Hơn 30 năm trước thuật ngữ “Ngân hàng sinh học” (Biobank) lần đầu tiên được nhắc đến trong một ấn phẩm khoa học để mô tả việc sử dụng nguồn mẫu sinh học xuất phát từ cơ thể người cho việc nghiên cứu yếu tố nguy cơ trong ung thư (1). Từ đó đến nay, vai trò của “nguồn mẫu sinh học” đã phát triển một cách mạnh mẽ, lan tỏa vào tất cả các lĩnh vực trong nghiên cứu y khoa. Tầm ảnh hưởng của nó dường như đã không còn giới hạn khi Tạp chí nổi tiếng thế giới TIME 2009 đã công bố Biobank là 1 trong 10 ý tưởng làm thay đổi thế giới (2).
1. Giới thiệu chung
Theo xu hướng của thế giới về việc lưu trữ nguồn mẫu sinh học từ cơ thể người, ngay từ khi thành lập tháng 10 năm 2019, Ngân hàng Mô Vinmec đã chú trọng định hướng về việc thu thập, lưu trữ và phân phối nguồn mẫu quý giá này. Tất cả các hoạt động liên quan tới các nguồn mẫu sinh học từ cơ thể người của Ngân hàng Mô Vinmec luôn dựa trên sự chấp thuận của tất cả người tham gia sau khi họ đã được giải thích đầy đủ về những lợi ích (bao gồm cả lợi ích cá nhân và đóng góp cộng đồng) cũng như các rủi ro có thể gặp phải. Việc chấp thuận này cũng ghi nhận lại dưới các bảng cam kết/bảng chấp thuận (informed consent forms_ICFs) và được lưu trữ cùng với hồ sơ của mẫu lưu một cách bảo mật.
2. Các loại nguồn mẫu sinh học nào được lưu trữ tại Ngân hàng mô Vinmec?
Ngân hàng Mô Vinmec tiếp nhận, xử lý, lưu trữ và quản lý các nguồn mẫu sinh học có nguồn gốc từ cơ thể người nhằm phục vụ cho chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu khoa học và phát triển y học chính xác. Các nhóm mẫu bao gồm:
2.1. Nguồn mẫu tế bào: Là các quần thể tế bào sống được phân lập hoặc nuôi cấy từ các mô và dịch thể của cơ thể người, bao gồm:
- Tế bào gốc tạo máu từ máu cuống rốn hoặc máu ngoại vi.
- Tế bào gốc trung mô (Mesenchymal Stem Cells - MSCs) từ dây rốn, mô dây rốn, mô mỡ, tủy xương và các nguồn mô khác.
- Tế bào miễn dịch phục vụ nghiên cứu và liệu pháp tế bào (T lymphocyte, NK cell, dendritic cell…).
- Tế bào gốc cảm ứng đa năng (iPSC), tế bào biệt hóa và các dòng tế bào phục vụ nghiên cứu (khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý và chuyên môn).
- Các dòng tế bào được thiết lập từ mẫu bệnh phẩm hoặc mô sinh học phục vụ nghiên cứu.
2.2. Nguồn mẫu mô: Là các mô hoặc mảnh mô được thu thập từ cơ thể người và bảo quản theo điều kiện phù hợp, bao gồm:
- Mô dây rốn.
- Mô mỡ.
- Tủy xương.
- Mô nhau thai.
- Mô răng sữa.
- Da, sụn, xương và các loại mô khác phục vụ điều trị hoặc nghiên cứu.
2.3. Nguồn mẫu dịch thể: Là các dịch thể xuất pháp từ cơ thể người, gồm có:
- Mẫu Máu toàn phần và các thành phần xuất phát từ máu (huyết tương, huyết thanh, lớp bạch cầu, hồng cầu, hay cục máu đông)
- Mẫu nước tiểu
- Mẫu dịch não tủy
- Mẫu dịch tiêu hóa (nước bọt, dịch dạ dày, dịch hồi tràng)
- Mẫu dịch sinh học khác theo mục đích nghiên cứu hoặc điều trị
2.4. Nguồn mẫu mô sinh thiết: Là các mẫu sinh thiết của các mô khác nhau từ cơ thể người, gồm:
- Mẫu mô sinh thiết bảo quản lạnh sâu
- Mẫu mô sinh thiết bảo quản trong khối nến
- Mẫu mô sinh thiết bảo quản chất bảo quản đặt trong môi trường phù hợp
2.5. Nguồn mẫu mô ghép: Là một phần các mô đồng loại/tự thân từ cơ thể người để phục vụ ghép như mẫu mảnh xương sọ.
Bên cạnh nguồn mẫu sinh học kể trên thì có một nguồn mẫu khác vô cùng quan trọng, đó là các dữ liệu hình ảnh (Bioimages) và dữ liệu lâm sàng và sinh học tương ứng của từng mẫu (clinical and biological data) được thu thập một cách chính xác. Nguồn mẫu này cũng dược đánh giá có vai trò quan trọng tương đương trong sự phát triển của nền y học chính xác.
3. Chất lượng “nguồn mẫu sinh học” của Ngân hàng Mô Vinmec
Với tầm nhìn trở thành đơn vị tiên phong và chất lượng đẳng cấp thế giới trong lĩnh vực biobanking, Ngân hàng Mô Vinmec đã luôn chú trọng tới việc kiểm soát chất lượng đầu vào của mẫu, tới quá trình bảo quản duy trì hệ thống cũng như xây dựng hệ thống bảo mật thông tin, kiểm soát mẫu. Tất cả với mục đích chất lượng mẫu luôn được đặt lên hàng đầu. Để thực hiện được điều đó, Ngân hàng Mô Vinmec xây dựng và vận hành hệ thống quản lý chất lượng toàn diện nhằm bảo đảm tính toàn vẹn, khả năng truy xuất và giá trị sử dụng của nguồn mẫu sinh học trong suốt vòng đời của mẫu.
Toàn bộ quy trình từ thu thập, vận chuyển, tiếp nhận, xử lý, lưu trữ, theo dõi môi trường bảo quản đến cung cấp mẫu đều được chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn quốc tế, bao gồm:
- ISO 20387 – Biobanking.
- ISO 20186 – Thu thập, xử lý và bảo quản mẫu phục vụ nghiên cứu.
- ISO 9001 – Hệ thống quản lý chất lượng.
- Các tiêu chuẩn của AABB đối với Ngân hàng Máu cuống rốn.
- Các tiêu chuẩn của AATB đối với Ngân hàng Mô.
Bên cạnh đó, Ngân hàng Mô Vinmec áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã định danh quốc tế (ISBT 128), cùng quy trình quản lý rủi ro và kiểm soát chất lượng nhằm bảo đảm tính chính xác, an toàn và bảo mật của dữ liệu cũng như nguồn mẫu sinh học.
Với định hướng đó, Ngân hàng Mô Vinmec đã đạt chứng chỉ AABB năm 2022 và duy trì chứng chỉ quốc tế AABB qua các lần tái thẩm định sau đó. Điều này đã minh chứng cho nguồn mẫu chất lượng cao của Ngân hàng Mô Vinmec.
4. Tiềm năng “nguồn mẫu sinh học” của Ngân hàng Mô Vinmec
Nhu cầu về một nguồn mẫu sinh học chất lượng cao đi cùng với thông tin rõ ràng, chính xác để phục vụ cho nền y học chính xác đang ngày càng tăng cao trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, lĩnh vực về bảo quản nguồn mẫu sinh học này dường như mới chỉ dừng lại ở việc thu thập và lưu trữ những nguồn mô phục vụ cho ghép tự thân và đồng loại. Đặc biệt, chưa có một cơ sở y tế/cơ sở đào tạo y khoa công lập/tư nhân nào ngoài Ngân hàng Mô Vinmec có định hướng xây dựng ngân hàng sinh học theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt quốc tế để đáp ứng được yêu cầu một cách toàn diện về nguồn mẫu sinh học phục vụ cho sự phát triển nền Y học cá thể/Y học chính xác (Personalized medicine/Precison Medicine).
Việc lưu trữ nguồn mẫu sinh học cùng với dữ liệu lâm sàng và dữ liệu cận lâm sàng giúp:
- Phát triển các nghiên cứu về cơ chế bệnh sinh.
- Phát hiện và xác thực các dấu ấn sinh học (Biomarkers).
- Hỗ trợ phát triển thuốc và các liệu pháp điều trị mới.
- Phát triển các liệu pháp tế bào và liệu pháp gen.
- Xây dựng các mô hình dự báo nguy cơ bệnh và điều trị cá thể hóa.
- Thúc đẩy hợp tác nghiên cứu trong nước và quốc tế.
Với định hướng phát triển theo mô hình Biobank hiện đại đạt chuẩn quốc tế, Ngân hàng Mô Vinmec hướng tới xây dựng kho nguồn mẫu sinh học toàn diện, đáp ứng đồng thời nhu cầu chăm sóc sức khỏe, nghiên cứu khoa học, đào tạo và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực y sinh học.
5. Thế mạnh vượt trội của Ngân hàng Mô Vinmec
Khác với các đơn vị chỉ cung cấp dịch vụ lưu trữ nguồn mẫu sinh học, Ngân hàng Mô Vinmec được xây dựng trong hệ sinh thái Y học tái tạo của Hệ thống Y tế Vinmec, kết nối trực tiếp với Trung tâm Y học Tái tạo Vinmec - đơn vị tiên phong trong lĩnh vực liệu pháp tế bào tại Việt Nam.
Đây là trung tâm hiện đang triển khai điều trị bằng tế bào gốc cho nhiều nhóm bệnh nhất tại Việt Nam, với toàn bộ quy trình nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng tế bào đều được Bộ Y tế thẩm định, cấp phép và giám sát theo quy định hiện hành.
Sự liên kết chặt chẽ giữa Ngân hàng Mô - Phòng sản xuất tế bào đạt chuẩn - Trung tâm điều trị tạo thành một hệ sinh thái khép kín, giúp rút ngắn thời gian từ lưu trữ nguồn mẫu đến ứng dụng điều trị khi có chỉ định, đồng thời bảo đảm chất lượng, tính truy xuất và tính pháp lý của toàn bộ quá trình.
Nhờ đó, nguồn mẫu sinh học được lưu trữ tại Vinmec không chỉ có giá trị bảo quản lâu dài mà còn có tiềm năng trở thành nguồn nguyên liệu quan trọng phục vụ các liệu pháp tế bào tiên tiến trong tương lai.
6. Lợi ích của khách hàng khi tham gia các gói Biobank:
- Bảo hiểm điều trị
- Cam kết chất lượng và đền bù
- Hỗ trợ chi phí điều trị
- Hỗ trợ kết nối các bệnh viện cơ sơ y tế uy tín trên thế giới
- Miễn phí vận chuyển máu cuống rốn toàn cầu cho em bé
Với sứ mệnh đã được đặt ra rõ ràng, Ngân hàng Mô Vinmec cam kết cung ứng và đáp ứng nhu cầu của các trường đại học, viện nghiên cứu, cơ sở y tế, các cơ quan tổ chức, cá nhân khác trong và ngoài nước trong việc thu thập, tiếp nhận, xử lý, lưu trữ và bảo quản, trao đổi các nguồn mẫu sinh học chất lượng với đầy đủ thông tin liên quan.
Mọi chi tiết xin vui lòng liên hệ: Ngân hàng Mô Vinmec - Trung tâm Công nghệ cao Vinmec
Địa chỉ: 458 Minh Khai, Phường Vĩnh Tuy, Hà Nội.
Hotline: 0936 246 199
Email: v.biobank@vinmec.com
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE, đặt mua GÓI DỊCH VỤ hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.