......

Ưu thế khi sử dụng tế bào gốc tạo máu từ máu cuống rốn để điều trị bệnh

Tế bào gốc vinmec

Bài viết được viết bởi TS. Ngô Anh Tiến và TS. Nguyễn Văn Tình - Ngân hàng Sinh học, Trung tâm Công nghệ cao Vinmec.

Tế bào gốc tạo máu (hematopoietic stem cell) là tế bào nguyên thủy, chưa trưởng thành có thể sinh trưởng và phát triển thành nhiều loại tế bào máu khác nhau bao gồm: bạch cầu, hồng cầu, và tiểu cầu. Tế bào gốc tạo máu có thể được tìm thấy trong máu ngoại vi, tủy xương, và đặc biệt nhiều trong máu cuống rốn [1].

1. Tế bào gốc tạo máu là gì?

Máu cuống rốn là phần máu còn sót lại ở dây rốn và bánh nhau của sản phụ ngay sau khi sinh con. Phần máu cuống rốn này (khoảng 60 đến 200 ml) có thể được thu thập một cách đơn giản, an toàn mà không gây ra bất kỳ rủi ro nào cho mẹ và con. Máu cuống rốn là nguồn cung cấp dồi dào tế bào gốc tạo máu, cũng như các loại tế bào gốc khác. Tế bào gốc trong máu cuống rốn (các tế bào có kiểu hình CD34+ CD38-) có các ưu điểm

  • Ít phụ thuộc vào các tế bào cơ địa hơn các tế bào tương ứng trong tủy xương hoặc máu ngoại vi [1-3].
  • Có DNA telomere dài hơn so với các tế bào tương tự từ tủy xương hoặc máu ngoại vi. Do đó, có khả năng bảo toàn cao hơn sau mỗi lần phân chia, đồng nghĩa với việc tạo ra số lượng tế bào con lớn hơn, lượng máu lớn hơn [3-5].
  • Các tế bào này đều ở trạng thái “sơ sinh”, không chịu ảnh hưởng của tuổi tác và môi trường. Bên cạnh đó nguồn tế bào này cũng thường không có virus, vi khuẩn nên có tính an toàn cao trong điều trị lâm sàng.
Tế bào gốc
Quá trình phát triển của tế bào gốc tạo máu (Nguồn:Terese Winslow U.S. Govt)

2. Điều trị bệnh bằng tế bào gốc tạo máu

Tế bào gốc tạo máu có thể được sử dụng để điều trị nhiều loại bệnh lý khác nhau, cả ác tính và không ác tính, như: bệnh bạch cầu mãn tính và cấp tính, chứng thiếu máu bất sản, thiếu máu Fanconi, P thalassemia, suy tủy xương, u nguyên bào thần kinh, thiếu hụt miễn dịch và các bệnh chuyển hóa khác [6].

Đối với một số bệnh lý về máu, sử dụng tế bào gốc tạo máu là phương pháp điều trị chính, mang lại hiệu quả điều trị và khả năng hồi phục cao. Đối với các bệnh lý khác gây ra thiếu máu thứ cấp, điều trị bằng tế bào gốc có thể được áp dụng khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả hoặc trong các nghiên cứu thử nghiệm liệu pháp mới.

3. Ưu thế khi sử dụng tế bào gốc tạo máu từ máu cuống rốn để điều trị bệnh

Do tế bào gốc tạo máu trong máu cuống rốn có nhiều ưu điểm nổi trội hơn so với các tế bào gốc tạo máu lấy từ máu ngoại vi, tủy xương nên sử dụng các tế bào này để điều trị bệnh sẽ đem lại những lợi ích sau đây [6]

  1. Có thể được áp dụng để chữa trị cho nhiều người hơn, không chỉ bản thân trẻ mà có thể dùng cho những người khác, đặc biệt là người có cùng huyết thống.
  2. Độ thích ứng cao hơn, dễ thực hiện hơn do không cần mất thời gian tìm kiếm và sàng lọc các điều kiện lâm sàng như sử dụng tế bào gốc tủy xương.
  3. Việc thu thập tế bào gốc từ máu cuống rốn rất nhanh chóng và an toàn, dễ dàng kiểm nghiệm, lưu trữ (mẫu được lưu trữ ở -190 độ C, là mức ngừng hoạt động sinh học. Hiện đã ghi nhận mẫu có thể được lưu trữ tới hơn 30 năm mà chất lượng vẫn đảm bảo). Trong khi đó, quá trình lấy tế bào gốc từ tủy xương có thể gây ra một số rủi ro nhất định và gây ra nhiều đau đớn cho người bệnh.
Tế bào gốc
Tế bào gốc tạo máu được lưu trữ trong ngân hàng máu cuống rốn

4. Hạn chế khi sử dụng máu cuống rốn

Nhược điểm dễ thấy nhất của việc sử dụng tế bào gốc từ máu cuống rốn trong cấy ghép và điều trị là số lượng tế bào gốc trong một đơn vị máu cuống rốn có hạn. Khi cần ghép tế bào gốc cho người trưởng thành với trọng lượng cơ thể lớn, cần yêu cầu kết hợp các đơn vị máu được hiến tặng từ những người tình nguyện để tăng số lượng tế bào gốc cần thiết. Tuy nhiên, sự kết hợp này có thể chịu ảnh hưởng do chất lượng tế bào không đồng đều bởi vì các mẫu máu được huy động từ các ngân hàng máu cuống rốn khác nhau có sự khác biệt trong quy trình quản lí chất lượng mẫu và thiết bị.

5. Ngân hàng máu cuống rốn

Hiện nay, có rất nhiều ngân hàng máu cuống rốn được thành lập để có thể tiếp nhận, bảo quản, lưu trữ và vận chuyển tốt nhất đối với nguồn tế bào gốc gửi vào. Có hai loại ngân hàng máu cuống rốn chính: Công lập và tư nhân.

5.1. Ngân hàng máu cuống rốn công lập

Ngân hàng máu cuống rốn công lập lưu trữ máu cuống rốn để cấy ghép cho người bệnh khi có nhu cầu mà không thu phí dịch vụ. Một số ngân hàng máu cuống rốn công lập sẽ lưu trữ máu cuống rốn để hiến tặng trực tiếp nếu bạn có một thành viên trong gia đình mắc bệnh cần điều trị bằng tế bào gốc.

Người hiến máu cuống rốn cho các ngân hàng máu công lập phải được sàng lọc cẩn thận các rối loạn về máu, hệ miễn dịch hoặc các vấn đề khác.

5.2. Ngân hàng máu cuống rốn tư nhân

Ngân hàng máu cuống rốn tư nhân thực hiện lưu trữ máu cuống rốn nhằm phục vụ nhu cầu từ phía khách hàng. Các ngân hàng sinh học tư nhân thu chi phí lưu trữ hàng năm.

Máu được lưu trữ trong ngân hàng máu cuống rốn tư nhân được đánh giá các tiêu chuẩn giống như trong ngân hàng máu công lập.

6. Ý nghĩa của việc hiến máu và lưu trữ máu cuống rốn?

Sẽ rất ý nghĩa nếu bạn có thể hiến máu cuống rốn cho ngân hàng máu cuống rốn

  • Bổ sung máu cuống rốn vào nguồn cung để làm đa dạng và phong phú nguồn máu, sẵn sàng giúp đỡ cho những bệnh nhân đang tìm kiếm cơ hội sống. Điều này đặc biệt quan trọng đối với cư dân các dân tộc thiểu số, khi họ chưa có điều kiện tiếp cận để tự lưu trữ máu cuống rốn.
  • Góp phần làm giảm áp lực cho các trung tâm y tế và cả người nhà người bệnh nhân khi có nhu cầu điều trị bằng liệu pháp tế bào gốc.
  • Nguồn cung đối máu cuống rốn hiện nay còn rất hạn chế do lợi ích của MCR chưa được phổ biến rộng rãi.
  • Nếu bạn có con mắc bệnh cần được cấy ghép tế bào gốc máu cuống rốn, thì việc hiến máu dây rốn từ anh chị em ruột của bé được khuyến khích thực hiện.

7. Vì sao nên lưu trữ máu cuống rốn tại Ngân hàng máu cuống rốn Vinmec?

Ngân hàng Máu cuống rốn Vinmec trực thuộc Công ty Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã chính thức đi vào hoạt động và được cấp phép bởi BYT từ tháng 8 năm 2015 theo Quyết định số 3252/QĐ-BYT. Từ khi đi vào hoạt động, Ngân hàng đã trở thành hệ thống ngân hàng lưu trữ đi đầu tại Việt Nam hoạt động theo một quy trình khép kín, chuyên nghiệp và hiện đại. Ngân hàng Máu cuống rốn Vinmec hiện đã thực hiện hơn 3500 dịch vụ lưu trữ mẫu máu cuống rốn từ khách hàng trong hệ thống lưu trữ tự động hoàn toàn và khép kín (BioArchive) theo tiêu chuẩn bậc nhất thế giới (hình 2). Toàn bộ quy trình xử lý, lưu trữ và kiểm tra chất lượng đều được tham gia đánh giá và đang trong quá trình xin cấp chứng nhận tiêu chuẩn American Association of Blood Banks (AABB) - Tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng mẫu máu cuống rốn sau xử lý.

Tế bào gốc vinmec
Tế bào gốc máu cuống rốn được lưu trữ trong hệ thống lưu trữ tự động BioArchive tại ngân hàng máu cuống rốn Vinmec

Hệ thống Y tế Vinmec đã liên kết với nhiều bệnh viện trên cả nước để có thể thu thập mẫu máu cuống rốn tại các bệnh viện ngoài Vinmec. Khách hàng chỉ cần liên hệ yêu cầu, Vinmec sẽ có đội ngũ cán bộ nhân viên hỗ trợ tư vấn hướng dẫn cụ thể gia đình sản phụ các khâu chuẩn bị và sẵn sàng cho việc lưu trữ máu cuống rốn.

Song song với các liên kết trong nước, Ngân hàng Máu cuống rốn Vinmec tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế như trường Đại học Pennsylvania để tiếp tục phát triển nâng cao chất lượng dịch vụ.

Đồng hành cùng Ngân hàng Máu cuống rốn, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec hiện đang là một trong những cơ sở đi đầu về sử dụng liệu pháp tế bào gốc. Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã nghiên cứu và ứng dụng thành công tế bào gốc trong điều trị nhiều bệnh nan y như ghép tế bào gốc chữa bại não, liệt do chấn thương cột sống, xơ gan, teo đường mật bẩm sinh... Do đó, khi cần sử dụng, người lưu trữ mẫu máu cuống rốn sẽ được điều trị bằng phương pháp tiên tiến trong điều kiện cơ sở vật chất hiện đại, đem lại hiệu quả chữa trị cao.

Lưu trữ máu cuống rốn được xem như một loại bảo hiểm sinh học trọn đời, nhằm bảo đảm tương lai sức khoẻ cho con và người thân gia đình.

Khách hàng có nhu cầu sử dụng dịch vụ liên hệ với Ngân hàng Mô Vinmec qua:

  • Hotline: 0936 246 199
  • Email: v.biobank@vinmec.com
  • Liên hệ trực tiếp tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, 458 Minh Khai, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.

Tài liệu tham khảo

  1. Smogorzewska EM, Barsky LW, Crooks GM, Wienberg KI. Purification of hematopoietic stem cells from human bone marrow and umbilical cord blood. Cent Eur J Immunol. 1997;22:232–239.
  2. Kopeć-Szlęzak J, Podstawka U. Cord blood hematopoietic CD34+ cells. Acta Haematol Pol. 2001;32:61–69.
  3. Zhou G, Chen J, Lee S, Clark T, Rowley JD, Ming-Wang S. The pattern of gene expression in human CD34 + stem/progenitor cells. Proc Natl Acad Sci. 2001;98:13966–13971.
  4. Dąbrowski Z. Blood physiology. Warsaw: PWN; 1998. pp. 55–69.
  5. Fasouliotis SJ, Schenker JG Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. Human umbilical cord blood banking and transplantation: a state of the art. 2000 May; 90(1):13-25.
  6. Recent Advances in Stem cells: From basic research to clinical applications edited by Essam M. Abdelalim, Chapter 8.

2K

Bài viết liên quan