Rối loạn tâm thần là một trong những vấn đề sức khỏe ngày càng phổ biến trên toàn cầu. Tuy nhiên, người bệnh vẫn phải đối mặt với nhiều kỳ thị và hiểu lầm, làm ảnh hưởng đến việc điều trị và phục hồi.
Việc chăm sóc và hỗ trợ người bệnh cần dựa trên cách tiếp cận toàn diện, kết hợp điều trị y khoa, can thiệp tâm lý - xã hội và sự đồng hành của gia đình, cộng đồng.
Nội dung được viết bởi: Ths. BS. Nguyễn Văn Giáp - Bác sĩ Tâm thần, Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần Tích hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.
1. Rối loạn tâm thần là gì?
Rối loạn tâm thần là các tình trạng ảnh hưởng đến suy nghĩ, cảm xúc, hành vi và cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của người bệnh. Một số rối loạn thường gặp bao gồm trầm cảm, các rối loạn lo âu, tâm thần phân liệt, rối loạn ăn uống và rối loạn liên quan đến sử dụng chất. Mức độ có thể từ nhẹ đến nặng và có thể điều trị. kiểm soát nếu được can thiệp đúng cách, với sự hỗ trợ của chuyên gia và những người thân.
Nguyên nhân thường là sự kết hợp của yếu tố sinh học, tâm lý và môi trường xã hội. Rối loạn tâm thần là một bệnh lý y khoa, không phải là một vấn đề xuất phát từ việc người bệnh “yếu đuối”, hay “thiếu ý chí”.
2. Những khó khăn mà người có rối loạn tâm thần thường gặp
- Về mặt xã hội và các mối quan hệ: Người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc giao tiếp,duy trì các mối quan hệ và hạn chế tham gia các hoạt động xã hội.
- Về sinh hoạt hằng ngày: Người bệnh có thể gặp khó khăn trong thực hiện các hoạt động hàng ngày như ăn uống, vệ sinh cá nhân, cũng như các hoạt động khác trong cuộc sống.
- Về học tập, làm việc: Người bệnh có thể gặp khó khăn trong học tập và làm việc, như - khó tập trung, khó điều hòa cảm xúc khi bị áp lực, v.v.
3. Điều trị rối loạn tâm thần
Điều trị rối loạn tâm thần cần kết hợp đa mô thức dựa trên bằng chứng với sự phối hợp của các chuyên gia và gia đình, bao gồm:
Điều trị bệnh nhân tâm thần là quá trình lâu dài, toàn diện và phối hợp dùng thuốc với nhiều biện pháp trị liệu:
- Tâm lý trị liệu: Các phương pháp như Liệu pháp nhận thức hành vi (Cognitive Behavioural Therapy - CBT), được thực hiện bởi các chuyên gia tâm lý, có thể giúp người bệnh thay đổi suy nghĩ tiêu cực và cải thiện hành vi.
- Điều trị thuốc: Thuốc có thể giúp kiểm soát triệu chứng như lo âu, trầm cảm, hoang tưởng hoặc kích động. Việc sử dụng thuốc cần tuân theo chỉ định chặt chẽ của bác sĩ.
- Các liệu pháp điều biến não như kích thích từ trường xuyên sọ (TMS), kích thích dòng điện một chiều xuyên sọ (tDCS, phản hồi thần kinh (neurofeedback).
- Phục hồi chức năng về tâm lý và xã hội: Hỗ trợ người bệnh quay trở lại học tập, làm việc và tham gia xã hội.
4. Các việc nên làm và không nên làm để hỗ trợ người có rối loạn tâm thần
Khi trong gia đình có người có rối loạn tâm thần, các câu hỏi thường được đặt ra như “Hỗ trợ người có rối loạn tâm thần như thế nào?”. Để người bệnh tâm thần hồi phục trở về cuộc sống bình thường thì cần sự quan tâm chăm sóc của gia đình, bạn bè và xã hội.
4.1. Nên làm gì để hỗ trợ người có rối loạn tâm thần?
- Phát hiện sớm những bất thường, sự thay đổi trong hành vi, nhận thức, cảm xúc và đưa người bệnh đến cơ sở chuyên khoa để được điều trị.
- Đảm bảo người bệnh uống thuốc đều đặn, đúng liều lượng và sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.
- Những người thân trong gia đình nên dành nhiều tình cảm yêu thương, ân cần quan tâm chăm sóc, tạo cho người bệnh cảm giác an toàn và được che chở; tránh đổ lỗi cho người bệnh hoặc tạo những áp lực vô hình bằng những câu như “Con phải nghĩ đến bố mẹ chứ”, “Con làm thế là không thương bố mẹ”, v.v.
- Giúp đỡ và động viên người bệnh tham gia lao động sinh hoạt.
4.2. Không nên làm gì với người có rối loạn tâm thần?
- Không nên tranh cãi và cố gắng chứng minh rằng người bệnh sai.
- Không kỳ thị ghét bỏ, tỏ thái độ ghê sợ, xa lánh người bệnh; thay vào đó, nên có thái độ thân thiện, nhẹ nhàng, kiên nhẫn.
- Không sử dụng những phương pháp mê tín, không có cơ sở y khoa, như: chữa trị bằng cúng bái, bùa ngãi, hay tự ý mua thuốc điều trị không theo sự chỉ dẫn của bác sĩ.
- Không dùng bạo lực, ép buộc người bệnh; nếu người bệnh có những hành động nguy hiểm với bản thân và những người xung quanh, cần liên hệ với cơ sở y tế chuyên khoa ngay lập tức.
Hành trình đồng hành cùng người có rối loạn tâm thần là một quá trình dài, đòi hỏi sự kiên nhẫn, hiểu biết và thấu cảm. Không chỉ người bệnh, mà chính người chăm sóc cũng có thể trải qua căng thẳng và mệt mỏi đáng kể. Bạn không cần phải tự mình gánh vác tất cả - Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần Tích hợp Vinmec Times City luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn và gia đình.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
