiếp theo trong gây mê đặt nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh timduy trì mê với các thuốc mê (tĩnh mạch hoặc bốc hơi), thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ (nếu cần) và kiểm soát hô hấp của người bệnh bằng máy hoặc dụng cụ bóp tay.

Gây mê nội khí quản
Gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim

4. Theo dõi trong quá trình gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim

Trong quá trình gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên bà bầu bị bệnh tim, cần theo dõi các dấu hiệu và chỉ số sau:

  • Độ sâu của gây mê: Theo dõi huyết áp, nhịp tim, huyết áp, tình trạng đổ mồ hôi, chảy nước mắt, các chỉ số BIS, MAC, Entropy (nếu có) ...
  • Dấu hiệu sinh tồn: Theo dõi huyết áp, nhịp tim, thân nhiệt, các chỉ số EtCO2, SpO2.
  • Theo dõi phòng trường hợp sai vị trí ống nội khí quản, hoặc ống bị tắc, gập.

Kết thúc quá trình gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim, cần đảm bảo các tiêu chuẩn sau trước khi tiến hành rút ống nội khí quản:

  • Bệnh nhân tỉnh, thực hiện được theo lệnh.
  • Tự thở được, thở đều, tần số thở nằm trong giới hạn bình thường.
  • Huyết áp và mạch đập ổn định.
  • Thân nhiệt trên 35 độ C.
  • Nâng đầu >5 giây, chỉ số TOF >0,9 (nếu có).
  • Bệnh nhân không gặp biến chứng của quá trình gây mê và phẫu thuật.
Thân nhiệt
Sau quá trình phẫu thuật, cần theo dõi thân nhiệt mẹ bầu

5. Xử trí tai biến sau gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim

Trong quá trình gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên bà bầu bị bệnh tim có thể xảy ra một số biến chứng cần được xử trí như sau:

  • Dịch dạ dày trào ngược đường thở: Khi phát hiện dịch tiêu hóa ở trong khoang miệng và đường thở, ngay lập tức hút sạch dịch, đặt bệnh nhân nằm đầu thấp và nghiêng đầu sang bên. Nhanh chóng đặt ống nội khí quản và hút sạch toàn bộ dịch trong đường thở. Theo dõi bệnh nhân đề phòng nhiễm trùng phổi sau phẫu thuật.
  • Rối loạn huyết động: Dùng thuốc dẫn mê phối hợp với etomidate, opiode và suxamethonium khi đặt đèn soi khiến sản phụ bị rối loạn nhịp tim hoặc tim đập nhanh, tránh dùng các thuốc làm tăng nhịp tim (atropine, meperidine, ketamine, pancuronium). Trường hợp bà bầu bị bệnh tim tăng huyết áp khi đặt nội khí quản cần nhanh chóng tăng cung cấp oxy, có thể phối hợp với kháng thụ thể β -adrenergic và cần tránh dùng ketamin để dẫn mê.
  • Không đặt được nội khí quản: Chuyển sang quy trình đặt ống nội khí quản khó hoặc tiến hành phương pháp vô cảm khác.
  • Đặt nhầm ống nội khí quản vào dạ dày: Tiến hành đặt lại ống nội khí quản khi đặt nhầm với các triệu chứng là nghe phổi không có tiếng rì rào của phế nang, không đo được chỉ số EtCO2.
  • Co thắt thanh quản, khí quản, phế quản: Tai biến trong gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên bà bầu bị bệnh tim có thể gây khó hoặc không thể thông khí, lúc này nghe phổi sẽ có tiếng rít ran hoặc cũng có thể phổi câm. Để xử trí cần cung cấp đầy đủ oxy, đồng thời cho thêm thuốc ngủ và thuốc giãn cơ, thuốc giãn phế quản và corticoid để đảm bảo thông khí. Trường hợp không kiểm soát được hô hấp, cần áp dụng quy trình đặt nội khí quản khó.
  • Chấn thương trong đặt ống nội khí quản: Tùy theo thương tổn như gãy răng, chảy máu, đường thở có dị vật, ... sẽ xử trí phù hợp.
  • Biến chứng hô hấp: Tìm và xử trí nguyên nhân, đảm bảo thông khí và cung cấp đủ oxy 100% khi gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim gây biến chứng hô hấp như ống nội khí quản bị gập, tụt hoặc đẩy sâu vào một bên phổi, hở hoặc tụt hệ thống hô hấp, oxy hết nguồn, hết tác dụng của soda gây thiếu oxy.
  • Biến chứng sau khi rút ống nội khí quản: Tùy vào nguyên nhân chọn cách xử trí phù hợp khi xuất hiện các triệu chứng sau khi rút ống nội khí quản như suy hô hấp, khàn tiếng, đau họng, co thắt thanh quản, khí quản, phế quản, hẹp thanh quản và khí quản, viêm đường hô hấp trên.
Viêm họng gây đau đầu ù tai
Sau khi rút ống nội khí quản, mẹ bầu có thể bị đau họng

6. Các yêu cầu cần lưu ý khi thực hiện gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim

Khi thực hiện gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên bà bầu bị bệnh tim cần lưu ý những yêu cầu sau:

  • Làm giảm nhịp tim bằng cách dùng thuốc tiền mê .
  • Hạn chế truyền dịch nhiều, tránh tăng CO2 và giảm oxy.
  • Trường hợp sản phụ bị hẹp van hai lá cần tránh nhịp tim nhanh hoặc đáp ứng rung nhĩ để làm giảm cung lượng tim, có thể gây phù phổi cấp bằng cách điều trị với beta - block, ức chế calcium hoặc digoxin.
  • Trường hợp bà bầu bị bệnh tim hở van hai lá hoặc hẹp van động mạch chủ cần tránh nhịp tim chậm, tránh làm tăng hoặc giảm kháng lực mạch hệ thống, giảm huyết áp.
  • Đề phòng các trường hợp ngưng tim khi đặt ống nội khí quản, rối loạn nhịp tim.

Gây mê nội khí quản phẫu thuật lấy thai trên người có bệnh tim cần lưu ý và phòng ngừa các biến chứng bệnh tim có thể xảy ra.

Gây mê nội khí quản là một kỹ thuật gây mê thường quy được thực hiện tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. Theo đó, quy trình gây mê nội khí quản tại Vinmec được thực hiện bài bản, đúng chuẩn quy trình bởi đội ngũ y bác sĩ tay nghề chuyên môn cao, hệ thống máy móc hiện đại. Nhờ đó mà các tai biến sau quá trình gây mê, phẫu thuật luôn được hạn chế tối đa ở mức cao nhất.

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tuyến đã có rất nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực gây mê hồi sức và hiện đang là Bác sĩ Gây mê hồi sức, giảm đau Khoa Ngoại tổng hợp Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng

Quý khách có nhu cầu khám bệnh bằng các phương pháp hiện đại, đạt hiệu quả cao tại Vinmec vui lòng đăng ký khám TẠI ĐÂY.

282 lượt đọc

Bài viết liên quan