Ảo thanh, hay còn gọi là Ảo giác thính giác ngôn ngữ, là một trải nghiệm tâm lý khi một cá nhân cảm nhận được âm thanh mà không có bất kỳ nguồn âm thanh bên ngoài nào. Nghiên cứu chỉ ra rằng có tới 80% những người được chẩn đoán mắc bệnh tâm thần phân liệt gặp phải tình trạng này, khiến nó trở thành một trong những triệu chứng phổ biến và có ý nghĩa lâm sàng nhất của căn bệnh.
Nội dung được viết bởi: ThS. BSCKI Huỳnh Thanh Tân - Bác sĩ Tâm thần - Trung tâm Chăm sóc Sức Khỏe Tinh thần Tích hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.
1. Ảo thanh là gì?
Ảo thanh không chỉ đơn giản là một "tiếng nói trong đầu". Đối với một số người, nguồn âm thanh có cảm giác như đến từ bên ngoài - phát ra từ một chiếc tivi, một góc cụ thể trong phòng, hoặc từ nhiều hướng cùng một lúc. Những ảo thanh mà người bệnh tâm thần phân liệt nghe được có thể là tiếng nói của người thân quen, bạn bè hoặc cũng có thể là không giống bất cứ ai, khó nhận dạng, nhiều trường hợp người bệnh nghĩ rằng họ đã nghe thấy âm thanh của người thân đã mất.
Những âm thanh này có thể chỉ là một người kể chuyện duy nhất hoặc là một mớ hỗn độn của nhiều giọng nói đang cùng tham gia vào một cuộc thảo luận. Vì những trải nghiệm này thường mô phỏng các đặc tính vật lý của âm thanh thực, chúng có thể khiến cá nhân cực kỳ khó để phân biệt được với thực tế.
2. Triệu chứng thường gặp khi bị ảo thanh
Triệu chứng của ảo thanh thường có thể được phân loại dựa trên mục đích và nội dung của các giọng nói. Các tiếng nói vô nghĩa là một phân nhóm phổ biến, hoặc đôi khi bị ra lệnh thực hiện các hành động phi lý, chẳng hạn như dội nước lên đầu mình. Mặc dù những mệnh lệnh này có vẻ vô hại đối với người quan sát, nhưng bản chất lặp đi lặp lại và không ngừng nghỉ của chúng thường làm tê liệt sự tập trung của cá nhân đó.
Những triệu chứng nghiêm trọng hơn thường xuất phát từ những tiếng nói xúi giục tự hại và đe dọa. Chúng thường được đặc trưng bởi tông giọng thù địch hoặc khẩn thiết, thường xuyên bao gồm những tiếng la hét không ngừng hoặc lời đe dọa. Những ảo giác này đặc biệt nguy hiểm vì chúng làm tăng nguy cơ bạo lực hoặc tự gây thương tích, bị thúc đẩy bởi nỗi sợ hãi tột độ và cảm giác mất kiểm soát mà cá nhân cảm thấy trước những âm thanh xâm lấn này.
3. Ảo thanh gây ra tác hại gì cho người bệnh?
Tác động của ảo thanh kéo dài vượt xa khỏi bản chất của những âm thanh thuần túy. Trong tâm thần phân liệt, những tiếng nói này thường mang tính lăng mạ, buộc tội và xúc phạm nặng nề hơn. Việc cảm thấy bị "đánh giá tiêu cực" liên tục - khi người bệnh coi các tiếng nói là có quyền năng và mang tính đe dọa - là một dấu hiệu dự báo mạnh mẽ về sự chuyển biến sang giai đoạn loạn thần toàn phát.
Sống chung với những ảo giác này thường dẫn đến mức độ lo âu, trầm cảm và căng thẳng mạn tính cao hơn. Nhiều cá nhân lựa chọn các phương thức ứng phó thụ động, điều này có thể vô tình duy trì các triệu chứng và làm gia tăng gánh nặng lên khả năng sinh hoạt hàng ngày. Hơn nữa, nhu cầu tìm lời giải thích cho những tiếng nói này có thể dẫn đến các niềm tin hoang tưởng, khi người bệnh quy kết âm thanh là do ma quỷ, linh hồn hoặc các thiết bị giám sát từ bên ngoài.
4. Nhận biết chứng ảo thanh ở người bệnh tâm thần phân liệt
Việc nhận biết một người đang phải vật lộn với ảo thanh đòi hỏi sự quan sát kỹ lưỡng về hành vi và sự tương tác của họ với môi trường xung quanh. Một người có triệu chứng ảo thanh có thể quay đầu hoặc nhìn chằm chằm vào một khoảng không vô định như thể đang lắng nghe một người nói vô hình nào đó. Họ có thể lẩm bẩm một mình, trả lời những câu hỏi không ai hỏi, hoặc nói chuyện thành tiếng với một người không hề có mặt tại đó.
Về mặt tương tác xã hội, người bệnh có thể đột ngột trở nên thu mình, kích động hoặc sợ hãi mà không có nguyên nhân rõ ràng. Vì những tiếng nói này thường có âm lượng lớn và gây xao nhãng, cá nhân đó có thể gặp khó khăn khi theo dõi một cuộc trò chuyện hoặc duy trì sự tập trung vào các công việc hàng ngày.
Nếu người thân của bạn đề cập đến việc nghe thấy những lời lăng mạ, chỉ trích hoặc mệnh lệnh mà không ai khác nghe thấy, đó là dấu hiệu rõ ràng cho thấy họ đang phải đối mặt với một thực tại nội tâm đầy đau khổ. Bạn không đơn độc trên hành trình này - tại Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần Tích hợp Vinmec, chúng tôi luôn ở đây để đồng hành cùng bạn.
Nguồn tham khảo:
Cleveland Clinic. “Auditory Hallucinations: Causes, Symptoms, Types & Treatment.” Cleveland Clinic, 10 June 2022, my.clevelandclinic.org/health/symptoms/23233-auditory-hallucinations.
de Leede-Smith, Saskia, and Emma Barkus. “A Comprehensive Review of Auditory Verbal Hallucinations: Lifetime Prevalence, Correlates and Mechanisms in Healthy and Clinical Individuals.” Frontiers in Human Neuroscience, vol. 7, 2013, https://doi.org/10.3389/fnhum.2013.00367.
Hazell, Cassie M, et al. “The Role of Verbal Auditory Hallucinations in Influencing and Retrospectively Predicting Physical Harm Prevalence in Early Psychosis.” Clinical Practice and Epidemiology in Mental Health, vol. 20, no. 1, 29 May 2024, https://doi.org/10.2174/0117450179286452240520070533.
Moore, William, and Keri Wiginton. “Auditory Hallucinations: Causes and Treatment.” WebMD, 19 Dec. 2024, www.webmd.com/schizophrenia/auditory-hallucinations.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
