Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ rối loạn phổ tự kỷ (ASD), rất nhiều cha mẹ sẽ có những câu hỏi không biết nên hỏi ai, như: Vì sao ngày càng có nhiều trẻ được chẩn đoán có rối loạn phổ tự kỷ như vậy? Khi nào nên đưa trẻ đi gặp chuyên gia để đánh giá, can thiệp? Rối loạn phổ tự kỷ có chữa khỏi được không? Đây đều là những thắc mắc phổ biến và hoàn toàn chính đáng trong hành trình nuôi dạy trẻ có nhu cầu phát triển đặc biệt.
Nội dung được viết bởi: ThS. Phan Thị Phượng - Chuyên viên Giáo dục đặc biệt -Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần Tích hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.
Bài viết dưới đây tổng hợp những câu hỏi thường gặp về trẻ có rối loạn phổ tự kỷ, được giải đáp bởi đội ngũ chuyên gia tại Trung tâm Sức khỏe Tinh thần Tích hợp Vinmec (IMHC), để phụ huynh có thể hiểu rõ về chẩn đoán và can thiệp sớm cho trẻ, từ đó có một lộ trình hỗ trợ phù hợp, khoa học và bền vững cho con hơn.
Hỏi: Vì sao hiện nay có nhiều trẻ được chẩn đoán rối loạn phổ tự kỷ (ASD) như vậy?
Đáp: Tỷ lệ trẻ được xác định có ASD tăng lên trong những năm gần đây chủ yếu nhờ sự thay đổi tích cực trong nhận thức của cộng đồng và hệ thống y tế.
Hiện nay, các tiêu chuẩn chẩn đoán đã mở rộng hơn, bao gồm cả những biểu hiện nhẹ mà trước đây dễ bị bỏ qua. Việc triển khai sàng lọc định kỳ cho trẻ nhỏ cũng giúp phát hiện sớm và chính xác hơn ở nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Bên cạnh đó, những thông tin trên các kênh truyền thông trở nên phổ biến và dễ dàng tiếp cận hơn, giúp cha mẹ/người chăm sóc trẻ có thêm sự hiểu biết và kịp thời nhận ra những đặc điểm tương đồng ở trẻ.
Vì vậy, dữ liệu cho thấy sự gia tăng của tỷ lệ trẻ có ASD là tình trạng tích cực, phản ánh sự nỗ lực thay đổi của cả hệ thống y tế và các cha mẹ trong việc hỗ trợ những trẻ em cần được giúp đỡ, chứ không phải là sự xuất hiện của một “dịch bệnh mới” như các cha mẹ có thể đang lo ngại.
Hỏi: Rối loạn phổ tự kỷ có chữa khỏi được không?
Đáp: Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) được hiểu là một sự khác biệt trong cách não bộ phát triển và hoạt động, không phải là một căn bệnh. Vì đây là một đặc điểm khác biệt về phát triển thần kinh, chúng ta không dùng từ "chữa khỏi" mà tập trung vào việc hỗ trợ trẻ phát triển kỹ năng.
Các phương pháp can thiệp hiện đại giúp trẻ phát huy tối đa thế mạnh sẵn có và vượt qua những thách thức cá nhân. Mục tiêu chính của mọi chương trình là giúp con học cách hòa nhập, giao tiếp hiệu quả và tự lập hơn trong tương lai.
Hỏi: Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá rối loạn phổ tự kỷ?
Đáp: Cha mẹ nên đưa con đi đánh giá ngay khi nhận thấy những dấu hiệu khác biệt trong giao tiếp và tương tác xã hội của trẻ.
Các tổ chức y tế khuyến nghị mốc quan trọng để thực hiện sàng lọc định kỳ là lúc trẻ được 18 và 24 tháng tuổi. Hãy lưu ý nếu trẻ ít tương tác mắt, không phản ứng khi được gọi tên hoặc chưa biết chỉ tay để chia sẻ sở thích với người lớn. Việc trẻ chậm nói hoặc giảm khả năng bắt chước so với bạn bè cùng tuổi cũng là những tín hiệu quan trọng cần quan tâm.
Hỏi: Có thật sự cần thiết phải can thiệp sớm cho trẻ có ASD không?
Đáp: Can thiệp sớm mang lại lợi ích to lớn vì đây là giai đoạn vàng khi não bộ của trẻ có khả năng học hỏi và thay đổi tốt nhất.
Việc hỗ trợ kịp thời giúp trẻ hình thành các kỹ năng giao tiếp và tương tác xã hội ngay từ những bậc thang đầu tiên. Điều này giúp giảm thiểu những khó khăn thứ phát và tối ưu hóa khả năng học tập, thích ứng của trẻ sau này. Nghiên cứu cho thấy trẻ được hỗ trợ sớm thường có sự tiến bộ vượt bậc về nhận thức và khả năng tự phục vụ.
Đây là sự đầu tư ý nghĩa nhất để cha mẹ giúp con có một khởi đầu vững chắc và một tương lai rộng mở hơn.
Hỏi: Trẻ có rối loạn phổ tự kỷ lớn lên có thể sống tự lập được không?
Đáp: Khả năng tự lập của trẻ khi trưởng thành rất đa dạng và phụ thuộc nhiều vào nỗ lực hỗ trợ bền bỉ từ sớm.
Rất nhiều người có rối loạn phổ tự kỷ đã thành công trong công việc, có gia đình riêng và đóng góp tích cực cho cộng đồng. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kỹ năng sống, trẻ hoàn toàn có thể học cách tự quản lý các sinh hoạt và trách nhiệm cá nhân. Một số cá nhân có thể cần những hỗ trợ nhất định từ môi trường để phát huy tối đa quyền tự chủ của mình. Niềm tin và sự đồng hành của gia đình chính là động lực lớn nhất giúp con hướng tới một cuộc sống độc lập và ý nghĩa.
Mỗi trẻ đều có một nhịp phát triển riêng, và với trẻ có rối loạn phổ tự kỷ cũng vậy. Việc xây dựng lộ trình hỗ trợ cá nhân hóa và bắt đầu từ sớm sẽ giúp trẻ từng bước phát triển kỹ năng, mở rộng khả năng kết nối và hòa nhập với thế giới xung quanh theo cách phù hợp nhất với mình. Hành trình đồng hành cùng trẻ có thể có những khó khăn và thử thách, nhưng cũng không thiếu những hi vọng, chỉ cần kiên nhẫn, con sẽ vững vàng hơn.
Mỗi bước đi trên hành trình của trẻ là bằng chứng của sự nỗ lực tận tâm của cha mẹ. Tại Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần Tích hợp (IMHC) - Vinmec, chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ và đồng hành cùng phụ huynh và trẻ có ASD bằng những phương pháp dựa trên cơ sở khoa học và sự thấu hiểu sâu sắc.
Nếu bạn còn những câu hỏi chưa được giải đáp, hoặc đang tìm kiếm một hướng đi phù hợp cho con, đội ngũ chuyên gia của IMHC luôn sẵn lòng trò chuyện, tư vấn và bước đi từng bước cùng bạn trên hành trình phía trước.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
