Vô sinh hiếm muộn là vấn đề ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại, không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản mà còn tác động lớn đến tâm lý và đời sống tình cảm của các cặp vợ chồng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp là điều cần thiết để giúp các cặp đôi có cơ hội làm cha mẹ.
Bài viết này được viết dưới sự hướng dẫn chuyên môn của chuyên gia Ngân hàng mô Vinmec
1. Nguyên nhân dẫn đến vô sinh hiếm muộn hiện nay
Tình trạng vô sinh hiếm muộn được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa là khi một cặp vợ chồng quan hệ tình dục với nhau thường xuyên, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng sau 6 tháng (phụ nữ trên 35 tuổi) hoặc 1 năm (phụ nữ dưới 35 tuổi) vẫn chưa thể có thai một cách tự nhiên. Hiện nay, Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ sinh giảm dần, với một vài nghiên cứu chỉ ra trung bình có đến 1 triệu cặp vợ chồng không thể mang thai tự nhiên.
Đối với nam giới, nguyên nhân dẫn đến vô sinh thường là:
- Làm việc trong các môi trường độc hại, thường xuyên phải tiếp xúc với hóa chất hoặc chất phóng xạ.
- Có thói quen uống rượu bia, dùng chất kích thích, hút thuốc hay ăn đồ ăn nhanh.
- Đang gặp phải những bệnh ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản như viêm đường tiết niệu, giãn tĩnh mạch thừng tinh, bị teo tinh hoàn, xuất tinh ngược dòng, bệnh Celiac và nhiều vấn đề khác.
- Tinh trùng yếu, số lượng tinh trùng giảm.
- Từng phải phẫu thuật thắt ống dẫn tinh.
Ở nữ giới, nguyên nhân bị vô sinh hiếm muộn thường là do:
- Suy buồng trứng sớm
- Mắc các bệnh lây qua đường tình dục như giang mai, bệnh lậu
- Bị viêm vùng chậu, nhiễm nấm Chlamydia, viêm nội mạc tử cung, u xơ tử cung, polyp tử cung, lạc nội mạc tủ cung…
- Có dấu hiệu tăng Prolactin máu hoặc từng phải làm phẫu thuật cắt 2 vòi tử cung.
2. Dấu hiệu nhận biết bị vô sinh hiếm muộn
Những dấu hiệu để nhận biết tình trạng hiếm muộn ở nam giới thường tập trung vào các đặc điểm như tinh hoàn bị teo hoặc nhỏ lại, sưng đau, rối loạn cương, giảm ham muốn tình dục hoặc đạt tới cực khoái trong quan hệ tình dục nhưng không xuất tinh.
Đối với nữ giới có nhiều dấu hiệu nhận biết hơn bên cạnh việc giảm ham muốn tình dục, tăng hoặc giảm cân bất thường, rụng tóc, đau bụng dưới, da nổi mụn, kinh nguyệt bất thường hoặc không có kinh nguyệt.
3. Các phương án chẩn đoán vô sinh và hiếm muộn
Để xác định nguyên nhân dẫn tới vô sinh hiếm muộn, cả hai vợ chồng đều sẽ phải tiến hành những bước xét nghiệm và chẩn đoán khác nhau theo chỉ định của bác sĩ. Do đó khi đi khám hiếm muộn nên đi chung với nhau, tối ưu hóa thời gian chẩn đoán và điều trị.
Những xét nghiệm dành cho nam giới:
- Xét nghiệm tinh dịch đồ đầu tiên, kiểm tra sức khỏe sinh sản tổng quát.
- Xét nghiệm miễn dịch để loại trừ những bệnh lây truyền qua đường tình dục ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
- Xét nghiệm nước tiểu sau khi xuất tinh trong trường hợp nghi ngờ bị xuất tinh ngược dòng. ● Xét nghiệm di truyền để kiểm tra nguy cơ vô sinh đến từ những đột biến như mất đoạn AZF, hội chứng Klinefelter 47XXY…
- Xét nghiệm nội tiết đánh giá chức năng sinh sản.
- Siêu âm tinh hoàn và siêu âm bụng.
Những xét nghiệm dành cho nữ:
- Xét nghiệm miễn dịch để kiểm tra các bệnh lý như viêm gan B, bệnh lao, HIV…
- Xét nghiệm nội tiết
- Xét nghiệm Chlamydia, bệnh gây ra viêm dính tiểu khung, viêm dính ống dẫn trứng, nhiễm trùng, …
- Xét nghiệm kiểm tra dự trữ buồng trứng để dự đoán số trứng còn lại.
- Xét nghiệm tuyến giáp sàng lọc các bệnh lý ảnh hưởng đến thai kỳ.
- Xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung, ung thư vú…
- Thực hiện các biện pháp siêu âm phụ khoa, bơm nước buồng tử cung, siêu âm đếm nang thứ cấp, siêu âm đánh giá nang noãn, chụp X-Quang tử cung vòi trứng và nội soi buồng tử cung chẩn đoán.
4. Những phương pháp điều trị vô sinh hiếm muộn
Với trình độ y học hiện đại ngày nay, có nhiều phương pháp điều trị vô sinh đạt được tỷ lệ thành công cao để các cặp vợ chồng có con như mong muốn.
4.1. Các phương pháp điều trị đối với nữ
Trong trường hợp bị hiếm muộn do rối loạn nội tiết tố, ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng, bác sĩ sẽ chỉ định dùng một số thuốc kích thích rụng trứng. Nếu người phụ nữ được chẩn đoán mắc u xơ tử cung, u nang buồng trứng, tắc vòi trứng, polyp tử cung,… sẽ được chỉ định thực hiện phẫu thuật. Bên cạnh đó là biện pháp thụ tinh nhân tạo IUI, thụ tinh trong ống nghiệm IVF, trữ lạnh trứng, dùng trứng hiến tặng, bơm tinh trùng vào bào tương noãn hoặc mang thai hộ.
4.2. Các phương pháp điều trị đối với nam
Nếu người nam bị rối loạn chức năng vùng dưới đồi (tuyến yên), bác sĩ có thể dùng thuốc kích thích hoạt động của tinh hoàn. Trường hợp bị tắc tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh, từng phải thực hiện thắt ống dẫn tinh sẽ được chỉ định tiến hành phẫu thuật. Bên cạnh đó là điều trị các bệnh lý viêm nhiễm (như viêm tiết niệu) và bệnh ảnh hưởng đến hoạt động tình dục như xuất tinh sớm, rối loạn cương,… Cuối cùng là những biện pháp thụ tinh nhân tạo, , trữ lạnh trứng/ tinh trùng,…
5. Phòng ngừa tình trạng vô sinh
Tình trạng vô sinh hiếm muộn có thể khiến cho đời sống tình cảm giữa hai vợ chồng bị ảnh hưởng, gây ra căng thẳng không đáng có. Do đó, việc phòng ngừa nguy cơ bằng cách thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt hàng ngày rất quan trọng.
- Tập thể dục đều đặn mỗi ngày giúp cải thiện sức khỏe và duy trì cân nặng. Các hoạt động đơn giản như đi bộ, bơi lội hoặc tập yoga cũng đủ hiệu quả.
- Có một chế độ dinh dưỡng cân bằng, khoa học, bổ sung nhiều rau củ, trái cây, tăng cường thêm protein.
- Hạn chế ăn các món chế biến sẵn, thực phẩm chiên rán hoặc nhiều gia vị, hạn chế uống bia rượu, không hút thuốc lá và không dùng chất kích thích.
- Quan hệ tình dục lành mạnh và đi khám sức khỏe định kỳ để sớm phát hiện những vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Hiện nay, những tiến bộ y học đã góp phần giúp các cặp vợ chồng được chẩn đoán vô sinh hiếm muộn có nhiều phương án điều trị khác nhau để sinh con như ý. Điều quan trọng là cả hai phải duy trì một lối sống lành mạnh để phòng ngừa nguy cơ vô sinh, đồng thời phải chủ động đi khám khi không có thai dù đã quan hệ tình dục liên tục trong một thời gian dài để có thể được chẩn đoán, xác định nguyên nhân nhanh chóng.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE, đặt mua GÓI DỊCH VỤ hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
